GS.BS Thạch Nguyễn cùng các thành viên nhóm nghiên cứu tại Hội nghị Tim mạch Quốc tế Hà Nội 2026. - Ảnh: T.L
Nhóm nghiên cứu của GS.BS Thạch Nguyễn, Phó hiệu trưởng phụ trách học thuật kiêm Trưởng khoa Y Trường đại học Tân Tạo, đang chuẩn bị cuốn sách về chẩn đoán và can thiệp tim mạch cá thể hóa dựa trên cơ học chất lưu. Nhà xuất bản Wiley đã chấp thuận đề xuất phát hành cuốn sách kết hợp chụp mạch động, mô phỏng dòng chảy và trí tuệ nhân tạo (AI).
Trao đổi với Tuổi Trẻ, GS.BS Thạch Nguyễn nói về hướng nghiên cứu này và việc đào tạo sinh viên.
Tìm lời giải cho từng tổn thương mạch vành
* Cuốn sách mới của nhóm đề cập hướng điều trị tim mạch cá thể hóa dựa trên cơ học chất lưu. Vấn đề nào trong thực tế điều trị khiến GS theo đuổi nghiên cứu này?
- Một bệnh nhân có thể có bốn tổn thương động mạch vành với mức độ hẹp khác nhau. Quyết định điều trị hiện chủ yếu dựa vào mức độ hẹp về giải phẫu và bằng chứng thiếu máu cơ tim. Chúng tôi muốn tìm hiểu cơ chế khiến từng tổn thương tiến triển nhanh hoặc duy trì ổn định.
Với kỹ thuật chụp động mạch vành động, nhóm hy vọng phân biệt được tổn thương nguy cơ cao, có thể cần can thiệp sớm, với tổn thương tiến triển chậm, có thể kiểm soát bằng thuốc và dự phòng tích cực. Mục tiêu là hỗ trợ lựa chọn điều trị theo đặc điểm dòng chảy và nguy cơ của từng tổn thương.
Tôi có những bệnh nhân hẹp mạch vành ở mức ranh giới, có thể cân nhắc đặt stent hoặc điều trị nội khoa. Với các trường hợp được lựa chọn cẩn thận, tôi trao đổi về khả năng dùng thuốc, kết hợp chế độ ăn và tập luyện, cùng yêu cầu tuân thủ điều trị.
Tôi đã áp dụng cách điều trị bảo tồn này cho khoảng mười bệnh nhân và ghi nhận kết quả lâm sàng tích cực. Tuy nhiên, những quan sát ban đầu vẫn cần nghiên cứu kiểm chứng. Nếu giả thuyết được xác nhận, chúng tôi hy vọng có thêm cơ sở để đánh giá từng tổn thương và lựa chọn cách xử trí.
Hồ sơ ghi nhận phát minh mới về kỹ thuật Chụp mạch vành động (Dynamic Coronary Angiography). - Ảnh: T.L
* Các kết quả đã được kiểm chứng đến đâu và AI sẽ hỗ trợ nhóm ra sao?
- Chúng tôi bắt đầu thảo luận kỹ thuật này gần tám năm trước. Trong một năm qua, nhóm bước đầu hình thành ý tưởng về một bản đồ phân loại các dạng tổn thương động mạch vành. Mỗi dạng có thể có đặc điểm riêng và cần cách điều trị khác nhau.
Hiện nhóm có dữ liệu lâm sàng của khoảng 20 bệnh nhân có thể giúp kiểm tra, hoàn thiện ý tưởng. Các kết quả chưa được kiểm chứng đầy đủ. Chúng tôi cũng đang cân nhắc việc công bố và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ về một bản đồ phân loại các dạng tổn thương động mạch vành và phương pháp chụp mạch động.
Để kỹ thuật được sử dụng rộng rãi, chúng tôi cần phát triển thuật toán AI nhận diện, phân loại các dạng dòng chảy và phân tích ý nghĩa lâm sàng. Kết quả phải đủ tin cậy, dễ diễn giải để bác sĩ sử dụng. Việc đọc hình ảnh sẽ khó triển khai rộng nếu còn phụ thuộc quá nhiều vào phân tích thủ công.
Trong chuyến công tác vừa qua tại Hà Nội, Huế và TP.HCM, tôi trình bày nghiên cứu và trân trọng những góp ý của đồng nghiệp Việt Nam. Những câu hỏi, phản biện giúp chúng tôi xem lại cách giải thích và hoàn thiện giả thuyết.
Đội ngũ bác sĩ tim mạch trẻ của Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế, tại Hội thảo khoa học về ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Học máy (ML) trong bệnh động mạch vành. - Ảnh: T.L
Đưa sinh viên vào quá trình tìm lời giải
* Từ trải nghiệm nghiên cứu, GS muốn sinh viên y khoa được chuẩn bị điều gì ngay trong những năm đầu?
