Đây là điểm mới đáng lưu ý tại Nghị định số 339/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà, kinh doanh bất động sản.

Theo đó, mức phạt từ 20 - 30 triệu đồng áp dụng cho chủ sở hữu nhà ở là cá nhân trong nước khi có một trong hai hành vi: sử dụng nhà ở không đúng mục đích theo quy định của pháp luật về nhà ở, hoặc không lập, không lưu trữ hồ sơ nhà theo quy định.

Tuy nhiên, nhiều bạn đọc thắc mắc quy định xử phạt nêu trên cần được hiểu như thế nào cho đúng, người dân cần lưu ý gì để tránh bị phạt. 

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ThS Ngô Gia Hoàng, giảng viên Trường đại học Luật TP.HCM, cho biết Luật Nhà ở 2023 định nghĩa nhà ở là công trình xây dựng phục vụ cho mục đích để ở và sinh hoạt của gia đình, cá nhân, đồng thời có sử dụng kết hợp các mục đích khác mà pháp luật không cấm.

Trong đó, riêng nhà ở là nhà chung cư còn nghiêm cấm việc “sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở”. Hành vi này đã bị phạt theo khoản 3 Điều 62 Nghị định 339, với mức phạt từ 100 - 130 triệu đồng về hành vi sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở, trừ trường hợp cho thuê để ở.

Do đó, nên hiểu đúng “sử dụng không đúng mục đích” trong quy định xử phạt nêu trên là chủ sở hữu đã có hành vi sử dụng nhà ở mà không dùng để ở hoặc sử dụng với mục đích khác mà pháp luật nghiêm cấm theo Điều 3 Luật Nhà ở năm 2023.

ThS Hoàng nêu ví dụ là việc sử dụng nhà ở riêng lẻ vào mục đích kinh doanh vật liệu gây cháy, nổ, kinh doanh dịch vụ gây ô nhiễm môi trường, tiếng ồn, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, sinh hoạt của khu dân cư mà không tuân thủ quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh.

Nói thêm, luật sư Trần Thị Thanh Thảo, Đoàn luật sư TP.HCM, cho biết quy định xử phạt chủ sở hữu nhà ở sử dụng nhà không đúng mục đích hoàn toàn mới so với Nghị định 16/2022/NĐ-CP trước đây, thể hiện việc siết chặt trách nhiệm của chủ sở hữu nhà ở trong việc sử dụng nhà đúng công năng và quản lý hồ sơ pháp lý liên quan đến nhà ở của mình.

Việc "sử dụng nhà ở không đúng mục đích" được hiểu là sử dụng nhà ở vào mục đích khác với công năng để ở đã được xác định theo giấy tờ pháp lý của nhà ở. Ví dụ như chuyển nhà ở thành cơ sở kinh doanh, sản xuất, kho bãi, văn phòng hoặc mục đích phi nhà ở khác mà không tuân thủ quy định của pháp luật về nhà ở và pháp luật có liên quan.

Còn việc "không lập, không lưu trữ hồ sơ nhà" được hiểu là việc chủ sở hữu không xây dựng, không lưu giữ đầy đủ hồ sơ pháp lý và hồ sơ kỹ thuật của nhà ở theo quy định của pháp luật về nhà ở, bao gồm các giấy tờ về quyền sở hữu, hồ sơ thiết kế, hồ sơ hoàn công, hồ sơ liên quan đến quá trình mua bán, cho thuê, sửa chữa, cải tạo nhà ở. Lưu ý, quy định này không áp dụng đối với trường hợp hồ sơ nhà chung cư do ban quản trị lưu trữ theo quy định của pháp luật về nhà ở.

Cùng nội dung vi phạm này, nếu chủ sở hữu là tổ chức, mức phạt tương ứng là 40 - 60 triệu đồng, cao gấp đôi mức phạt áp dụng cho cá nhân, phù hợp với nguyên tắc mức phạt đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng hành vi vi phạm.

Đồng thời, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc sử dụng nhà ở đúng mục đích, buộc lập và lưu trữ hồ sơ nhà ở theo đúng quy định.

"Quy định về nghĩa vụ lập, lưu trữ hồ sơ nhà ở là nội dung mới. Vì vậy, chủ sở hữu nhà ở nên chủ động rà soát, thu thập, sắp xếp lại hồ sơ pháp lý và kỹ thuật của nhà ở mình đang sở hữu. Đồng thời, rà soát mục đích sử dụng thực tế của nhà ở so với công năng đã được xác định, để tránh bị xử phạt khi cơ quan chức năng kiểm tra", luật sư Thảo lưu ý.

Sử dụng nhà ở không đúng mục đích, phạt đến 30 triệu đồng

Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 339 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà, kinh doanh bất động sản.