Theo ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan của các nước lớn, trong nước gặp nhiều khó khăn do thiên tai, bão lũ, song kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 vẫn đạt 930 tỉ USD, tăng 18,2%.

Nhiều thách thức đạt mục tiêu 550 tỉ USD

Kết quả này khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở cao và là điểm sáng trong thương mại của toàn cầu. Đặc biệt với mức thặng dư 20 tỉ USD, duy trì xuất siêu 10 năm liên tiếp, đã góp phần tạo nguồn ngoại tệ ổn định, giảm áp lực lên tỉ giá và củng cố dự trữ ngoại hối.

Dù vậy, ông Sơn cho rằng năm 2026 có những thách thức tiếp tục đặt ra, yêu cầu xuất nhập khẩu tiếp tục phát huy vai trò động lực then chốt, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu. Theo đó cần phải nâng cao giá trị gia tăng, hàm lượng công nghệ và năng lực tự chủ của nền kinh tế, với mục tiêu kim ngạch đạt 15-16%.

"Đây là mục tiêu thách thức đòi hỏi nỗ lực cao của các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp. Với kim ngạch xuất khẩu được Chính phủ giao thì cần phải đạt 546-550 tỉ USD, tức mỗi tháng phải đạt 45-46 tỉ USD.

Vì vậy rất cần các chính sách, giải pháp đột phá, khả thi có thể triển khai ngay để tăng trưởng xuất khẩu, nâng cao giá trị nội địa, khai thác hiệu quả các FTA và những điểm nghẽn thể chế, logistics và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp" - ông Sơn nhấn mạnh.

Theo ông Trần Thanh Hải - Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cơ cấu xuất nhập khẩu có chuyển biến tích cực, khi giai đoạn trước năm 1995 cơ cấu chủ yếu phụ thuộc vào mặt hàng nguyên liệu, khoáng sản, dầu thô, thì hiện nay tỉ trọng công nghiệp chế biến chế tạo đã tăng lên 85%. Việt Nam tham gia WTO và ký kết nhiều FTA giúp thúc đẩy xuất khẩu, cân bằng cán cân và tạo ra thặng dư thương mại.

Tuy nhiên ông lưu ý kim ngạch hiện nay tập trung nhiều vào nhóm hàng điện tử, điện thoại, có thể tạo ra những rủi ro, đặc biệt khi chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng. Cùng với đó là sự mất cân đối của thị trường xuất khẩu khi Mỹ chiếm tới 1/3 tỉ trọng xuất khẩu, gây nên những khó khăn khi Mỹ áp dụng thuế đối ứng.

Ngoài ra đó là sự mất cân đối trong cơ cấu của các doanh nghiệp tham gia, khi doanh nghiệp FDI chiếm thị phần quan trọng với tỉ trọng chiếm tới 2/3 kim ngạch. Thực tế này đặt ra vấn đề cần phải gia tăng hơn nữa tỉ trọng của doanh nghiệp nội địa, giúp tạo sự cân bằng trong hoạt động xuất nhập khẩu để bền vững hơn.

Đặc biệt, ông Hải cho rằng chúng ta đang thiếu vắng những thương hiệu của Việt Nam trong xuất khẩu, mà chủ yếu làm công cho các doanh nghiệp và thương hiệu nước ngoài. Trong bối cảnh cần gia tăng hàm lượng, giá trị khi xuất nhập khẩu đã đạt tốc độ tăng trưởng cao, cần phải chuyển từ lượng sang chất, gia tăng công nghệ.

Nâng cao năng lực tự chủ, phát triển công nghiệp hỗ trợ

Về định hướng xuất khẩu, ngoài việc thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa, cần tập trung cho việc xuất khẩu dịch vụ. Tập trung xây dựng ngành công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp nền tảng với những mặt hàng chủ lực, nền tảng công nghệ khoa học, tiếp tục đàm phán các hiệp định thương mại, khai thác tốt các thị trường mới như Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latin, thương mại điện tử xuyên biên giới...

Ông Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế, cũng cho rằng để đạt được mức tăng trưởng hai con số trong bối cảnh năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, chiếm tỉ trọng nhỏ trong cơ cấu xuất nhập khẩu, cần đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. Gắn với thúc đẩy xuất khẩu ngành dịch vụ liên quan tới du lịch, vận tải.

Theo đó cần tập trung đẩy mạnh công nghệ, phát triển ngành logistics, cơ sở hạ tầng theo hướng xanh hóa, hiện đại và bền vững. Gắn với việc hỗ trợ cho danh nghiệp xuất khẩu thông qua bảo lãnh bảo hiểm xuất khẩu, tín dụng của ngân hàng, kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi cung ứng, hỗ trợ tăng tỉ lệ nội địa hóa...

Xuất nhập khẩu kỷ lục hơn 95 tỉ USD, kéo tăng trưởng cho 'cửa ngõ' giao thương Việt - Trung

Kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn đã có bước tăng trưởng vượt bậc, cao nhất từ trước đến nay, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua tỉnh Lạng Sơn đạt trên 95 tỉ USD.