Hôm 22-1, Tổng thống Zelensky đã có bài phát biểu thẳng thắn trước giới tinh hoa chính trị và kinh doanh toàn cầu, trong đó ông chỉ trích rằng sự thiếu hành động của châu Âu đang khiến đất nước ông có cảm giác như đang sống trong "ngày chuột chũi", khi mọi việc lặp đi lặp lại và giẫm chân tại chỗ.

"Ngay năm ngoái tại Davos, tôi đã kết thúc bài phát biểu bằng câu: "Châu Âu cần biết cách tự bảo vệ mình". Một năm đã trôi qua mà không có gì thay đổi. Chúng ta vẫn đang ở trong tình cảnh tôi phải nói lại những lời đó", ông Zelensky phát biểu.

Chuẩn bị cho tương lai

Theo báo New York Times, bài phát biểu của ông Zelensky tại hội nghị Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ gây bất ngờ, bởi các nước châu Âu đã trở thành đồng minh đáng tin cậy nhất của Ukraine khi chính quyền Tổng thống Donald Trump rút bớt sự ủng hộ dành cho Kiev.

Ông Zelensky dường như đã chạm vào một điểm nhạy cảm khi phơi bày sự phụ thuộc của châu Âu vào sự hỗ trợ của Mỹ. Ông nhấn mạnh châu lục này cần chuẩn bị cho một tương lai mà trong đó không thể tiếp tục trông cậy vào Mỹ để bảo vệ các đồng minh.

"Hiện nay châu Âu chỉ dựa vào niềm tin rằng nếu nguy hiểm xảy ra, NATO sẽ hành động. Nhưng chưa ai thực sự thấy liên minh này hành động. Nếu ông Putin quyết định kiểm soát Lithuania hoặc tấn công Ba Lan, ai sẽ phản ứng?", ông Zelensky đặt vấn đề. 

Nhà lãnh đạo Ukraine nói: "Ngay lúc này NATO tồn tại nhờ niềm tin rằng Mỹ sẽ hành động, rằng họ sẽ không đứng ngoài cuộc và sẽ giúp đỡ. Nhưng nếu họ không làm vậy thì sao? Tin tôi đi! Câu hỏi này đang ở khắp nơi, trong suy nghĩ của mọi lãnh đạo châu Âu".

Bài phát biểu cũng là lời kêu gọi hành động đối với một châu lục mà ông Zelensky mô tả là chưa sẵn sàng đối diện với thế giới ngày càng nguy hiểm. Ông cảnh báo rằng châu Âu phải đoàn kết và hành động mạnh mẽ hơn, nếu không sẽ có nguy cơ bị tụt lại phía sau trong trật tự toàn cầu ngày càng cạnh tranh.

Ông Zelensky cho rằng số phận của châu Âu cũng gắn liền với số phận của Ukraine, khi một nước Nga rộng lớn đang ở ngay sát sườn. 

"Thay vì trở thành một cường quốc toàn cầu thực sự, châu Âu vẫn là một bức tranh muôn màu muôn vẻ nhưng rời rạc của các quốc gia vừa và nhỏ. 

Thay vì đi đầu trong việc bảo vệ tự do trên khắp thế giới, đặc biệt khi sự tập trung của nước Mỹ chuyển hướng sang nơi khác, châu Âu dường như đang lạc lối khi cố thuyết phục tổng thống Mỹ thay đổi. Nhưng ông ấy sẽ không thay đổi".

Những bình luận của ông Zelensky có nguy cơ làm phật lòng quan hệ đồng minh giữa Ukraine và châu Âu - nơi đã liên tục cung cấp hỗ trợ tài chính, nhân đạo và quân sự trong suốt cuộc chiến. 

Khi được hỏi về phát biểu của ông Zelensky, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phản ứng tối 22-1: "Về phía chúng tôi, hành động quan trọng hơn lời nói. Chúng tôi biết rằng chúng tôi sẽ không bao giờ sánh được với sự hy sinh của người dân Ukraine. Nhưng những gì chúng tôi có thể làm là sát cánh cùng họ và những con số đã nói lên tất cả".

Hòa bình cho Ukraine và châu Âu

Trong bối cảnh các nhà lãnh đạo thế giới tụ họp tại Davos, tận hưởng khung cảnh núi non, những khu nghỉ dưỡng sang trọng và những ngọn lửa bập bùng trong lò sưởi, thì lưới điện của Ukraine vẫn bị tê liệt giữa một trong những mùa đông lạnh giá nhất trong nhiều năm.

Không có điện, nhiều người Ukraine tìm nơi trú ẩn trong các nhà hàng và quán cà phê, được duy trì hoạt động nhờ máy phát điện. Bên ngoài, lớp băng dày phủ kín đường phố và vỉa hè. Cửa sổ của hàng ngàn căn hộ vẫn tối om, theo báo Washington Post.

Chỉ vài ngày trước đó vẫn chưa rõ liệu ông Zelensky có xuất hiện tại hội nghị ở Davos hay không. Chuyến đi Davos của ông Zelensky diễn ra trong bối cảnh ông đối mặt với nhiều vấn đề trong nước, gồm việc Nga tiến quân chậm nhưng đều trên chiến trường và chiến dịch không kích kéo dài nhằm vào hạ tầng năng lượng, khiến phần lớn Ukraine rơi vào cảnh mất điện giữa mùa đông giá lạnh.

Dù vậy nhà lãnh đạo Ukraine hiếm khi bỏ lỡ cơ hội gặp người đồng cấp Mỹ để trình bày lập trường của mình. Ông Zelensky đã gặp Tổng thống Trump tại Davos và cả hai nhà lãnh đạo đều mô tả cuộc trao đổi "tốt đẹp". 

Ngày 22-1, Tổng thống Zelensky nói rằng ông và Tổng thống Trump đã đạt được thỏa thuận về các bảo đảm an ninh của Mỹ dành cho Ukraine sau chiến tranh, nhưng không nêu chi tiết các bảo đảm đó bao gồm những gì.

Trong bối cảnh chưa chắc chắn khi nào đạt được hòa bình, ông Zelensky nói Ukraine cần sức mạnh của châu Âu "để bảo vệ nền độc lập của mình". Ông giải thích: "Các vị cũng cần nền độc lập của Ukraine bởi vì ngày mai, có thể chính các vị sẽ phải bảo vệ lối sống của mình. Và khi Ukraine sát cánh với các vị, sẽ không ai dám chà đạp lên các vị".

Ông Zelensky: Mỹ muốn người Ukraine kiếm được mức lương 'cao gấp 3' sau khi hòa bình lập lại

Trong tháng 10-2025, mức lương trung bình theo tháng tại Ukraine là 26.913 hryvnia (khoảng 634 USD).