Theo kinh nghiệm của dân miền Tây, "tháng bảy nước nhảy khỏi bờ", thời điểm nước từ các nhánh sông tràn bờ đê lên đồng để bắt đầu mùa nước nổi. 

Thế nhưng hiện nay, trên nhiều cánh đồng đầu nguồn tỉnh Đồng Tháp gồm phường Thường Lạc và phường Hồng Ngự vẫn còn khô gốc rạ, mặt khác do lúa vụ lúa hè thu vẫn chưa thu hoạch dứt điểm, các địa phương chưa xả lũ.

Mong mùa nước nổi đẹp

Dọc theo sông Sở Thượng, phường Thường Lạc, người dân ngồi trước hiên, dưới sàn đem lưới ra sửa soạn, may lại những chỗ rách, chuẩn bị sẵn sàng cho mùa vụ sắp đến của mùa nước nổi. Tất cả chỉ chờ con nước tràn đồng.

Tỉ mẩn ngồi dưới hiên nhà xỏ chì viên vào lưới giăng cá chạch để giao khách hàng, anh Phạm Văn Hùng, ngụ khu phố Bình Hòa Trung, phường Thường Lạc, cho hay đã hơn 20 năm làm nghề câu lưới trên sông nước.

"Tôi làm nghề lưới này là học theo cha chú, nhưng câu lưới cũng cực khổ lắm, phải thức đêm hôm cho kịp buổi chợ, ban ngày lại đi bủa lưới, sửa sang, đan lại những mảnh lưới rách", anh Hùng kể.

Vất vả, nhưng khi nhìn con nước phù sa đổ về sông, anh Hùng lại hào hứng đem lưới ra đan và cố gắng làm thêm giao cho khách đặt trước. Anh cho biết mình đã chuẩn bị khoảng 40 tay lưới, sẵn sàng giăng bắt cá chạch khi nước lên đồng. 

Đây là loài cá có giá trị cao, mấy năm gần đây sản lượng ít, đầu vụ cá chạch được giá từ 160.000 - 170.000 đồng/kg, đến cao điểm mùa vụ giảm còn 120.000 đồng - 145.000 đồng/kg.

Nói về nguồn lợi thủy sản năm nay, anh Hùng cho biết: "Tôi nghe anh em bắt cá trên sông nói năm nay có vẻ khá. Tôi đoán có thể cá nhiều hơn mọi năm. Nhưng không biết khi nước lên đồng ra sao thì mình phải chờ".

Vừa sửa lại mấy mối dây cột cọc tre bảo vệ đống chà dụ cá dưới sông Sở Thượng, anh vừa chia sẻ chuyện bà con nghề cá mong mưa thuận gió hòa và chờ đợi một mùa nước đẹp. "Mùa lũ đẹp có nghĩa là mực nước cao, đồng cá nhiều thì anh em chúng tôi đủ sống", anh Hùng cười nói.

Không đợi "nước tới chân mới nhảy"

Trong khi đó trên các nhánh sông nội đồng, dòng nước phù sa đỏ quạch theo đợt triều đang dâng. Tuy nhiên mực nước sông vẫn còn thấp hơn một khoảng so mặt ruộng. Một số thửa ruộng không có đê bao, nước triều đầu tháng bảy âm lịch (giữa tháng 8) đã tràn bờ đê lên đồng, người dân bắt đầu đặt dớn để dụ cá vào.

Là nông dân có kinh nghiệm hơn 10 năm nuôi tôm, nuôi cá đồng nước nổi, ông Nguyễn Văn Khen (66 tuổi, ngụ phường Thường Lạc) đã chuẩn bị sẵn sàng để đón lũ, không đợi "nước tới chân mới nhảy". 

Trên đồng còn trơ rạ khô, nhưng ao tôm ông Khen đã được bơm nước vào rồi thuê thêm bốn nhân công may vá lưới. Nhận định nước năm nay lên chậm và có thể chỉ ở mức trung bình hoặc thấp, nhưng ông Khen đã chủ động gia cố ao nuôi tôm, thuê thêm nhân công vá lưới, còn dưới sông vèo nuôi cá cũng đã hoàn thành.

"Tôi thuê người vá lưới rồi cuộn lại để sẵn, chờ xả đê bao, nước lên đồng đến đâu thì lưới kéo cao đến đó. Các thứ mình thì chuẩn bị trước hết rồi, đâu có để nước tới chân mới nhảy, nước lên là mình trở tay không kịp", ông Khen nói.

Lão nông chia sẻ thêm nghề nuôi thủy sản cũng mong mùa nước nổi về sớm, nước lớn thì nuôi cá tôm mới đạt. Nếu năm nào nước nhỏ, nước lên trễ, chúng sẽ chậm lớn.

"Tôi thấy khí hậu giờ thay đổi lắm, không còn giống ngày xưa. Mà nước tới đâu hay tới đó, mình muốn cũng không được", ông nói.

Theo UBND phường Thường Lạc, diện tích lúa hè thu địa bàn khoảng 3.360ha, dự kiến thu hoạch đến cuối tháng 8 hoàn tất. Đối với kế hoạch xả lũ năm 2026, sau khi người dân thu hoạch xong, địa phương sẽ xả nước vào toàn bộ diện tích.

Nước vào đồng ruộng sau thu hoạch để người dân khai thác nguồn lợi tự nhiên mùa nước nổi, đồng thời góp phần cải tạo đồng ruộng và phát triển các sinh kế phù hợp.

Hiện địa phương có hai mô hình sinh kế phù hợp điều kiện tự nhiên mùa nước nổi. Trong đó mô hình nuôi tôm mùa nước diện tích khoảng 5,5ha và mô hình trữ cá mùa nước nổi do Hợp tác xã Hậu Phát thực hiện với diện tích khoảng 30ha.

Ngư dân miền Tây nhớ lũ, trông con cá linh

TTO - Mùa lũ đã về trên các cánh đồng nơi đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu ở An Giang. Tuy nhiên, ở khu vực hạ lưu và nội đồng Tứ giác Long Xuyên, ngư dân lại ngóng lũ và đợi chờ con cá linh theo nước sông tràn lên đồng.