Giảng viên một trường đại học công tại TP.HCM cho rằng công việc chính của một giảng viên đại học, theo lẽ thường, là giảng dạy và nghiên cứu. Nhưng thực tế giảng viên phải gánh thêm vô số nhiệm vụ khác. 

Trong đó, việc đo lường chuẩn đầu ra là một ví dụ điển hình. Một môn học, một lớp học, đôi khi chỉ cần vài giờ để giảng dạy, nhưng để hoàn thành các báo cáo, đánh giá, nhập liệu liên quan đến chuẩn đầu ra, giảng viên phải mất gấp nhiều lần thời gian đó.

Trăm dâu đổ đầu giảng viên

"Có khi cả buổi chiều ngồi trước máy tính, điền đi điền lại những bảng biểu giống nhau cho từng sinh viên, từng tiêu chí, trong khi lẽ ra, những công việc này nên do phòng ban chuyên môn đảm nhận" - giảng viên này cảm thán.

Chia sẻ thêm về những việc ngoài chuyên môn, giảng viên cho rằng "không ai hỏi chúng tôi rằng liệu việc ngồi nhập liệu hàng giờ có thực sự giúp nâng cao chất lượng đào tạo, hay chỉ là để đáp ứng yêu cầu của một bộ tiêu chí nào đó? Điều khiến tôi bức xúc hơn cả là sự thiếu lắng nghe từ phía lãnh đạo nhà trường. Khi phản ánh, chúng tôi thường nhận được những câu trả lời kiểu như "đây là quy định chung", "các trường khác cũng làm vậy", hay "đây là yêu cầu của kiểm định".

Chia sẻ của giảng viên trên một nhóm học thuật đã nhận được sự đồng cảm của giảng viên ở các trường đại học. Các hoạt động này được đưa vào tiêu chí xét thi đua. Dù cho rằng kiểm định là cần thiết để cải tiến, cập nhật chương trình đào tạo liên tục nhưng giảng viên cho rằng cách làm "trăm dâu đổ đầu giảng viên" như hiện tại đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục. 

Một giảng viên đồng cảnh ngộ cho biết dạy cả ngày xong tối ngồi đánh đối sánh, ngồi soạn ra chục đề cương kiểm định và vô số biểu mẫu kiểm dò khác. Kiểm định hết ngành này đến ngành khác trong khoa. Có đợt cao điểm còn không đủ giờ nghiên cứu khoa học cũng chỉ vì lo làm kiểm định. 

Làm xong rồi thì tới viết báo cáo tự đánh giá. Xong nữa thì tới đề án mở ngành. Từ quyết định, thủ tục, thanh toán... Nhiều đêm tủi thân không hiểu mình đang là văn thư hay giảng viên.

Bên cạnh các than phiền phải làm các công việc ngoài chuyên môn, nhiều giảng viên đặt vấn đề liệu điều này có nâng cao chất lượng giáo dục hay chỉ mang tính hình thức? 

"Kiểm định theo kiểu bắt giảng viên cắm đầu điền hết bảng này đến bảng khác, ngày này qua ngày khác. Quá nhiều giấy tờ, biểu mẫu mang tính hình thức trong khi thời gian đó đáng lẽ phải dành cho giảng dạy, nghiên cứu và hướng dẫn sinh viên. Kiểm định đáng ra phải giúp nâng cao chất lượng, chứ không phải biến giảng viên thành nhân viên nhập liệu" - một giảng viên bày tỏ quan ngại.

Chia sẻ thêm về vị trí của người giảng viên trong trường đại học, nhiều giảng viên có chung quan điểm: bị giao quá nhiều việc ngoài chuyên môn. 

"Giảng viên dạy xong còn phải lo nghiên cứu khoa học, soạn bài, chấm bài và nhiều việc ngoài chuyên môn khác. 

