Ôm, hôn má một lần, có nơi ba lần: Giao tiếp thế nào là phù hợp?

Theo TS Nguyễn Tăng Nghị - Trưởng khoa lịch sử và quan hệ quốc tế, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), văn hóa giao tiếp không chỉ nằm ở việc nắm đúng quy tắc, mà còn ở cách thực hiện sao cho tự nhiên, hài hòa và thể hiện sự tôn trọng đối phương.

Cái bắt tay ba giây và những “mật mã” giao tiếp

Trong giao tiếp, lời nói không phải yếu tố duy nhất quyết định ấn tượng của người đối diện. Ánh mắt, nụ cười, tư thế, khoảng cách, thời gian bắt tay hay cách chào hỏi là những hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ, gắn với nền tảng văn hóa và thói quen ứng xử của mỗi khu vực trên thế giới.

TS Nguyễn Tăng Nghị cho rằng ngôn ngữ cơ thể có vai trò đặc biệt quan trọng trong giao tiếp nói chung và giao tiếp ngoại giao nói riêng.

Theo ông, mỗi khu vực văn hóa có cách thể hiện sự thân thiện, tôn trọng và gần gũi khác nhau. Một số quốc gia, vùng lãnh thổ quen với việc bắt tay, ôm hoặc chạm má khi chào hỏi. Tuy nhiên ở một số nơi khác, các cử chỉ này không phổ biến hoặc cần được cân nhắc kỹ hơn.

Vì vậy, không thể áp dụng một cách máy móc cùng một kiểu ứng xử ở mọi quốc gia, mọi hoàn cảnh. Điều quan trọng là mỗi người phải hiểu được thông điệp, nhận biết những khác biệt về văn hóa và lựa chọn cách giao tiếp phù hợp nhất.

Theo ông Nghị, bắt tay là một hình thức xã giao quen thuộc. Với một cái bắt tay trong giao tiếp lịch sự, ông lưu ý thời gian thường khoảng ba giây. Bắt tay quá lâu hoặc nắm quá chặt có thể khiến người đối diện cảm thấy không thoải mái.

Một cái ôm có thể kéo gần hoặc tạo khoảng cách

Cùng là một cái ôm khi chào hỏi, nhưng số lần ôm hoặc chạm má có thể khác nhau tùy tập quán. Có nơi chỉ bắt tay, có nơi vừa bắt tay vừa ôm, có nơi chạm hai má hai lần hoặc thực hiện nhiều lần theo truyền thống.

TS Nguyễn Tăng Nghị chia sẻ những cách chào hỏi này phản ánh thói quen, văn hóa của từng cộng đồng. Việc hôn má, hôn tay phổ biến tại một số nước châu Âu và các khu vực chịu ảnh hưởng văn hóa từ châu Âu.

“Khi chào bằng cách chạm má, hai người thường đưa má tiếp xúc với nhau theo từng bên. Cái ôm có thể đi kèm động tác giữ nhẹ hai vai để thuận tiện thực hiện. Tuy nhiên, không có quy tắc chung áp dụng cho mọi nơi về việc phải ôm một, hai hay ba lần.

Điều cần lưu ý là những cử chỉ mang tính thân mật phải phù hợp với tập quán, hoàn cảnh và mức độ gần gũi giữa hai người. Một hành động vốn được xem là thân thiện ở cộng đồng này nhưng có thể khiến người khác ngượng ngùng hoặc không thoải mái nếu được thực hiện không đúng lúc”, ông Nguyễn Tăng Nghị nói thêm.

Theo chia sẻ của cựu nhà ngoại giao Anh Andy Scott trên tạp chí du lịch Condé Nast Traveler, số lần ôm, hôn má không giống nhau giữa các quốc gia. Đây là quy ước văn hóa, không phải thang đo tình cảm. Hành động này như lời chào xã giao hoặc cách thể hiện tình cảm trong giao tiếp.

Theo Andy Scott, cái ôm, nụ hôn là nghi thức xã giao phổ biến, việc ôm, hôn má thêm lần nữa có thể khiến hành động mang tính thủ tục rõ rệt hơn. Vì vậy, không thể mặc định người ôm, hôn má ba lần thân thiết hơn người chỉ hôn một lần.

Ông Nguyễn Tăng Nghị cho biết một cuộc gặp có thể bị ảnh hưởng nếu cái bắt tay thiếu tự nhiên, cách chào hỏi gượng ép hoặc cử chỉ không phù hợp với đối phương. Sự chân tình, ánh mắt, nụ cười và cách ứng xử linh động mới giúp các quy tắc trở thành cầu nối thay vì tạo ra khoảng cách.

Ngoại giao 5 giây và điều tạo nên sức hút

Những nguyên tắc tưởng như nhỏ trong cách ăn mặc cũng góp phần tạo nên thông điệp trong giao tiếp. Với áo vest hai khuy, ông Nguyễn Tăng Nghị khuyên thông lệ thường là cài khuy trên khi đứng hoặc đi và mở khuy khi ngồi. Tay áo sơ mi nên lộ ra khỏi tay áo vest khoảng 1-2cm để tạo tổng thể cân đối.

Theo ông, cách lựa chọn trang phục, phối với trang sức và chọn nước hoa cũng cần phù hợp với hoàn cảnh và hình ảnh người mặc muốn thể hiện. Không phải cứ dùng hàng hiệu, đắt tiền là tạo được ấn tượng tốt, điều quan trọng là sự hài hòa và phù hợp.

Ông Nghị chia sẻ về “ngoại giao 5 giây”, tức là chỉ trong 5 giây, người đối diện có ấn tượng và quyết định tiếp tục kết nối hay không.

Để tạo ấn tượng tích cực, ông nhấn mạnh bốn yếu tố cần được đầu tư là cử chỉ, nụ cười, trang sức và trang phục. Trong đó, nụ cười không đơn thuần là phản ứng tự nhiên mà phải được rèn luyện để phù hợp với từng tình huống giao tiếp.

Một nụ cười đúng lúc, ánh mắt thân thiện và tư thế tự tin có thể giúp người khác cảm thấy dễ gần hơn. Ngược lại, dù lời nói trôi chảy, cơ thể cứng nhắc hoặc cử chỉ bị khớp cũng có thể làm giảm hiệu quả của cuộc trò chuyện.

Bàn tròn: văn hóa ứng xử trong thời đại số

Văn hóa giao tiếp, ứng xử hiện đại hôm nay với ranh giới ảo - thật, cuộc sống bên ngoài và trên mạng thay đổi ra sao, có gì tích cực và tiêu cực? Chúng ta phải ra sao khi xã hội số đến với chúng ta, với những điều mới mẻ chưa từng có...