2026 sẽ đánh dấu năm chuyển mình của Nokia khi hãng công nghệ này tái định hình chiến lược, chuyển sang cung cấp phần cứng phục vụ kết nối các dịch vụ đám mây và trung tâm dữ liệu.

Khoản đầu tư 1 tỉ USD từ tập đoàn chip hàng đầu thế giới Nvidia, cùng hàng loạt điều chỉnh chiến lược được công bố trong năm 2025, cho thấy hãng điện thoại Phần Lan đang đặt cược lớn vào vai trò nhà cung cấp hạ tầng, thay vì cạnh tranh ở mảng sản phẩm tiêu dùng.

Mạng viễn thông, trung tâm dữ liệu

Theo báo Financial Times, sự sụp đổ của Nokia trong kỷ nguyên smartphone không chỉ là câu chuyện về một sản phẩm lỗi thời, mà là bài học cay đắng về mô hình kinh doanh. Khi iPhone xuất hiện năm 2007, Nokia đã phản ứng chậm, không tái thiết nền tảng phần mềm đủ nhanh để cạnh tranh với iOS và Android. Canh bạc cuối cùng với Windows Phone và dòng Lumia chỉ càng đẩy nhanh quá trình thoái lui.

Đến năm 2014, Nokia buộc phải bán mảng thiết bị và dịch vụ - nơi đặt nền móng cho đế chế điện thoại của hãng - cho Microsoft với giá 5,4 tỉ euro, chính thức khép lại chương sử nơi Nokia từng chiếm lĩnh hơn 40% thị phần điện thoại toàn cầu.

Sau cú rút lui đó, Nokia đứng trước một lựa chọn mang tính sinh tử: hoặc cố níu kéo hình ảnh thương hiệu điện thoại đã phai nhạt, hoặc chấp nhận rời khỏi ánh đèn sân khấu để tập trung vào lĩnh vực ít hào nhoáng hơn nhưng phù hợp với năng lực cốt lõi. 

Hãng chọn phương án thứ hai. Viễn thông, mạng lõi, truyền dẫn cáp quang và hạ tầng kết nối - những mảng mà Nokia đã tích lũy kinh nghiệm hàng chục năm - trở thành nền móng cho quá trình tái sinh.

Dưới thời các CEO Rajeev Suri (2014 - 2020) và Pekka Lundmark (2020 - 2025), Nokia dần chuyển trọng tâm sang mạng viễn thông và sau đó mở rộng sang trung tâm dữ liệu, dịch vụ đám mây và mạng cáp quang. 

Thương vụ mua lại công ty mạng cáp quang Infinera trị giá 2,3 tỉ USD đầu năm 2025 cho thấy tham vọng rõ ràng: đưa Nokia thoát khỏi sự phụ thuộc vào chu kỳ đầu tư 5G đang chậm lại, đồng thời chen chân vào làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) trị giá hàng trăm tỉ USD mỗi năm.

Chiến lược mới được cụ thể hóa hơn nữa khi Nokia tuyên bố từ năm 2026 sẽ tái tổ chức thành hai trụ cột chính: hạ tầng mạng dành cho AI và trung tâm dữ liệu, và hạ tầng di động cho các hoạt động viễn thông cốt lõi. 

Song song đó, hãng đặt mục tiêu tăng lợi nhuận hoạt động điều chỉnh lên 2,7 - 3,2 tỉ euro vào năm 2028, cao hơn đáng kể so với mức 2 tỉ euro trong năm 2024, đồng thời cắt giảm mạnh chi phí vận hành.

Đáng chú ý, Nokia không chỉ nhắm tới các nhà mạng truyền thống. Theo ban lãnh đạo công ty, 9 trong 10 nhà cung cấp đám mây lớn nhất thế giới đã sử dụng công nghệ của Nokia. 

Trong bối cảnh nhóm này rót vốn cho trung tâm dữ liệu và AI với tốc độ vượt xa đầu tư của ngành viễn thông, việc "xoay trục" sang phục vụ các khách hàng trên được xem là bước đi mang tính chiến lược giúp Nokia bám vào những dòng vốn tăng trưởng nhanh nhất của ngành công nghệ.