Với trường tư, nhiều giảng viên còn phải làm cố vấn học tập. Sinh viên học kém, nghỉ học cũng quy cho cố vấn học tập. Sinh viên không nộp hoặc nộp trễ học phí cũng do cố vấn học tập. Sinh viên xích mích cãi nhau, đánh nhau cũng do cố vấn học tập. "Trường yêu cầu giảng viên phải học cao để đủ khả năng và trình độ giảng dạy nhưng đối xử thì có cảm giác là thấp nhất trong trường" - một giảng viên nói.

Bắt buộc kiểm định

Trong khi đó, giảng viên khác cho rằng cái đáng kiểm định là chất lượng giảng dạy và nghiên cứu chứ không phải năng lực điền biểu mẫu của giảng viên. Quy trình kiểm định nặng tính giấy tờ đến mức khiến giảng viên phải thức ngày thức đêm làm hồ sơ, trong khi phần lớn chỉ để đối phó và phục vụ hình thức. Đó là sự lãng phí rất lớn về thời gian, công sức và chất xám. Nếu không cải cách, kiểm định sẽ trở thành gánh nặng thay vì động lực nâng cao chất lượng giáo dục. 

"Thật sự mong rằng trường hãy "ép" giảng viên giảng thật hay, thật chất lượng, phải ép họ biết giữ chân thật nhiều sinh viên và học viên chứ không phải các nhiệm vụ ngoài chuyên môn".

Chia sẻ từ góc độ quản lý cơ sở giáo dục đại học, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn - Hiệu trưởng Trường đại học Công thương TP.HCM - cũng thừa nhận kiểm định là việc rất vất vả và tốn kém. Trường phải hoàn thành rất nhiều hồ sơ, biểu mẫu, đánh giá. Với kiểm định quốc tế còn phải dịch toàn bộ hồ sơ sang tiếng Anh, việc tăng lên gấp đôi. 

"Các văn bản, biểu mẫu đều căn cứ theo các quy định của bộ, trường không tự đặt ra để làm khổ giảng viên. Trường có phòng chuyên môn nhưng chủ yếu hướng dẫn quy trình thủ tục chứ không làm thay cho giảng viên được. 

Nhiều văn bản do giảng viên ký tên như chuẩn đầu ra môn học, điểm số nên giảng viên phải làm và ký tên, phòng chuyên môn không thể làm thay. 

Làm kiểm định vất vả nhưng đây là hoạt động bắt buộc và cũng giúp cho trường và giảng viên nắm được các điểm yếu, cải thiện chất lượng khi xây dựng chương trình đào tạo" - ông Hoàn cho biết thêm.

Cũng theo ông Hoàn, hiện nay quy trình hồ sơ kiểm định được thực hiện trực tuyến nên thuận tiện hơn. Tuy nhiên để có hồ sơ trực tuyến cũng phải hoàn thành hồ sơ giấy sau đó scan và gửi cho trung tâm kiểm định. 

Phó hiệu trưởng một trường đại học ngoài công lập cho rằng kiểm định chất lượng giáo dục là hoạt động bắt buộc. Mỗi loại kiểm định (trường, chương trình, quốc tế) sẽ có các tiêu chí khác nhau. Chẳng hạn kiểm định chương trình đào tạo sẽ liên quan đến khoa và giảng viên khoa đó. Chỉ có giảng viên mới nắm rõ các nội dung giảng dạy, đánh giá, chuẩn đầu ra của học phần nên giảng viên kê khai các biểu mẫu, hồ sơ mới chính xác. 

Phòng đảm bảo chất lượng chủ yếu hỗ trợ in ấn biểu mẫu, hướng dẫn quy trình chứ không thể làm thay giảng viên.  

Trường đại học 'đạt chuẩn có điều kiện' phải cải thiện chất lượng trong 24 tháng

Đây là một trong những điểm đáng chú ý tại Thông tư quy định về kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, thay thế Thông tư số 12/2017/TT-BGDĐT.