Sáng 21-8 tại TP.HCM, Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp với Trường cao đẳng Công nghệ cao Đồng An tổ chức hội thảo "Công tác giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp", với gần 150 đại biểu trường nghề từ TP Đà Nẵng trở vào phía Nam.

Kỹ năng mềm phải là một cấu phần của năng lực nghề nghiệp

TS Nguyễn Xuân An Việt - Phó vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho rằng giáo dục kỹ năng mềm cần được xem là một cấu phần hữu cơ của năng lực nghề nghiệp, không phải hoạt động hỗ trợ hay phong trào ngắn hạn.

Theo ông Việt, thực tế nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã chủ động tích hợp kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, khởi nghiệp, kỹ năng số và tác phong nghề nghiệp vào chương trình đào tạo và các hoạt động trải nghiệm.

Một số mô hình như học kỳ doanh nghiệp, dự án thực tế, câu lạc bộ kỹ năng, phỏng vấn nghề nghiệp… đã tạo chuyển biến tích cực, giúp học sinh, sinh viên tự tin hơn và rút ngắn thời gian thích nghi với môi trường làm việc.

Tuy nhiên, ông đánh giá kết quả giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp vẫn chưa đồng đều. Ở một số nơi, kỹ năng mềm được tổ chức thành những chuyên đề khá rời rạc, nặng về truyền đạt, ít thực hành, chưa gắn với từng nghề và vị trí việc làm, đồng thời thiếu minh chứng phản hồi từ doanh nghiệp.

Trong khi đó, doanh nghiệp cần người lao động vừa giỏi nghề, vừa có kỹ năng số, kỷ luật, năng lực hợp tác và khả năng thích ứng nhanh. "Kết quả học tập và năng lực làm việc thực tế vẫn là vấn đề cần được nhận diện thẳng thắn", ông Việt nói.

TS Vũ Đình Bảy, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ cao Đồng An, cũng cho rằng giáo dục nghề nghiệp thường được nói đến với mục tiêu đào tạo cho người học một nghề để lập nghiệp. Nhưng trong thị trường lao động hiện nay, có nghề thôi là chưa đủ.

Một người học có thể giỏi chuyên môn, nhưng nếu thiếu khả năng giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề, quản lý thời gian và thích ứng với thay đổi thì rất khó đi xa trong nghề nghiệp. Đặc biệt, sự phát triển của AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi rất nhanh cách con người học tập và làm việc.

"Đây chính là lý do giáo dục kỹ năng mềm không nên được xem là phần bổ sung bên cạnh đào tạo nghề, mà phải trở thành một bộ phận tự nhiên của quá trình đào tạo người học", ông Bảy nói.

Trường nghề dạy kỹ năng mềm chỉ bằng bài giảng

TS Nguyễn Thanh Tùng - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Quốc tế Vabis - dẫn số liệu cho rằng tỉ lệ đào tạo lại của doanh nghiệp ở các quốc gia trung bình khoảng 18%, trong khi tại Việt Nam tỉ lệ này lên đến 89%.

Theo ông Tùng, khi tuyển dụng lao động, điều doanh nghiệp cần nhìn thấy đằng sau tấm bằng là thái độ, kỹ năng, cách giải quyết vấn đề, khả năng tạo ra cái mới và tạo ra giá trị cho công ty.

"Nhiều em tốt nghiệp khá, giỏi, có kiến thức, có công cụ nhưng điều doanh nghiệp cần là năng lực tạo giá trị như kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, viết báo cáo, xây dựng kế hoạch", ông Tùng nói.

Ông cho rằng một vấn đề hiện nay là kỹ năng mềm vẫn thường được xem như môn học phụ. Trong khi kỹ năng mềm không thể chỉ được dạy qua bài giảng hay tín chỉ, mà phải hình thành thông qua trải nghiệm, thực hành và quá trình thử - sai.

Qua đó, sinh viên biết phản hồi, điều chỉnh rồi tiếp tục lặp lại để dần hình thành kỹ năng.

Theo ông Tùng, nhà trường cần vun bồi và nuôi dưỡng kỹ năng mềm mỗi ngày để chúng trở thành thói quen của sinh viên.

Về phương pháp, ông khuyến nghị giáo viên lồng ghép việc rèn luyện kỹ năng vào từng tiết học, thay vì tách riêng thành một nội dung bên ngoài hoạt động chuyên môn.

Sinh viên cần được học thông qua những tình huống thực tế, trong đó các em phải quan sát, đặt câu hỏi, thu thập dữ liệu, làm việc nhóm, tranh luận để lựa chọn giải pháp, sau đó trình bày và bảo vệ quan điểm.

"Kỹ năng sẽ xuất hiện trong chính quá trình giải quyết vấn đề này", ông Tùng nói.

Cao đẳng, trung cấp tìm cách hút thí sinh sau 'mùa' điểm chuẩn

Sau khi đại học công bố điểm chuẩn, các trường cao đẳng, trung cấp bước vào mùa tuyển sinh cao điểm nhưng vẫn đối mặt nhiều thách thức về nguồn tuyển.