Nvidia, AI-RAN và canh bạc 6G

Cho đến nay, bước ngoặt lớn nhất trong quá trình tái định vị của Nokia là thỏa thuận với Nvidia. Việc Nvidia đầu tư 1 tỉ USD để nắm 2,9% cổ phần Nokia không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn là sự xác nhận về mặt chiến lược. 

Trong kỷ nguyên AI, bài toán không còn dừng ở chip hay phần mềm, mà nằm ở khả năng kết nối hàng chục nghìn máy chủ trong các trung tâm dữ liệu khổng lồ với độ trễ thấp và hiệu suất cao. Đây chính là điểm giao thoa giữa thế mạnh của Nvidia và kinh nghiệm hạ tầng của Nokia.

Trong cuộc phỏng vấn với báo ChosunBiz ngày 28-12, bà Pallavi Mahajan - Giám đốc công nghệ và AI của Nokia - cho biết thông qua hợp tác này, Nokia và Nvidia sẽ cùng phát triển AI-RAN - mạng di động với AI là trung tâm, có thể tự học, tự tối ưu, tự vận hành và được xem là nền tảng cho mạng 6G trong tương lai.

Thay vì chỉ tăng tốc độ truyền dữ liệu, 6G theo tầm nhìn của Nokia sẽ là "mạng tự hành". AI được tích hợp sâu để phân bổ tài nguyên, giảm độ trễ, tiết kiệm năng lượng và thậm chí cá nhân hóa trải nghiệm mạng cho từng người dùng hay từng ứng dụng.

Về lý thuyết, đây là hướng đi đầy hứa hẹn. AI-RAN mở ra cơ hội cho các dịch vụ đòi hỏi độ trễ cực thấp và độ tin cậy cao - từ xe tự hành, robot thông minh cho đến các mô hình bản sao kỹ thuật số (digital twin) trong công nghiệp. 

Các thử nghiệm ban đầu của Nokia chỉ ra ứng dụng AI có thể giúp giảm tới 30% mức tiêu thụ năng lượng, đồng thời cải thiện hiệu suất mạng - những yếu tố đặc biệt hấp dẫn với các nhà mạng đang chịu áp lực chi phí và yêu cầu ESG (môi trường, xã hội, quản trị) ngày càng khắt khe.

Tuy nhiên, chính sự hấp dẫn đó cũng kéo theo nhiều rủi ro. Thị trường hạ tầng AI đang trở nên đông đúc với sự tham gia của nhiều đối thủ mạnh như Cisco hay Ciena. Khoản đầu tư khổng lồ cần thiết để xây dựng mạng AI và 6G khiến khả năng sinh lời trong ngắn hạn vẫn là dấu hỏi lớn. 

Một số nhà phân tích cảnh báo rằng kỳ vọng của thị trường có thể đã bị đẩy lên quá cao sau thông tin Nvidia rót vốn vào Nokia, trong khi chu kỳ đầu tư AI vốn nổi tiếng biến động.

Bản thân Nokia cũng thừa nhận con đường phía trước không hề thẳng tắp. Việc phụ thuộc vào AI đồng nghĩa với việc hãng phải chấp nhận những biến động khó lường của thị trường cũng như cạnh tranh gay gắt về tiêu chuẩn, công nghệ và giá thành. Hơn nữa, không có gì đảm bảo rằng Nvidia sẽ gắn bó độc quyền với Nokia trong dài hạn, khi hãng chip này hoàn toàn có thể hợp tác song song với các đối thủ khác.

Tựu trung, chiến lược mới của Nokia không phải là nỗ lực tìm lại hào quang cũ của một thương hiệu điện thoại, mà là sự tái định nghĩa vai trò trong kỷ nguyên công nghệ mới. Thành công hay thất bại của canh bạch này sẽ phụ thuộc vào việc Nokia có thể biến lợi thế kỹ thuật và quan hệ đối tác, đặc biệt với Nvidia, thành dòng tiền ổn định và duy trì vị thế lâu dài hay không.

5G mở ra kỷ nguyên mới ứng phó khủng hoảng tại Việt Nam

Thế giới đang đối mặt với những biến động không ngừng - từ đại dịch, khủng hoảng tài chính cho đến tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.