Với nhiều người nghỉ hưu, khoản lương hưu hằng tháng không chỉ là thu nhập, mà còn là cảm giác yên tâm sau một đời lao động.

Nhưng để nhận thay khoản tiền ấy, không ít gia đình phải lặp lại thủ tục ủy quyền mỗi năm. Người trẻ có thể xem đó là một buổi đi lại. Với người già yếu, bệnh tật, ở xa trung tâm xã phường hoặc phụ thuộc vào con cháu, đó có khi là một chuyến đi mệt mỏi.

Có người phải nhờ con xin nghỉ làm để chở đi chứng thực. Có người đau ốm, ký lại giấy tờ trong tâm thế lo lắng. Có người chỉ sợ giấy hết hạn, lương hưu tháng sau bị gián đoạn. Một quy định tưởng nhỏ, nếu đặt vào hoàn cảnh cụ thể của từng gia đình, sẽ thấy phía sau đó là rất nhiều bất tiện.

Vì vậy đề xuất bỏ giới hạn tối đa 12 tháng đối với giấy ủy quyền nhận lương hưu là hướng sửa đổi đáng ủng hộ.

Đây không chỉ là chuyện giảm một thủ tục hành chính, mà còn là cách Nhà nước nhìn nhận đúng hơn nhu cầu của người cao tuổi. Khi sức khỏe đã giảm, khả năng tự đi lại không còn như trước, điều họ cần là một cơ chế chi trả an toàn, thuận tiện, ít gây phiền hà.

Tất nhiên, quy định thời hạn 12 tháng trước đây có lý do quản lý của nó. Cơ quan bảo hiểm cần bảo đảm tiền lương hưu đến đúng người hưởng, tránh tình trạng nhận thay không còn phù hợp hoặc bị lợi dụng. Nhưng vấn đề là không nên vì lo rủi ro ở một số trường hợp mà buộc tất cả người dân phải lặp lại cùng một thủ tục giống nhau.

Quản lý chặt không đồng nghĩa với quản lý bằng cách làm khó số đông. Nếu một người nghỉ hưu nhiều năm liền phải nhờ con nhận thay vì bệnh tật, việc bắt gia hạn giấy ủy quyền hằng năm chưa chắc giúp hệ thống an toàn hơn. Rủi ro lạm dụng vẫn có thể xảy ra nếu thiếu giám sát thực chất, còn gánh nặng đi lại thì người dân phải chịu ngay trước mắt.

Điều cần thay đổi là chuyển từ quản lý bằng thời hạn cứng sang quản lý theo mức độ rủi ro. Trường hợp người hưởng có tài khoản riêng, địa chỉ cư trú rõ ràng, việc chi trả ổn định và không phát sinh khiếu nại thì không nên thêm thủ tục.

Ngược lại, những trường hợp ủy quyền dài hạn, người hưởng sống một mình, sức khỏe suy giảm nặng, phụ thuộc hoàn toàn vào người khác hoặc có dấu hiệu tranh chấp trong gia đình thì cần được kiểm tra kỹ hơn.

Cách làm này vừa giảm phiền hà cho số đông, vừa tập trung nguồn lực vào đúng nơi có nguy cơ. Đó cũng là tinh thần của một nền hành chính hiện đại, không rải đều gánh nặng thủ tục lên mọi người dân, mà biết nhận diện vấn đề để can thiệp đúng chỗ.

Bỏ giới hạn 12 tháng cũng cần đi kèm những ràng buộc rõ ràng. Giấy ủy quyền phải ghi cụ thể phạm vi được làm thay, như nhận lương hưu, nộp hồ sơ, cập nhật thông tin hoặc thực hiện thủ tục với cơ quan bảo hiểm. Người được ủy quyền không thể mặc nhiên xem giấy ấy như quyền định đoạt mọi tài sản, quyền lợi hay quyết định thay cho người hưởng.

Một giải pháp nên được ưu tiên là chi trả lương hưu vào tài khoản đứng tên chính người thụ hưởng. Người thân có thể hỗ trợ rút tiền hoặc thực hiện giao dịch khi cần, nhưng dòng tiền vẫn phải gắn với người có quyền nhận.

Khi thay đổi người nhận thay, tài khoản, nơi cư trú hoặc xuất hiện giao dịch bất thường, hệ thống phải có cảnh báo để cơ quan chức năng kiểm tra kịp thời.

Chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh cũng cần được hiểu theo hướng đó. Không phải yêu cầu người già tự xoay xở với các thao tác công nghệ, mà dùng dữ liệu để giảm giấy tờ cho họ.

Cơ quan bảo hiểm có thể gửi thông báo định kỳ về số tiền đã chi trả cho người hưởng và một đầu mối tin cậy do họ đăng ký. Với những người không dùng điện thoại thông minh, chính quyền cơ sở, bưu điện, tổ dân phố và cán bộ bảo hiểm cần trở thành lực lượng hỗ trợ gần dân nhất.

Câu chuyện giấy ủy quyền nhận lương hưu tưởng nhỏ nhưng là phép thử rất cụ thể về cải cách hành chính.

Cải cách không chỉ nằm ở việc cắt giảm biểu mẫu trên văn bản, mà phải được đo bằng việc người dân có bớt phải đi lại hay không, có bớt lo sai giấy tờ hay không, có cảm thấy quyền lợi của mình được tôn trọng hay không.

Bỏ giới hạn 12 tháng, nếu đi cùng cơ chế giám sát thông minh và trách nhiệm pháp lý rõ ràng, sẽ không làm chính sách lỏng hơn.

Ngược lại, đó là cách làm cho chính sách gần dân hơn, nhân văn hơn và đúng với tinh thần phục vụ hơn.

Vụ cụ bà 97 tuổi đi 3 lần nhận tiền chế độ: Hà Nội yêu cầu làm rõ trách nhiệm, lập đường dây nóng

Sau vụ cụ bà 97 tuổi phải đi 3 lần mới được nhận tiền chế độ, Thành ủy Hà Nội yêu cầu rà soát toàn diện, lập đường dây nóng và làm rõ trách nhiệm nếu có sai phạm.