Ngày 20-5, Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp Học viện Chính trị khu vực II (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) tổ chức hội thảo khoa học "Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước".

Việt Nam ở giữa cuộc 'cạnh tranh' nhân tài trên thế giới

Phát biểu tại hội thảo, ông Ngô Đông Hải - Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - cho rằng nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai mạnh các chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân sáng tạo và lao động trình độ cao, tạo ra một cuộc cạnh tranh thực chất về nhân lực tri thức.

Việt Nam hiện cũng đang nghiên cứu hoàn thiện chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào quá trình phát triển đất nước. Tuy nhiên theo ông Hải, nhiều chính sách hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tính đột phá và chưa đáp ứng yêu cầu cạnh tranh quốc tế.

Một số hạn chế như thiếu cơ chế đặc thù về cư trú, lao động, tài chính và điều kiện sống lâu dài cho chuyên gia quốc tế, môi trường làm việc và chính sách đãi ngộ chưa có tính cạnh tranh, hệ sinh thái thu hút nhân tài chưa đồng bộ, sự liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học…

Ngoài ra, Việt Nam hiện cũng thiếu các trung tâm đổi mới sáng tạo quy mô lớn và chưa hình thành được các cụm nhân tài tập trung.

Từ thực tiễn này, ông Hải đề xuất cần nghiên cứu toàn diện kinh nghiệm của các quốc gia đã thành công trong thu hút nhân tài như Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc để rút ra bài học về thiết kế chính sách, tổ chức thực thi và xây dựng hệ sinh thái nhân tài.

Việt Nam cần xây dựng mô hình thị thực nhân tài theo hướng thông thoáng, cạnh tranh nhưng phù hợp với điều kiện phát triển trong nước.

Ông Hải nhấn mạnh định hướng chuyển từ tư duy "thu hút" sang "cạnh tranh nhân tài", trong đó tập trung xây dựng cơ chế thị thực quốc tế linh hoạt hơn, thí điểm các khu vực đổi mới sáng tạo, đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hoàn thiện cơ chế đãi ngộ có tính cạnh tranh quốc tế.

Thu hút nhân tài cần được xem là công cụ chiến lược

Ông Lê Hải Bình - Phó giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - cho biết thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sử dụng hiệu quả nhân tài. 

Tuy nhiên ông Bình nhìn nhận quá trình thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao hiện vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Nhiều chính sách hiện nay còn phân tán, thiếu cơ chế đột phá, chính sách đãi ngộ chưa tạo được sức hút đủ mạnh đối với chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm quốc tế.

"Nhiều chính sách, chế độ đãi ngộ chưa tạo được động lực đủ mạnh, ngay cả với những người tài, người có năng lực ở trong nước, chứ chưa nói tới những nhân tài trong các lĩnh vực trên trường quốc tế", ông Bình nói.

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM - cho rằng chính sách thị thực nhân tài cần được nhìn nhận như một công cụ chiến lược trong cạnh tranh quốc gia về nhân tài. Xu hướng hiện nay chuyển từ đào tạo nhân lực sang quản trị dòng chảy nhân tài, bao gồm thu hút, dịch chuyển, giữ chân và phát huy nhân tài trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Đại học Quốc gia TP.HCM hiện đặt mục tiêu hướng tới top 100 đại học hàng đầu châu Á. Nền tảng của mục tiêu này là đội ngũ nhà khoa học, công bố quốc tế chất lượng cao, sáng chế, chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế thực chất và năng lực giải quyết các bài toán lớn của quốc gia.

Theo bà Mai, Đại học Quốc gia TP.HCM đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao như chương trình VNU350, thu hút nhà khoa học trẻ xuất sắc, chương trình giáo sư thỉnh giảng, phát triển nhóm nghiên cứu xuyên biên giới, tổ chức hội thảo quốc tế và hợp tác nghiên cứu chung với các đại học, viện nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Đại học này cũng tập trung kết nối trí thức Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế và các nhà khoa học tham gia vào hoạt động nghiên cứu, đào tạo sau đại học và phát triển công nghệ chiến lược.

"Thu hút nhân tài cần đi cùng khung chính sách quốc gia đủ linh hoạt, minh bạch và có tính cạnh tranh quốc tế. Các yếu tố như chính sách thị thực thông thoáng, môi trường học thuật tốt, cơ sở vật chất hiện đại, cơ chế đãi ngộ phù hợp, nhóm nghiên cứu mạnh và chất lượng sống hấp dẫn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút và giữ chân nhân tài trong thời gian dài", bà Mai nói.

Đại học Quốc gia Hà Nội: Sứ mệnh ươm dưỡng nhân tài phụng sự Tổ quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành đại học tinh hoa hàng đầu châu Á, là nơi hội tụ trí tuệ quốc gia, tiên phong về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên mới.