Trong quá trình làm việc, mẹ tôi đứng phía trên giàn giáo nhận gạch, đồng nghiệp đứng phía dưới điều khiển máy tời.

Do đồng nghiệp không biết cách điều khiển máy tời nên thay vì dừng máy tại vị trí để mẹ tôi nhận gạch, máy tiếp tục chạy lên cao, tác động vào giàn giáo khiến giàn giáo bị đổ, làm mẹ tôi rơi từ độ cao khoảng 6 mét xuống mặt đất.

Sau tai nạn, mẹ tôi được đưa đi cấp cứu và hiện đang phải điều trị tại phòng hồi sức tích cực do bị chấn thương sọ não, chấn thương vùng ngực, trật khớp cổ và trật khớp háng.

Xin hỏi luật sư trong trường hợp này, trách nhiệm và nghĩa vụ của chủ thầu đối với mẹ tôi được xác định như thế nào, việc mẹ tôi không có hợp đồng lao động bằng văn bản có ảnh hưởng đến quyền được bồi thường hay không?

Luật sư Trần Giáng Hương (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Trước hết, việc mẹ của bạn không ký hợp đồng lao động bằng văn bản không đồng nghĩa với việc bà không được pháp luật bảo vệ khi xảy ra tai nạn lao động.

Theo Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, quan hệ lao động được xác định trên cơ sở có công việc phải thực hiện, có trả công hoặc trả lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.

Do đó, nếu mẹ của bạn được chủ thầu nhận vào làm, được phân công công việc, chịu sự quản lý, điều hành và được trả tiền công thì dù hai bên chỉ thỏa thuận bằng miệng vẫn có cơ sở để xác định quan hệ lao động trên thực tế.

Vì vậy, nếu xác định chủ thầu là người sử dụng lao động thực tế thì chủ thầu vẫn có trách nhiệm đối với tai nạn xảy ra trong quá trình mẹ của bạn làm việc.

Tại Điều 38 Luật An toàn vệ sinh lao động năm 2015, khi người lao động bị tai nạn lao động, người sử dụng lao động có các nghĩa vụ nhất định.

Trước mắt, chủ thầu phải tạm ứng chi phí cấp cứu, điều trị cho mẹ của bạn. Sau đó, chủ thầu có trách nhiệm thanh toán các chi phí y tế từ khi sơ cứu, cấp cứu đến khi điều trị ổn định theo quy định pháp luật. 

Trường hợp mẹ của bạn không có bảo hiểm y tế hoặc các khoản chi phí không được bảo hiểm chi trả thì người sử dụng lao động có trách nhiệm thanh toán theo quy định.

Bên cạnh đó, người sử dụng lao động phải trả đầy đủ tiền lương cho người lao động trong thời gian nghỉ điều trị, phục hồi chức năng theo quy định. 

Chủ thầu cũng có trách nhiệm thực hiện các thủ tục để người lao động được giám định mức suy giảm khả năng lao động và giải quyết chế độ tai nạn lao động.

Đối với trách nhiệm bồi thường, nếu tai nạn không hoàn toàn do lỗi của người lao động thì người sử dụng lao động phải bồi thường theo mức độ suy giảm khả năng lao động được xác định sau khi sức khỏe của người lao động đã ổn định.

Căn cứ theo Điều 38 Luật An toàn vệ sinh lao động năm 2015, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 10%, mức bồi thường ít nhất là 1,5 tháng tiền lương.

Trường hợp suy giảm từ 11% đến 80%, cứ tăng thêm 1% thì được cộng thêm 0,4 tháng tiền lương. Nếu suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên thì mức bồi thường ít nhất là 30 tháng tiền lương.

Trường hợp tai nạn được xác định hoàn toàn do lỗi của người lao động thì người lao động vẫn có thể được hưởng chế độ trợ cấp theo quy định, nhưng mức trợ cấp sẽ thấp hơn.

