Nhiều sinh viên, cử nhân, thạc sĩ có trình độ ở đa dạng lĩnh vực như công nghệ thông tin, biên - phiên dịch, marketing, truyền thông… trở thành lực lượng nhân sự chủ lực vận hành các hệ sinh thái được xây dựng trên nội dung sao chép, vi phạm bản quyền.

Đằng sau một trang phát sóng phim, bóng đá lậu là cả một hệ thống hoạt động như "doanh nghiệp ngầm". Ngoài khâu nội dung và kỹ thuật, còn có nhóm chuyên đăng tải, cập nhật và tối ưu tìm kiếm để thu hút người xem..

Những người giỏi đi sai đường...

Tốt nghiệp cử nhân xuất sắc ngành ngôn ngữ Anh của một trường đại học lớn, T.N. không ngần ngại chia sẻ các công việc mình đã làm để kiếm tiền ở thời sinh viên. Ngoài làm gia sư, sau thời gian ngụp lặn ở nhiều hội nhóm trên mạng xã hội, cô bắt gặp tin tuyển dụng và trở thành biên dịch cho một trang phim lậu có tiếng.

Do thường xuyên xem phim trên trang lậu này, T.N. cho biết bản thân rất ấn tượng. Khi bắt tay vào làm, cô được đào tạo bài bản về cách cài đặt, sử dụng phần mềm chuyên chỉnh sửa và chèn phụ đề phim, cách tải torrent (phương thức được các trang phim lậu sử dụng vì không cần lưu trữ phim, giảm chi phí, tải nhanh và dễ duy trì kho phim lớn), cũng như cách xử lý phụ đề tiếng Anh.

Theo T.N., trang phim lậu hướng dẫn rất chi tiết, đến mức bản thân cảm tưởng ai cũng có thể làm được. "Thời điểm đó, giá phiên dịch khoảng 200 đồng/dòng phụ đề, mỗi tập phim khoảng 800 dòng, nhận về khoảng 160.000 đồng. Điểm cộng là hoạt động online, không cần gặp mặt trực tiếp", T.N. kể.

Biên dịch là một trong những mắt xích quan trọng, cùng vận hành với nhiều nhân sự ở các mảng khác. Ngoài khâu nội dung và kỹ thuật, còn có nhóm chuyên đăng tải, cập nhật và tối ưu tìm kiếm để thu hút người xem. Song song đó là bộ phận kiếm tiền, phụ trách quảng cáo, kết nối đối tác và theo dõi lượt truy cập nhằm tối đa hóa doanh thu.

Trong vụ triệt phá đường dây Xôi Lạc TV (khởi tố 30 người về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức đánh bạc, đánh bạc và truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy), trung tá Phạm Văn Hiểu, Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hưng Yên, cho biết những đối tượng cầm đầu ưu tiên tuyển dụng nhân viên trẻ, có trình độ đại học, thậm chí thạc sĩ tốt nghiệp với bằng đỏ (xuất sắc) và rất giỏi về công nghệ.

"Nhân viên trong đường dây đều rất trẻ, đa số có trình độ từ đại học, thạc sĩ. Nói chung, trình độ của nhóm này rất giỏi, thành thạo công nghệ thông tin. Khi tuyển dụng cũng diễn ra độc lập nên không ai biết ai, công việc của nhóm nào biết nhóm đấy", đại tá Nguyễn Huy Lục (Trưởng Phòng 5, A05) cho hay.

Không dừng lại ở phim hay bóng đá, các hệ sinh thái sống bằng nội dung ăn cắp còn mở rộng "lãnh địa" sang lĩnh vực âm nhạc, sách, khóa học online, video bán hàng trên sàn thương mại điện tử, báo chí... Bất kỳ sản phẩm nào có người xem đều có thể bị sao chép, phát tán và biến thành công cụ kiếm tiền. Trong đó, dàn nhân sự vận hành cũng quy tụ nhiều người giỏi, trình độ cao.

Mở rộng lãnh địa, dùng cả "vỏ bọc" báo chí

Nền tảng phim lậu Rổ Phim (tự đóng cửa đầu năm nay) được xem là minh chứng rõ ràng nhất cho cách làm "bành trướng lãnh địa" hòng thu hút đông đảo người xem.

Theo ThS.LS Võ Trung Tín, Phó viện trưởng Viện Công nghệ bản quyền và Tài sản số, Rổ Phim đã dùng mạng xã hội để thu hút người xem phim lậu như fanpage Facebook có hơn 430.000 lượt theo dõi, nền tảng Threads có hơn 71.700 lượt theo dõi, và các nền tảng YouTube, TikTok, X.

Bên cạnh đó, Rổ Phim còn sử dụng các nền tảng như Discord với hơn 23.000 thành viên và Telegram hơn 3.300 thành viên để liên lạc, hướng dẫn người dùng lách luật, cung cấp VPN và thông báo tên miền dự phòng khi bị chặn...

Trước đây các sòng bài, ứng dụng cá độ online thường chèn quảng cáo ở đầu hoặc giữa các video tin tức, phim, nhạc ngắn..., nhưng nay hoạt động trắng trợn hơn. Theo ghi nhận của phóng viên, trên Facebook, TikTok và YouTube xuất hiện hàng loạt fanpage đội lốt trang tin tức, đăng tải các video sao chép từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có cả nội dung lấy từ các kênh báo chí chính thống.

