Theo báo New York Times ngày 6-1, trong bản cáo trạng sửa đổi vừa được công bố, các công tố viên thừa nhận "Cartel de los Soles" (Băng đảng Mặt trời) không phải là một tổ chức tội phạm có cấu trúc rõ ràng, mà chỉ là một cách gọi mang tính ẩn dụ cho mạng lưới tham nhũng liên quan đến tiền thu được từ buôn bán ma túy trong bộ máy nhà nước Venezuela.

Cáo buộc ban đầu xuất phát từ bản cáo trạng năm 2020 do Bộ Tư pháp Mỹ soạn thảo, trong đó mô tả "Cartel de los Soles" như một tổ chức buôn ma túy xuyên quốc gia do ông Maduro lãnh đạo.

Dựa trên cáo trạng này, đến tháng 7-2025, Bộ Tài chính Mỹ đã xếp "Cartel de los Soles" vào danh sách tổ chức khủng bố. Và tháng 11 cùng năm, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tiếp tục yêu cầu Bộ Ngoại giao đưa ra quyết định tương tự.

Lập luận này từ lâu đã được nhiều chuyên gia về tội phạm và ma túy tại Mỹ Latin chỉ ra là không có căn cứ, lý giải "Cartel de los Soles" thực chất chỉ là một từ tiếng lóng, do truyền thông Venezuela đặt ra từ thập niên 1990.

Sau khi ông Maduro bị bắt giữ, Bộ Tư pháp Mỹ đã công bố bản cáo trạng mới, trong đó ngầm thừa nhận lập luận này.

Theo bản cáo trạng sửa đổi, các công tố viên vẫn cáo buộc ông Maduro tham gia vào âm mưu buôn bán ma túy, nhưng không còn coi "Cartel de los Soles" là một tổ chức có thật.

Thay vào đó, thuật ngữ này được mô tả là một "hệ thống bảo trợ" và "văn hóa tham nhũng", nơi lợi nhuận từ ma túy chảy vào tay các quan chức dân sự, quân đội và tình báo bị mua chuộc, hoạt động dưới sự bảo trợ của giới lãnh đạo cấp cao.

Sự thay đổi này thể hiện rõ trong nội dung cáo trạng: trong khi văn bản năm 2020 nhắc đến "Cartel de los Soles" tới 32 lần và gọi ông Maduro là thủ lĩnh, thì bản mới chỉ đề cập hai lần và cho rằng cả ông Maduro lẫn người tiền nhiệm Hugo Chávez đều đã tham gia, duy trì và bảo vệ hệ thống tham nhũng đó.

Động thái của Bộ Tư pháp khiến tính chính danh của các quyết định trước đây của chính quyền Tổng thống Trump - đặc biệt là việc xếp "Cartel de los Soles" vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài - bị đặt dấu hỏi. 

Đại diện Nhà Trắng cùng các bộ Tư pháp, Ngoại giao và Tài chính Mỹ hiện chưa đưa ra bình luận chính thức.

Dù vậy, ông Rubio vẫn tiếp tục gọi "Cartel de los Soles" là một băng đảng ma túy thực sự trong các phát biểu công khai gần đây.

Trái lại, khi nhắc tới các tổ chức buôn lậu ma túy lớn, các báo cáo chính thức của Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ (DEA) và Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC) chưa từng liệt kê "Cartel de los Soles".

Ngoài ra, một số chuyên gia cũng bày tỏ lo ngại về các chi tiết khác trong bản cáo trạng sửa đổi, trong đó có việc đưa thủ lĩnh băng đảng Tren de Aragua vào danh sách đồng phạm với ông Maduro, dù bằng chứng về mối liên hệ này bị đánh giá là mỏng và dễ gây hiểu lầm.

Venezuela tố Mỹ gán nhãn khủng bố cho một 'tổ chức không tồn tại' làm cớ can thiệp

Venezuela kịch liệt bác bỏ kế hoạch của Mỹ khi liệt "Cartel de los Soles" - một mạng lưới mà Caracas cho rằng không hề tồn tại - vào danh sách khủng bố, nhằm mở đường cho chính quyền ông Trump hành động quân sự tại khu vực này.