Vì vậy cần xác định cụ thể nguyên nhân và lỗi của các bên để có cơ sở xác định trách nhiệm. Nếu đúng như thông tin bạn cung cấp, tai nạn xảy ra do người đồng nghiệp vận hành sai máy tời khiến giàn giáo bị đổ thì cần xem xét trách nhiệm của cả người trực tiếp vận hành máy và người quản lý công trình.

Để xác định trách nhiệm của người đồng nghiệp trực tiếp điều khiển máy tời, cần làm rõ một số vấn đề.

Thứ nhất, người này có được đào tạo, hướng dẫn và đủ điều kiện để vận hành máy tời hay không?

Thứ hai, ai là người phân công người này điều khiển máy? Máy tời, giàn giáo và các thiết bị liên quan có được kiểm tra bảo đảm an toàn hay không? Công trình có xây dựng và thực hiện biện pháp an toàn khi vận chuyển vật liệu lên cao hay không?

Thứ ba, mẹ của bạn có được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động, dây an toàn và các thiết bị bảo đảm an toàn phù hợp hay không? Công trình có người giám sát an toàn lao động hay không?

Nếu nguyên nhân tai nạn xuất phát từ việc chủ thầu bố trí người không đủ khả năng vận hành máy, không bảo đảm an toàn của giàn giáo, không trang bị phương tiện bảo hộ hoặc không tổ chức giám sát an toàn lao động theo quy định thì đây có thể là những căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm của chủ thầu.

Theo khoản 2 Điều 7 Luật An toàn vệ sinh lao động năm 2015, người sử dụng lao động có nghĩa vụ tổ chức hướng dẫn, huấn luyện an toàn lao động và bảo đảm các điều kiện an toàn cho người lao động; đồng thời phải thực hiện việc khai báo, điều tra tai nạn lao động theo quy định.

Đối với đồng nghiệp, cần xác định người này có vô ý vận hành sai máy hay không, có biết cách sử dụng máy nhưng không tuân thủ quy trình hay được giao vận hành máy dù không đủ khả năng, điều kiện để vận hành.

Tùy kết quả điều tra và mức độ lỗi, người đồng nghiệp có thể phải chịu trách nhiệm dân sự đối với thiệt hại do hành vi của mình gây ra.

Đặc biệt, nếu đồng nghiệp không biết vận hành máy nhưng vẫn được chủ thầu giao nhiệm vụ này thì trách nhiệm của chủ thầu cần được xem xét nghiêm túc.

Ngoài trách nhiệm về tiền lương, chi phí điều trị, chế độ tai nạn lao động và bồi thường thiệt hại, vụ việc còn có thể được xem xét về trách nhiệm hình sự.

Nếu quá trình điều tra xác định có cá nhân vi phạm các quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động và hành vi vi phạm đó gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, an toàn ở nơi đông người theo Điều 295 Bộ luật Hình sự.

Mời bạn đọc gửi câu hỏi để được luật sư tư vấn

Với đội ngũ các luật sư và chuyên gia pháp lý dày dạn kinh nghiệm trên tất cả các lĩnh vực như hôn nhân - gia đình, kinh doanh - thương mại, mua bán đất đai, sở hữu trí tuệ, lao động, hộ tịch, thừa kế..., chuyên mục Tư vấn pháp luật trên Tuổi Trẻ Sao sẽ giải đáp thắc mắc của bạn một cách nhiệt tình, nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.

Bạn đọc vui lòng gửi câu hỏi (gõ bằng tiếng Việt có dấu, font chữ UNICODE) về Tuổi Trẻ Sao qua địa chỉ tuvanphapluat@tuoitre.com.vn.

Không tham gia BHYT, bị tai nạn lao động có được thanh toán y tế?

Không tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) nhưng bị tai nạn trong khi đang lao động thì ai chịu thanh toán chi phí khám chữa bệnh?