Chẳng hạn, vào một kênh TikTok có tên "OKVIN chuyển động 24h", ngoài nội dung giới thiệu tham gia sòng cá cược online, còn xuất hiện hàng trăm video tương tự với dạng tin tức báo chí. Chẳng hạn như các video với tiêu đề giật gân: "Tin nóng: 3 người tử vong trên tàu Trường Nguyên 18 giữa đêm", "Tin nóng: Khởi tố Chủ tịch Tập đoàn hóa chất Đức Giang cùng 13 bị can vì loạt sai phạm nghiêm trọng", "Bà chủ Tập đoàn Mỹ Hạnh bị cáo buộc lừa đảo hàng trăm tỉ đồng bằng dự án Sâm Ngọc Linh"...

Trên Facebook, nhiều fanpage gắn liền với các sòng One88, Vsbet, OkVip... cũng hoạt động rầm rộ. Nội dung của các trang này trải rộng trên nhiều lĩnh vực - từ phân tích chiến sự Trung Đông, hoạt động quân sự của các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc... đến các vụ việc trong nước như cướp tiệm vàng, tai nạn giao thông, tình hình căng thẳng của mưa bão ở miền Trung...

Tin tức showbiz cũng được khai thác dày dặn như chuyện nghệ sĩ Trấn Thành mất chuỗi top 1 nhạc phim suốt 5 năm, Quyền Linh dạy con gái Lọ Lem hay Jack 97 đi làm thiện nguyện sau khi bị "cấm sóng"... Điều đáng lo ngại là việc phân biệt thật - giả trong các nội dung này rất khó khăn.

Dưới lớp vỏ tin tức thời sự, showbiz hay đời sống là những quảng cáo đan xen, dẫn dụ người xem đến các hoạt động cá độ, cờ bạc trái phép.

Sẵn sàng "đổi vỏ", hoạt động xuyên biên giới

Các trang phim lậu, bóng đá lậu, thậm chí cả những trang fanpage "đội lốt" tin tức để quảng bá sòng bài đang vận hành theo cách rất tinh vi. Để tránh sự quản lý trực tiếp từ Việt Nam và khiến việc chặn, xử lý trở nên phức tạp hơn, nhiều trang lựa chọn sử dụng các tên miền quốc tế. Chẳng hạn, trang phimmoiz.ac sử dụng đuôi ".ac" của đảo Ascension (lãnh thổ Anh), tự giới thiệu có hơn 12.000 bộ phim, khoảng 2,5 triệu người dùng từ hơn 25 quốc gia.

Về quyền sở hữu trí tuệ, trang này thẳng thắn nêu: "Nội dung trang web của chúng tôi đều chia sẻ lại từ các nguồn khác, và không có bản quyền". Dù phần lớn phim được cung cấp miễn phí để thu hút người xem, phía trang cũng cho biết có bán gói VIP dành cho người không muốn xem quảng cáo, truy cập nội dung riêng và tải phim về máy.

Hay trang cbdflowersdirect.co.uk, gợi đến việc kinh doanh sản phẩm có chất chiết xuất từ cần sa, nhưng khi truy cập lại là trang phim lậu, tràn ngập các quảng cáo bài bạc bằng tiếng Việt. Việc sử dụng tên miền ".co.uk" (Vương quốc Anh) khiến hoạt động kiểm soát trở nên khó khăn hơn do liên quan yếu tố xuyên biên giới...

Điều đáng nói, cả 2 tên miền trên đều có giao diện giống nhau và giống với hệ thống phimmoi - cái tên vi phạm bản quyền đình đám trên không gian mạng Việt Nam nhiều năm gần đây - hiện vẫn đang hoạt động rất sôi nổi, hoàn toàn công khai và thu hút đông đảo người dùng.

Hệ thống chiếu phim lậu phimmoi từng được cơ quan chức năng nhiều lần nhắc đến trong các quyết định xử phạt, cưỡng chế hoạt động, thậm chí cả quyết định khởi tố vụ án hình sự... từ nhiều năm nay. Thế nhưng đến nay, hệ thống này vẫn ngang nhiên hoạt động dưới nhiều tên miền khác nhau nêu trên... và một loạt tên miền "ăn theo" khác đang tràn lan trên không gian mạng Việt Nam. Người dùng rất dễ dàng tìm kiếm, truy cập và coi phim thoải mái.

Trong khi đó, dù hệ thống Xôi Lạc TV đã bị triệt phá nhưng người dùng vẫn có thể truy cập những trang web có tên Xôi Lạc để xem lậu bóng đá hoặc các môn thể thao khác dễ dàng. Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Viết Quân, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Công ty Tanca.io, cho rằng có thể có nhiều nhóm khác sao chép hoặc tiếp quản mô hình ngay khi hệ thống bị triệt phá. Một khi mô hình đã phổ biến, không cần nhóm gốc cũng có thể tái tạo hệ thống tương tự chỉ trong thời gian ngắn.

"Việc chuyển qua hệ thống khác chủ yếu chỉ là chuyển tên miền, còn máy chủ và kẻ đứng sau có thể đều đang ở nước ngoài", ông Quân nói.

Góc khuất cỗ máy ăn cắp bản quyền - Kỳ 1: Kiếm ngàn tỉ đồng từ nội dung ăn cắp

Bóng đá, phim ảnh, âm nhạc, sách, khóa học online, video bán hàng trên sàn thương mại điện tử, phần mềm máy tính hay cả thông tin báo chí đều bị biến thành "con mồi" của giới ăn cắp nội dung, xâm phạm bản quyền.