Giang hồ mạng - Kỳ 4: Không để cái xấu được tung hô thành bản lĩnh

Dù các quy định pháp luật về quản lý không gian mạng ngày càng được hoàn thiện, nhiều hành vi vi phạm đã bị phát hiện, xử lý, nhưng những nhân vật tự xưng "giang hồ", thường xuyên phát ngôn gây sốc, khoe tiền, thể hiện lối sống bất cần vẫn thu hút sự chú ý của một bộ phận giới trẻ.

Giang hồ mạng: Pháp luật đã nghiêm, vì sao vẫn hút giới trẻ? - Ảnh 1.
Giang hồ mạng: Pháp luật đã nghiêm, vì sao vẫn hút giới trẻ? - Ảnh 2.

Nhóm “giang hồ mạng” của Nguyễn Tuấn Hiệp (“Hiệp đen) bị bắt - Ảnh: Công an TP.HCM

Đáng nói, không ít người còn dành sự ngưỡng mộ, tung hô cho những hình tượng lệch chuẩn này.

Vấn đề đặt ra là vì sao những hình tượng "giang hồ mạng" vẫn được một bộ phận giới trẻ tung hô, bất chấp những cảnh báo, nỗ lực ngăn chặn từ cơ quan chức năng?

Giải mã tâm lý giới trẻ thần tượng giang hồ mạng

Trao đổi với Tuổi Trẻ, Thượng tá, tiến sĩ Đào Trung Hiếu - chuyên gia tội phạm học, báo cáo viên pháp luật Trung ương, thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia - cho biết dưới góc độ tội phạm học, hiện tượng một bộ phận giới trẻ tò mò, ngưỡng mộ, thậm chí thần tượng các "giang hồ mạng" phản ánh sự lệch lạc trong nhận thức về giá trị, quyền lực, chuẩn mực ứng xử xã hội.

Về tâm lý, đây là biểu hiện của cơ chế học tập xã hội và đồng nhất hóa với hình mẫu lệch chuẩn.

Ở độ tuổi đang hình thành nhân cách, người trẻ có nhu cầu khẳng định bản thân, tìm kiếm sự công nhận, vị thế trong cộng đồng.

Trong khi đó, các "giang hồ mạng" thường xây dựng hình ảnh ngang tàng, giàu có, bất chấp pháp luật.

Khi thiếu khả năng tư duy phản biện, một bộ phận thanh thiếu niên dễ nhầm lẫn sự hung hăng với bản lĩnh, sự ngông cuồng với cá tính và khả năng đe dọa người khác với quyền lực.

Giang hồ mạng: Pháp luật đã nghiêm, vì sao vẫn hút giới trẻ? - Ảnh 3.

Thượng tá, tiến sĩ Đào Trung Hiếu - Ảnh: Nhân vật cung cấp

Đáng lo ngại, mạng xã hội đang khuếch đại sức hấp dẫn của những hình mẫu phản văn hóa. Các nội dung gây sốc, khoe tiền, khoe quan hệ, cổ xúy bạo lực dễ thu hút tương tác, được lan truyền rộng rãi.

Việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với những hình ảnh này có thể làm giảm sự nhạy cảm trước hành vi sai trái, từng bước bình thường hóa cái xấu.

Nguy hiểm hơn, khi sự nổi tiếng được đánh đồng với uy tín, người trẻ có thể không chỉ thần tượng một cá nhân mà còn tiếp nhận cả hệ giá trị lệch chuẩn mà người đó đại diện.

Ranh giới nào giữa yêu thích và cổ xúy hành vi lệch chuẩn?

Cùng quan điểm, luật sư Trần Thị Thanh Lam (Đoàn luật sư Hà Nội) cho biết hiện nay, một bộ phận người trẻ có xu hướng thần tượng các nhân vật giang hồ mạng, thường xuyên tiếp xúc với những nội dung phô trương bạo lực, tiền bạc, quyền lực và lối sống bất chấp pháp luật.

Đây là biểu hiện đáng lo ngại về sự lệch chuẩn trong nhận thức và hệ giá trị. Điều đáng quan tâm không đơn thuần nằm ở việc theo dõi hay yêu thích một cá nhân trên mạng xã hội, mà là nguy cơ người trẻ tiếp nhận, đồng tình, thậm chí xem những hành vi phản cảm, vi phạm pháp luật là hình mẫu để noi theo.

Dưới góc độ tâm lý và xã hội, việc thường xuyên tiếp xúc với những nội dung đề cao bạo lực, dùng tiền bạc để khẳng định vị thế, sử dụng sự đe dọa để giải quyết mâu thuẫn có thể khiến người trẻ hình thành nhận thức sai lệch về giá trị của thành công và sức mạnh cá nhân.

Những hành vi vốn bị xã hội lên án có nguy cơ bị bình thường hóa, thậm chí được nhìn nhận như biểu hiện của bản lĩnh và sự vượt trội.

