
Nước mắm truyền thống Phan Thiết vừa được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch quyết định đưa nghề làm nước mắm Phan Thiết vào danh mục quốc gia về văn hóa phi vật thể - Ảnh: ĐỨC TRONG
Những ngày này, từ hộ gia đình đến các cơ sở sản xuất nước mắm quy mô ở vùng Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ) phấn khởi khi nghề làm nước mắm mặn mòi ở xứ mình được công nhận là di sản.
Phan Thiết là một trong những vùng sản xuất nước mắm nổi tiếng trong cả nước. Nước mắm nơi đây được chắt chiu từng giọt, với bề dày hơn 300 năm, trải qua nhiều thăng trầm tại vùng nắng gió.
Hàng năm, cứ từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch, cá cơm - loại nguyên liệu chính để làm nước mắm - xuất hiện nhiều ở vùng ven biển Phan Thiết.
Trong đó, cá cơm than và cá cơm sọc tiêu được các nhà lều làm nước mắm ưu tiên thu mua, ủ chượp trong lu khạp hay thùng gỗ.

Những cái thùng gỗ dùng để ủ chượp cá và muối để tạo ra những giọt nước mắm tại vùng Phan Thiết - Ảnh: ĐỨC TRONG
Với kinh nghiệm gần 30 năm làm nghề nước mắm, ông Trương Quang Hiến - Chủ tịch Hiệp hội nước mắm Phan Thiết - chia sẻ loại nước mắm vùng này có những đặc trưng riêng mà hiếm nơi nào có được.
Những đặc trưng đó nhờ vào cách làm truyền thống, độ nắng của khí hậu và nguồn nguyên liệu phong phú từ con cá ngoài biển khơi.

Cá cơm ở vùng biển Phan Thiết được ngư dân đánh bắt đưa vào bờ - Ảnh: QUANG NHÂN
"Nhờ trời nắng hơn các nơi khác, cá khi ủ chượp sẽ chín kịp thời để ra những giọt nước mắm màu cánh dán, màu vàng và mùi đặc trưng. Du khách ngang qua vùng này nghe mùi là biết đã đến Phan Thiết", ông Hiến ví von.

Nước mắm Phan Thiết có màu sắc, mùi vị đặc trưng do hợp với điều kiện tự nhiên mà ít nơi nào có được - Ảnh: ĐỨC TRONG
Nhưng hành trình tạo thương hiệu nước mắm Phan Thiết cũng gặp nhiều trắc trở. Từng có giai đoạn, sự xuất hiện của các thể loại nước chấm công nghiệp đã tạo áp lực lớn về giá cả và chất lượng cho nhiều cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống nơi đây. Còn ngoài biển khơi, nguyên liệu chính để làm ra nước mắm nơi đây là cá cơm cũng vơi đi.
Một số cơ sở chỉ tập trung vào sản xuất gia công cho các doanh nghiệp khác hoặc bán nước mắm thô, dẫn đến thương hiệu nước mắm Phan Thiết dần vắng bóng trên thị trường.
Bây giờ, nước mắm Phan Thiết trở thành di sản. Theo ông Hiến, đây không chỉ là thành quả bền bỉ, tôn vinh nghề mà là cơ hội để thương hiệu này lan tỏa tốt hơn tới thị trường.

Ngoài các cơ sở quy mô lớn, nhiều hộ gia đình vùng Phan Thiết vẫn còn sản xuất trong các lu khạp (còn gọi là mái) - Ảnh: ĐỨC TRONG
Hiện nay, Hiệp hội nước mắm Phan Thiết đã quy tụ 48 hội viên, gồm 5 công ty cổ phần, 29 công ty trách nhiệm hữu hạn, 1 doanh nghiệp tư nhân và 13 cơ sở sản xuất hộ gia đình. Hiện có 36 doanh nghiệp và cơ sở được cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý "Phan Thiết" cho sản phẩm nước mắm truyền thống.
Các hội viên cung cấp ra thị trường 22 - 23 triệu lít nước mắm mỗi năm, đạt doanh số gần 1.000 tỉ đồng, tạo việc làm cho 400 lao động thường xuyên và hàng ngàn lao động thời vụ. Đồng thời tiêu thụ khoảng 22.000 - 23.000 tấn cá, giúp ngư dân duy trì bám biển và bảo vệ biển, đảo Tổ quốc.
Ngoài các cơ sở sản xuất quy mô lớn, tại vùng Phan Thiết vẫn còn nhiều gia đình làm nước mắm quy mô nhỏ hơn trong những cái lu khạp (mái).
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận