Dù người dân nhiều lần phản ánh, sự việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, trong khi doanh nghiệp lại tính đường "chạy làng".

Người dân nhiều lần phản ánh

Khu vực mỏ khai thác đất sét ở An Châu (xã Hòa Phú cũ, nay là xã Hòa Vang, Đà Nẵng) vẫn trong cảnh tan hoang, chưa được hoàn thổ. Không chỉ vậy, cánh đồng ở đây cũng trở thành cánh đồng "chết", loang lổ những hố sạt lở...

Người dân địa phương cho biết do Công ty TNHH Hiệp Đại Hưng khai thác mỏ đất sét kéo dài, đến nay đã để lại hiện trạng mặt bằng nham nhở, không được hoàn thổ và cải tạo, dẫn đến sạt lở mất đất sản xuất. Theo tìm hiểu, từ năm 2023 đến nay, công ty này chưa thực hiện hỗ trợ vụ mùa và trách nhiệm liên quan, gây bức xúc cho người dân.

"Trước thực trạng trên, người dân kiến nghị thành phố xem xét, chỉ đạo giải quyết dứt điểm trách nhiệm của Công ty Hiệp Đại Hưng trong việc khắc phục hậu quả do khai thác mỏ gây ra; thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ hỗ trợ, bồi thường thiệt hại cho người dân; tổ chức kiểm tra đánh giá hiện trạng sạt lở, có giải pháp khắc phục", một người dân cho hay.

Đáng nói, câu chuyện này đã được Tuổi Trẻ phản ánh trước đây nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Trong khi chưa thực hiện nghĩa vụ của mình thì Công ty Hiệp Đại Hưng lại thông báo làm thủ tục phá sản, nhưng động thái này đã bị "tuýt còi".

Cơ quan chức năng nói gì?

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng, Công ty Hiệp Đại được UBND TP cho phép khai thác đất sét tại An Châu có thời hạn đến 10-6-2023. Do doanh nghiệp chưa thực hiện xong trách nhiệm đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản, ngày 13-12-2024, Sở Tài nguyên và Môi trường đã đề nghị phối hợp trong quá trình giải thể doanh nghiệp để đảm bảo công ty phải thực hiện trách nhiệm cải tạo phục hồi môi trường đóng cửa mỏ.

Sau đó, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã có phản hồi, nêu: "Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư đã thực hiện cảnh báo trên Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, ngăn chặn tạm thời chưa giải quyết đề nghị giải thể doanh nghiệp đối với Công ty Hiệp Đại Hưng". 

Hiện công ty đã nộp lại hồ sơ đề nghị phê duyệt đề án đóng cửa mỏ để sở xem xét, thẩm định trình UBND TP phê duyệt làm cơ sở để cải tạo, phục hồi môi trường.

Trong thời gian tới, trường hợp công ty không chi trả tiền nợ hỗ trợ vụ mùa cho người dân, sở sẽ báo cáo, đề xuất TP không xem xét ban hành quyết định đóng cửa mỏ và hoàn trả lại tiền ký quỹ. 

Đồng thời xem xét, không cho công ty tham gia các dự án khai thác khoáng sản trên địa bàn. Bên cạnh đó, sở sẽ tiếp tục chỉ đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với địa phương kiểm tra, hướng dẫn khôi phục sản xuất, chuyển đổi cây trồng phù hợp trên diện tích đất bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp có thể "phủi" trách nhiệm?

Luật sư Trần Duyên (Đoàn luật sư TP Đà Nẵng) cho biết trước ngày 1-7-2025 thì Luật Khoáng sản 2010 vẫn đang còn hiệu lực, do đó trường hợp này phải đối chiếu theo quy định tại luật trên và các văn bản hướng dẫn có liên quan để xác định nghĩa vụ, trách nhiệm của Công ty Hiệp Đại Hưng.

Doanh nghiệp khai thác khoáng sản có trách nhiệm: Hỗ trợ chi phí đầu tư nâng cấp, duy tu, xây dựng hạ tầng kỹ thuật sử dụng trong khai thác khoáng sản và xây dựng công trình phúc lợi cho địa phương nơi có khoáng sản được khai thác. 

Kết hợp khai thác với xây dựng hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ, phục hồi môi trường theo dự án đầu tư khai thác khoáng sản; nếu gây thiệt hại đến hạ tầng kỹ thuật, công trình, tài sản khác thì tùy theo mức độ thiệt hại phải có trách nhiệm sửa chữa, duy tu, xây dựng mới hoặc bồi thường...

Trong thời hạn 6 tháng, kể từ ngày giấy phép khai thác khoáng sản chấm dứt hiệu lực, doanh nghiệp phải di chuyển tài sản còn lại của mình và của các bên có liên quan ra khỏi khu vực khai thác. 

Ngoài ra, còn phải đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường và đất đai khi giấy phép khai thác chấm dứt hiệu lực.Trường hợp doanh nghiệp vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về hành chính: Doanh nghiệp có hành vi vi phạm quy định về đóng cửa mỏ khoáng sản có thể bị xử phạt từ 20 đến 600 triệu đồng; bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thực hiện đầy đủ các giải pháp đưa khu vực khai thác về trạng thái an toàn, phục hồi đất đai theo đề án đóng cửa mỏ đã được phê duyệt.

Trường hợp doanh nghiệp có hành vi vi phạm quy định đối với quyền lợi ích hợp pháp của địa phương và người dân như không thực hiện đầy đủ các hạng mục nâng cấp, duy tu, xây dựng đường giao thông phục vụ hoạt động khai thác khoáng sản đã xác định trong dự án đầu tư công trình khai thác khoáng sản, thiết kế mỏ đã duyệt thì có thể bị xử phạt từ 60 đến 200 triệu đồng, buộc khắc phục hậu quả...

Nếu gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị xử lý hình sự tội vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên.

"Doanh nghiệp thực hiện phá sản sau khi khai thác xong khoáng sản để trốn tránh trách nhiệm là hệ quả của việc quản lý, giám sát lỏng lẻo từ cơ quan có thẩm quyền. Nếu các doanh nghiệp sử dụng cách thức phá sản để phủi trách nhiệm, khi đó dù có xử lý trách nhiệm người liên quan đi nữa thì khả năng khắc phục môi trường, hỗ trợ cho người dân cũng rất khó.

Do đó, cơ quan chức năng luôn luôn phải xác minh, kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản một cách kịp thời để có các biện pháp xử lý quyết liệt trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân cũng như tài nguyên môi trường" - luật sư Duyên nhìn nhận.

Đà Nẵng: Khai thác khoáng sản xong rồi ‘tính chạy làng’, trách nhiệm thuộc về ai?

Doanh nghiệp khai thác khoáng sản xong để lại cánh đồng “chết”, ngó lơ việc hoàn thổ và hỗ trợ mùa vụ, khiến người dân ở Đà Nẵng tiếp tục lên tiếng.