Theo một báo cáo của Sở Giao thông vận tải TP Thâm Quyến công bố ngày 25-5, thị trường xe công nghệ tại TP này hiện "nhìn chung đã bão hòa".

Tính đến tháng 4-2026, Thâm Quyến có gần 400.000 tài xế được cấp chứng chỉ nhưng chỉ có hơn 142.000 xe đủ điều kiện hoạt động. Sự chênh lệch này khiến lượng đơn hàng trên mỗi xe sụt giảm mạnh, trung bình hiện chỉ đạt 13,01 cuốc/ngày.

Tài xế tăng nhanh do thất nghiệp

Thâm Quyến vốn được xem là một trong những thị trường xe công nghệ hấp dẫn nhất Trung Quốc, với dân số hiện đạt hơn 18,2 triệu người, lực lượng lao động trẻ đông, hoạt động kinh tế sôi động, nhu cầu đi lại cao. Chỉ trong bốn tháng đầu năm 2026, TP này đã có thêm 2.417 xe công nghệ, số tài xế có chứng chỉ tăng tới 12.358 người.

Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu hình thái việc làm mới Trung Quốc công bố vào tháng 7-2025, dựa trên khảo sát 5.417 tài xế tại 13 tỉnh, TP, có 77% tài xế cho biết họ chuyển sang chạy xe công nghệ do thất nghiệp, 62,8% là người duy nhất có việc làm trong gia đình.

Sở Giao thông Thâm Quyến từng thông tin mỗi xe công nghệ tại TP chỉ hoàn thành bình quân 12,9 cuốc/ngày, trong đó 32.202 xe có dưới 10 cuốc/ngày, trong giai đoạn nửa cuối năm 2025.

Một tài xế xe công nghệ ở tỉnh Quảng Đông họ Lương tham gia ngành được 8 năm chia sẻ với tờ báo kinh tế Yicai rằng ông nhận thấy mức thu nhập của ông năm 2025 chỉ còn khoảng 7.000 nhân dân tệ (tương đương 1.000 USD)/tháng, giảm khá rõ so với mức 8.000 nhân dân tệ/tháng của năm 2024. 

Để được ưu tiên nhận chuyến, ông Lương không rút ngắn thời gian mở ứng dụng (app), nhưng số chuyến được nhận ngày một ít hơn. "Không kiểm soát được số lượng tài xế thì đơn giá có cao cũng vậy thôi", ông Lương cho rằng nguyên nhân chính là số tài xế tăng quá nhanh, ngay cả những cuốc giá thấp chỉ khoảng 1 nhân dân tệ/km vẫn có người giành nhận.

Tính đến cuối tháng 4-2026, Trung Quốc có 399 nền tảng gọi xe công nghệ được cấp phép, khoảng 5,23 triệu tài xế có giấy phép hành nghề và 2,25 triệu xe công nghệ có giấy phép vận tải.

Cần giải pháp đa tầng

Ông Trương Thành Cương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu hình thái việc làm mới Trung Quốc, nhận định những năm gần đây tài xế xe công nghệ phải đối mặt với tình trạng thu nhập theo giờ lao động giảm xuống. 

Nhiều người buộc phải lao động nhiều hơn để giữ mức thu nhập cũ, phần lớn tài xế mở ứng dụng nhận chuyến khoảng 10 tiếng/ngày, trong khi một nhóm rất nhỏ vượt quá 15 giờ/ngày.

Ông Trương cho rằng nếu nền tảng giảm tỉ lệ chiết khấu, tối ưu thuật toán chia đơn và chấm dứt cạnh tranh giá thấp, tài xế hoàn toàn có thể tăng thu nhập mà không phải làm việc quá sức.

Trước sức ép này, một số hãng gọi xe đã giảm tỉ lệ thu phí nền tảng. Ứng dụng gọi xe T3 cam kết mức chiết khấu tối đa không vượt quá 27%, trong khi đó đối thủ Cao Cao cũng hạ trần thu phí từ 22,7% xuống 22,5%. Ứng dụng gọi xe tổng hợp Gaode yêu cầu các nền tảng đối tác giữ trần chiết khấu không quá 27% và tự giảm phí dịch vụ thông tin xuống 9%, giúp tài xế tăng doanh thu thực nhận.

Các TP như Tây An, Ưng Đàm, Khai Phong, Thanh Viễn đã bắt đầu xử lý cạnh tranh giá thấp giữa các nền tảng, nhất là hành vi ép tài xế nhận đơn không tự nguyện hoặc đặt ra cơ chế phí bất hợp lý.

Bên cạnh đó các chuyên gia cũng cho rằng xe công nghệ không thể hấp thụ thêm lao động mãi và nhu cầu gọi xe của một TP có giới hạn. Trong chuyên mục bình luận của tờ Nhân Dân Nhật báo ngày 2-6, các nhà quan sát cho rằng sự bão hòa của nhóm ngành này là biểu hiện của mâu thuẫn cơ cấu việc làm. 

Một số ngành vẫn thiếu người lao động nhưng thu nhập, quyền lợi hoặc triển vọng nghề nghiệp chưa đủ hấp dẫn. Ngược lại nhiều vị trí mới liên quan đến công nghệ lại đòi hỏi kỹ năng mà không phải lao động nào cũng có.

Trung Quốc phạt hãng xe công nghệ Didi 1,2 tỉ USD

TTO - Ngày 21-7, Trung Quốc cho biết đã phạt Công ty Didi Global của nước này 8,026 tỉ nhân dân tệ (1,19 tỉ USD), liên quan cuộc điều tra kéo dài 1 năm vốn đã buộc hãng gọi xe này hủy niêm yết tại New York.