Dù đề xuất cuối cùng không được thông qua do vấp phải sự phản đối gần như tuyệt đối của Đảng Cộng hòa, cuộc bỏ phiếu vẫn được xem là dấu mốc phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong quan điểm của Đảng Dân chủ đối với đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở Trung Đông.

Chia rẽ sâu sắc vì Israel

Theo Đài CNN ngày 15-7, Hạ viện Mỹ đã có cuộc bỏ phiếu về đề xuất sửa đổi do nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie (bang Kentucky) đứng sau, nhằm loại bỏ toàn bộ 3,3 tỉ USD viện trợ quân sự dành cho Israel khỏi dự luật phân bổ ngân sách đối ngoại.

Kết quả, đề xuất bị bác bỏ với 104 phiếu thuận và 314 phiếu chống. Gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa phản đối, ngoại trừ chính ông Massie - người bảo trợ đề xuất.

Điều gây chú ý nằm ở phía Đảng Dân chủ. Có tới 103 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu ủng hộ cắt viện trợ, nhiều hơn 98 người phản đối, trong khi 10 người không đưa ra lập trường. 

Đây là lần đầu tiên đa số nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện ủng hộ một đề xuất nhằm chấm dứt viện trợ quân sự của Mỹ dành cho Israel.

Cuộc bỏ phiếu cũng cho thấy sự chia rẽ ngay trong ban lãnh đạo đảng. Ba lãnh đạo cao nhất của phe Dân chủ tại Hạ viện, gồm lãnh đạo phe thiểu số Hakeem Jeffries và Chủ tịch khối nghị sĩ Dân chủ Pete Aguilar bỏ phiếu chống, trong khi phó lãnh đạo Katherine Clark bỏ phiếu thuận.

Bà Clark cho biết dù không đồng tình với toàn bộ nội dung của đề xuất sửa đổi, nhưng bà cho rằng "hiện trạng không thể tiếp tục kéo dài", và Mỹ không nên tiếp tục cấp một "tấm séc trắng" viện trợ quân sự cho bất kỳ quốc gia nào không tuân thủ luật pháp, lợi ích và các giá trị của Mỹ.

Dù không thành công, nghị sĩ Thomas Massie vẫn bảo vệ đề xuất của mình và cho rằng đây chỉ là "lẽ thường".

"Trong dự luật này, chúng ta đã dành cho Israel nhiều tiền hơn số tiền chi để hỗ trợ các cựu binh vô gia cư của chính nước Mỹ. Chúng ta nên dừng việc đó. Họ cần phải cắt giảm phụ thuộc. Israel là nước nhận phúc lợi lớn nhất từ Mỹ", ông phát biểu.

Bước ngoặt trong lập trường của Đảng Dân chủ

Kết quả bỏ phiếu được nhiều nghị sĩ cấp tiến xem là một bước ngoặt lịch sử.

Nghị sĩ Greg Casar, Chủ tịch Nhóm nghị sĩ cấp tiến (Congressional Progressive Caucus), cho biết hai năm trước chỉ có 37 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu phản đối viện trợ Israel. Nay con số đó đã tăng lên hơn 100 người.

"Hôm nay, lần đầu tiên đa số nghị sĩ Dân chủ tại tòa nhà này từ chối bỏ phiếu để gửi thêm hàng tỉ USD vũ khí cho quân đội Israel", ông Casar nói sau cuộc bỏ phiếu. 

Ông cũng nhận định đây là thông điệp mạnh mẽ gửi tới Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng thời kỳ Washington trao cho Israel một "tấm séc trắng" để tiến hành các cuộc chiến đã chấm dứt, ít nhất là trong nội bộ Đảng Dân chủ.

Ngay cả ông Jeffries - người nhiều năm được xem là một trong những chính trị gia Dân chủ ủng hộ Israel mạnh mẽ nhất - cũng lần đầu kêu gọi cuộc "tái thiết lập lớn" trong quan hệ Mỹ - Israel.

Ông phát đi tín hiệu rằng nếu Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Quốc hội, các khoản viện trợ an ninh cho Israel có thể sẽ được gắn với điều kiện không vi phạm nhân quyền đối với người Palestine.

Sự thay đổi này phản ánh áp lực ngày càng lớn từ cử tri Dân chủ, đặc biệt là giới trẻ và phe cấp tiến. 

Theo khảo sát của tờ New York Times và Đại học Siena công bố hồi tháng 5, có tới 74% cử tri Dân chủ phản đối việc Mỹ tiếp tục hỗ trợ kinh tế và quân sự cho Israel.

Dù không được thông qua, nhiều nhà quan sát cho rằng cuộc bỏ phiếu đã đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách Đảng Dân chủ nhìn nhận quan hệ Mỹ - Israel.

Ông Trump công khai chỉ trích chiến thuật quân sự của Israel

Tổng thống Mỹ phàn nàn Israel không cần tấn công nguyên một tòa chung cư chỉ để tiêu diệt các chỉ huy Hezbollah, cho rằng nên để Syria giải quyết vấn đề Lebanon.