- Tại Mỹ và tại Việt Nam, sinh viên được khuyến khích đặt câu hỏi, kể cả câu hỏi đơn giản xuất phát từ tò mò. Các em chưa cần có câu hỏi thật hay ngay lập tức. Kiến thức và trải nghiệm sẽ giúp các em hỏi chính xác hơn.
Sinh viên cần tự tìm lời giải trong sách giáo khoa, tài liệu khoa học và những nguồn đáng tin cậy. Các điểm chưa hiểu cần được mang ra trao đổi với bạn học, giảng viên. Qua quá trình ấy, người học dần biết kiểm tra thông tin và xây dựng lập luận.
Nghiên cứu của tôi sử dụng cơ học chất lưu và âm thanh học để tìm hiểu bệnh động mạch vành. Việc phân tích dữ liệu, kiểm tra giả thuyết còn cần chuyên môn về AI, học máy. Tôi đang hợp tác với PGS.TS Nguyễn Thanh Bình (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM), GS. Ulas Bagci (chuyên gia trí tuệ nhân tạo, Đại học Northwestern, Chicago) và GS. Michael Gibson (Đại học Y Harvard, Boston), về hướng này.
Bác sĩ Thạch Nguyễn và GS. Michael Gibson trao đổi về kết quả nghiên cứu hiện tượng búa nước (Water Hammer) trong động mạch vành. GS. Michael Gibson là tác giả cao cấp, nhà nghiên cứu chủ chốt của nhóm, hiện là Giáo sư Y khoa tại Trường Y Harvard và CEO Viện Nghiên cứu Lâm sàng Baim (Baim Institute for Clinical Research). - Ảnh: T.L
Tôi mong sinh viên y chịu tìm hiểu kiến thức ngoài chuyên ngành Y Khoa nếu kiến thức ấy giúp giải thích vấn đề đang gặp. Một quan sát mới cần được kiểm tra bằng phương pháp phù hợp trước khi trở thành kết luận khoa học.
* Các kết nối tại Mỹ hiện mang lại trải nghiệm học tập nào cho sinh viên Tân Tạo?
- Trường đã tổ chức cho sinh viên tham gia chương trình thực tập mùa hè tại Mỹ trong khoảng mười năm qua, có thời gian gián đoạn do COVID-19. Chương trình được công nhận là một học phần trong đào tạo y khoa của trường.
Trong ba năm gần đây, sinh viên có cơ hội học theo phương pháp dựa trên bệnh nhân dưới sự hướng dẫn của GS Ernest Talarico tại Đại học Purdue. Các em cũng quan sát việc khám, điều trị tại phòng khám tim mạch và hô hấp.
Các bệnh viện, trường đại học tham gia chương trình tại Mỹ không thu học phí thực tập. Sinh viên tự chi trả đi lại, lưu trú và sinh hoạt. Theo ước tính tiết kiệm của chúng tôi, chi phí một tháng kể cả vé máy bay có thể khoảng 2.500 USD mỗi người.
Qua quan sát của tôi, sinh viên trở về thường chủ động hơn trong việc lập kế hoạch học tập, nhận ra kiến thức cần bổ sung và hăng hái xác định hướng nghề nghiệp. Ý thức chịu trách nhiệm với việc học là điều cần rèn trong những đợt học tập này.
* Nhà trường dự định mở rộng chương trình ra sao?
- Chúng tôi dự định mở rộng thời gian thực tập tại Mỹ sang các đợt trong năm. Với học phần Nội khoa, Nhi khoa, trường mong sinh viên có thể lựa chọn thực tập tại Việt Nam hoặc Mỹ theo cùng thời gian lịch đào tạo.
Sinh viên thực tập ở Mỹ cần trở về đúng thời điểm thi cuối học phần cùng lớp, bảo đảm yêu cầu học tập và tiến độ tốt nghiệp. Bệnh viện Geisinger ở Pennsylvania đang mong muốn tiếp nhận sinh viên thực tập Nhi khoa (Chương trình thực tập đầu tiên dự kiến vào tháng 9 năm 2027).
Bác sĩ tim mạch, người đào tạo
GS.BS Thạch Nguyễn là bác sĩ tim mạch can thiệp tại Methodist Hospitals, Indiana, Mỹ; giữ chức danh Adjunct Clinical Assistant Professor of Medicine tại Trường Y, Đại học Indiana.
GS.BS Thạch Nguyễn đứng đầu danh sách tám biên tập viên cuốn Practical Handbook of Advanced Interventional Cardiology: Tips and Tricks, ấn bản thứ sáu do Wiley xuất bản năm 2026. Sách đứng thứ nhất hay thứ hai trong danh sách bán chạy nhất trong các sách tim mạch can thiệp ở Mỹ.
Theo GS.BS Thạch Nguyễn, trong nhóm ba bác sĩ tốt nghiệp Tân Tạo tham gia đào tạo sau tốt nghiệp tại Mỹ, một người đã hoàn thành chương trình và đang xin giấy phép hành nghề.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận