Người miền Tây vốn mộc mạc, hào sảng và lời mời nhậu cũng đầy tinh tế ẩn sau những "lời nhờ vả" rất dễ thương.

Đây thực chất là một nét văn hóa xóm giềng lâu đời, mang đậm tình làng nghĩa xóm. Câu chuyện "nhờ khiêng cái tủ" chính là một ví dụ điển hình cho kiểu "mượn cớ" để mời nhậu, mời dự tiệc cùng gia đình.

Chồng tôi đi giúp khiêng tủ mà cả buổi mới về

Chị Phạm Thị Trinh là giáo viên, quê ở Thanh Hóa, lấy chồng và làm dâu ở xã Phong Điền, TP Cần Thơ. Chị chia sẻ nét văn hóa người miền Tây có sự lạ lẫm với chị, lúc mới về đây, "tôi không hiểu sao mỗi lần nhà hàng xóm nhờ chồng tôi qua khiêng tiếp cái tủ là cả buổi chồng mới về".

Ở miền Tây, ít khi người ta đường đột nói "qua nhậu" vì sợ phiền người khác, người được mời dễ từ chối "tôi mắc công chuyện", "bữa nay tui không khỏe trong người"...

Vì vậy thay vào đó, người mời nhậu sẽ tinh tế: "qua khiêng giùm cái tủ", "sửa giùm mái tôn", hay "tiếp tui tát đìa cá", "qua tiếp tui dỡ chà"… Rồi sẵn mồi lai rai, cảm ơn luôn.

Sau mỗi lần qua giúp hàng xóm, nhất là ngày nghỉ, chồng cũng vắng nhà cả buổi, có khi về đã có hơi men, chị Trinh mới hiểu: À thì ra chuyện "khiêng cái tủ" là như thế.

Có thật là khiêng cái tủ?

Thực chất công việc chỉ là cái cớ để gặp mặt, chồng chị Trinh qua sẽ nghe những lời mời nhẹ nhàng như "vô làm một hai ly rồi về" hay "lai rai chút đi"…

Ở xứ hạ lưu sông Mekong này, mỗi khi nhà xóm giềng có đám tiệc, hữu sự, cất nhà, dựng rạp... là mọi người tự nguyện tới phụ giúp, không cần tiền công, vậy nên mới nghe có việc "nhờ khiêng cái tủ" là sẽ có mặt liền.

Họ coi việc nhà hàng xóm như việc nhà mình, chỉ cần nghe tiếng gọi nhờ là sẵn sàng bỏ dở bữa cơm, giấc ngủ để qua giúp mà không mưu cầu. Rồi sau đó tình làng nghĩa xóm cứ thế nảy nở qua những buổi khề khà, chuyện trò quanh mâm cơm, bữa nhậu.

Do chất phác và nhiệt tình quá đỗi, nhất là khi sự nhờ vả đó nằm trong khả năng của mình nên người được nhờ, được mời không thể từ chối.

Cũng có khi việc nhờ vả là có thật, nhưng công việc chính chỉ mất 15-30 phút. Sau đó gia chủ thường mời ở lại cảm ơn bằng "làm vài ly", "uống sương sương cho vui".

Họ chuyện trò tình nghĩa xóm giềng, mùa vụ, ruộng vườn đến chuyện đám tiệc cưới gả… Và buổi hỗ trợ nhanh chóng biến thành dịp tụ họp, trò chuyện rôm rả, khiến người đi phụ giúp như chồng chị Trinh đến nửa ngày hoặc lâu hơn mới về được nhà.

Vì sao không nói thẳng là "qua nhậu"?

Việc tránh ăn nói suồng sã như "qua nhậu ông ơi" bằng cách nhờ "ông qua giúp tui khiêng cái tủ cái" chính là tính cách của người miền Tây. Ấy cũng là điều tạo cảm giác vui vui vì "lừa" được người muốn mời qua nhậu.

Anh Út Tửng, quê Cờ Đỏ (Cần Thơ) còn tếu táo, cười, nói: "Việc nói tránh ấy còn là ẩn ý để giấu mấy bà "dzợ" khó tính. Nếu nói thẳng đi nhậu thì rất "khó lòng ăn nói" với mấy bả, còn khi tui nói qua giúp xóm giềng thì mấy bả ủng hộ, dù biết tỏng là đi nhậu...".

Chia sẻ về "câu chuyện tế nhị trên", TS Tạ Đức Tú - Đại học Cần Thơ - phân tích: Người miền Tây rất xem trọng tình nghĩa xóm giềng, "tối lửa tắt đèn có nhau" nên hay nhờ qua nhờ lại, họ gọi là "vần công".

Việc trả công làm không dứt khoát phải đúng khối lượng, giờ làm, miễn "có qua có lại". Công thì trả sau, nên ngay sau buổi làm sẽ khoản đãi cơm rượu! Nhờ khiêng cái tủ, cái giường không thuộc diện phải vần công nên thế nào cũng mời làm vài ly.

Và đó cũng là một kiểu mời nhậu hào sảng của người miền Tây.

"Nhờ" là một dạng trói buộc thực hiện hành vi, không thể chối từ, thực tế thì đôi bên cùng biết "sau khi khiêng cái tủ là mần lai rai vài ly" nên họ cùng thực hiện trong sự hào sảng, vui vẻ xóm giềng là vậy.

Vì sao người dân miền Tây mong một mùa nước nổi 'đúng hẹn'?

Người miền Tây với mùa nước nổi chứa đựng một kinh nghiệm sinh thái sâu sắc.