Tại hội thảo với chủ đề "Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh" do báo Tuổi Trẻ, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cùng Thuế TP.HCM tổ chức chiều 17-4, các chuyên gia, nhà quản lý thuế đã giải đáp hàng loạt thắc mắc, đồng thời khuyến nghị hộ kinh doanh sớm chuẩn bị chứng từ, tách doanh thu rõ ràng để tránh rủi ro khi quyết toán.

Chi phí đầu tư không hóa đơn có được khấu trừ?

Hộ kinh doanh Hà Trọng Tèo (332P Phan Văn Trị, phường Bình Lợi Trung, TP.HCM), kinh doanh nhà thuốc thuộc nhóm 2, đăng ký phương pháp tính thuế theo doanh thu - chi phí hợp lý.

Tuy nhiên các chi phí đầu tư ban đầu cho cửa hàng như tủ thuốc, hệ thống bảng hiệu… không lấy hóa đơn.

Hộ kinh doanh đặt câu hỏi bây giờ có hợp đồng và biên bản nghiệm thu thì có được tính chi phí hợp lý hay không? Các hóa đơn, hợp đồng điện nước không đúng địa chỉ giấy phép kinh doanh, nhưng được thanh toán online thì có được trừ chi phí trước khi tính thuế hay không?

Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó chủ tịch Hội Tư vấn và đại lý thuế TP.HCM, hộ kinh doanh có thể chọn phương pháp tính thuế trực tiếp, hoặc tính thuế trên thu nhập doanh thu - chi phí nhân với thuế suất 15%. Để có thời gian chuẩn bị, hộ nên chọn tính thuế theo tỉ lệ doanh thu.

Để các chi phí đầu tư ban đầu được trừ trước khi tính thuế thì phải đảm bảo hóa đơn, chứng từ và thanh toán không tiền mặt.

Có thể bổ sung, điều chỉnh hóa đơn

Một hộ kinh doanh gửi câu hỏi bày tỏ lo ngại việc chậm lập hóa đơn sau khi đã phát sinh doanh thu. Giải đáp vấn đề này, bà Nguyễn Thị Thu Hà - chuyên viên chính Ban Chính sách, Thuế quốc tế - cho biết theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên thuộc diện bắt buộc phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử với cơ quan thuế. 

Kể từ thời điểm hoàn tất đăng ký, hộ kinh doanh có trách nhiệm lập hóa đơn cho các hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phát sinh.

Đối với các giao dịch phát sinh trước thời điểm đăng ký nhưng chưa lập hóa đơn, nếu người mua có nhu cầu, hộ kinh doanh vẫn có thể xuất điều chỉnh với giao dịch đó.

Bên cạnh vấn đề thời điểm, bà Lê Thị Chinh - Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế - cho biết với những sai sót không liên quan đến tên hàng hóa hoặc số tiền giao dịch, người bán có thể thông báo điều chỉnh thông tin cho người mua, đồng thời gửi thông tin điều chỉnh đến cơ quan thuế mà không cần lập lại hóa đơn.

Ngược lại, nếu sai sót liên quan trực tiếp đến các nội dung cốt lõi (tên hàng hóa, số tiền), bắt buộc phải lập hóa đơn điều chỉnh để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của chứng từ kế toán.

Nha khoa: Khám chữa bệnh không chịu thuế giá trị gia tăng

Trả lời thắc mắc của hộ kinh doanh nha khoa về việc đóng thuế khi hoạt động ở nhiều mảng (thăm khám, lấy vôi răng, làm răng, dịch vụ thẩm mỹ…), bà Nguyễn Thị Thu Hà cho biết cần phân biệt giữa dịch vụ khám, chữa bệnh và dịch vụ làm đẹp.

Căn cứ quy định pháp luật (Luật Thuế giá trị gia tăng số 48, cùng Nghị định 181 hướng dẫn thi hành), các dịch vụ nha khoa mang tính khám, chữa bệnh như chẩn đoán, điều trị răng miệng, lấy vôi răng, phục vụ chức năng ăn nhai… thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng.

Trong khi đó các dịch vụ mang tính thẩm mỹ, làm đẹp, không nhằm mục đích khám chữa bệnh thì vẫn thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng. Vì vậy hộ kinh doanh cần tách riêng doanh thu giữa hai nhóm dịch vụ để kê khai phù hợp.

Bà Hà khuyến nghị các hộ kinh doanh nha khoa nên liên hệ cơ quan thuế cơ sở để được hướng dẫn cụ thể về cách phân loại và kê khai.

Hàng tồn kho nhập trước năm 2026, không bắt buộc nộp hóa đơn đầu vào

Ông Đức - đại diện Hộ kinh doanh Nguyễn Thị Hồng (kinh doanh phụ tùng, phụ kiện ô tô, xe máy) - cho biết năm 2025 hộ đạt doanh thu trên 3 tỉ đồng. Tuy nhiên do trước đây hàng hóa chưa đầy đủ hóa đơn, bộ máy kế toán chưa hoàn thiện nên gặp khó khi kê khai theo phương pháp tính trên lợi nhuận. 

Từ thực tế này, ông đặt câu hỏi liệu năm 2026 hộ có thể tiếp tục kê khai thuế theo doanh thu, sau đó đến năm 2027, khi đã hoàn thiện sổ sách, chuyển sang kê khai theo lợi nhuận nếu doanh thu vẫn duy trì trên 3 tỉ đồng hay không.

Giải đáp băn khoăn, bà Nguyễn Thị Thu Hà cho biết nguyên tắc cốt lõi là doanh thu phát sinh năm nào sẽ được tính thuế trong năm đó. Với năm 2026, nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh được xác định dựa trên doanh thu thực tế, không áp dụng cơ chế ước tính, kể cả trong trường hợp hoạt động kinh doanh gặp khó khăn ở một số thời điểm. 

Theo đó, hộ kinh doanh vẫn thực hiện kê khai theo quý và tính thuế theo tỉ lệ phần trăm trên doanh thu.

Qua ghi nhận, tồn tại thực trạng nhiều hộ kinh doanh đang có lượng hàng "tồn kho" (không hóa đơn chứng từ, nhập ở giai đoạn trước), tạo nên những thắc mắc trong kê khai.

Giải đáp vướng mắc này, bà Nguyễn Thị Thu Hà cho biết trong quá trình xây dựng Nghị định 68, cơ quan soạn thảo đã nhận được nhiều phản ánh của hộ kinh doanh liên quan đến hàng hóa, máy móc, thiết bị mua từ trước nhưng không có hóa đơn, chứng từ.

Theo bà Hà, khi thực hiện kê khai, trên hệ thống sẽ hiển thị bảng kê để hộ kinh doanh tự khai số lượng và giá trị hàng hóa, sản phẩm tồn kho. Bảng kê này được nộp kèm tờ khai thuế và sẽ là căn cứ để xác định thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân trong năm 2026.

Lưu ý đối với hàng hóa tồn kho phát sinh trước ngày 31-12-2025, hộ kinh doanh không bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ để làm căn cứ đầu vào.

Gỡ nút thắt hóa đơn cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng

Cục Thuế không hạn chế các nhu cầu xuất hóa đơn của hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm. Thuế cơ sở đã ban hành thông báo có nội dung chưa phù hợp phải kịp thời thu hồi, hủy bỏ.