Đáng chú ý, thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội có thể tạo ra vòng lặp tiếp nhận thông tin, khiến người dùng liên tục tiếp xúc với những nội dung tương tự, từ đó củng cố những nhận thức lệch lạc.

Khi thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin và tư duy phản biện, người trẻ dễ bị tác động, bắt chước những hành vi lệch chuẩn, thậm chí sử dụng bạo lực để khẳng định bản thân.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận khách quan rằng việc tiếp xúc với những nội dung này không mặc nhiên dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật. Mức độ tác động còn phụ thuộc vào độ tuổi, môi trường sống, nhận thức cá nhân và sự định hướng từ gia đình, nhà trường.

Giang hồ mạng: Pháp luật đã nghiêm, vì sao vẫn hút giới trẻ? - Ảnh 4.

Luật sư Trần Thị Thanh Lam (Đoàn luật sư Hà Nội) - Ảnh: Luật sư cung cấp

Dưới góc độ pháp lý, pháp luật không cấm cá nhân thần tượng, theo dõi hay bày tỏ sự yêu thích đối với một nhân vật trên mạng xã hội. Tuy nhiên, quyền tự do biểu đạt không đồng nghĩa với quyền tự do đăng tải, phát tán hoặc cổ xúy những nội dung vi phạm pháp luật.

Cụ thể, khoản 2 Điều 7 Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 nghiêm cấm các hành vi thực hiện trên không gian mạng, trong đó điểm d quy định về hành vi kích động, cổ xúy bạo lực, lối sống trụy lạc, lệch chuẩn, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.

Điểm i nghiêm cấm hành vi hướng dẫn, xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Như vậy, ranh giới pháp lý không nằm ở việc một cá nhân có được yêu thích hay không, mà nằm ở tính chất, nội dung và mục đích của hành vi đăng tải, phát tán, cổ súy hoặc kích động trên không gian mạng.

Đặc biệt đối với trẻ em, khoản 5 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016 nghiêm cấm hành vi sử dụng, rủ rê, xúi giục, kích động, lợi dụng, lôi kéo, dụ dỗ hoặc ép buộc trẻ em thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác.

Đồng thời, Điều 54 Luật này quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Do đó, cần phân biệt rõ giữa việc trẻ em tiếp nhận, yêu thích một nội dung trên mạng xã hội với hành vi chủ động lợi dụng, lôi kéo, xúi giục hoặc kích động trẻ em thực hiện những hành vi trái pháp luật.

Đặc biệt, những hành vi lợi dụng sự non nớt về nhận thức của trẻ em để lôi kéo các em tham gia vào những hoạt động vi phạm pháp luật cần được nhận diện và xử lý nghiêm theo quy định.

Không để cái xấu được tung hô thành bản lĩnh

Theo Thượng tá Đào Trung Hiếu, để phòng ngừa, không thể chỉ xử lý các đối tượng vi phạm pháp luật mà cần tác động vào chính cơ chế sản sinh và nuôi dưỡng sự thần tượng lệch chuẩn.

Các nền tảng mạng xã hội phải có trách nhiệm hạn chế lan truyền, kiếm tiền từ nội dung cổ xúy bạo lực.

Gia đình, nhà trường cần tăng cường giáo dục pháp luật, năng lực phản biện, khả năng tự chủ và định hướng giá trị sống; đồng thời xây dựng những hình mẫu tích cực đủ sức hấp dẫn, truyền cảm hứng cho giới trẻ.

Điều đáng sợ nhất của hiện tượng "giang hồ mạng" không chỉ là những hành vi phạm pháp, mà là nguy cơ cái xấu được tung hô thành bản lĩnh, sự lệch chuẩn được ngộ nhận thành giá trị.

Khi một bộ phận người trẻ bắt đầu ngưỡng mộ những điều lẽ ra phải lên án, đó không còn đơn thuần là vấn đề thị hiếu trên mạng, mà là tín hiệu cảnh báo về sự xói mòn chuẩn mực đạo đức và nguy cơ tái sản sinh hành vi lệch chuẩn trong đời sống xã hội.

Giang hồ mạng: Pháp luật đã nghiêm, vì sao vẫn hút giới trẻ? - Ảnh 5.

"Dũng trọc Hà Đông", "Thật Mạnh", Kiên "trọc" (từ trái qua) - Ảnh: FBNV, VTV

Luật sư Trần Thị Thanh Lam cũng cho rằng cần thiết lập cơ chế phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý nhà nước và các nền tảng mạng xã hội nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, định hướng nhận thức và kiểm soát nội dung trên không gian mạng.

Luật sư cho rằng giải pháp không thể chỉ dừng lại ở việc kiểm soát hay gỡ bỏ các nội dung độc hại, mà quan trọng hơn là phải xây dựng hệ giá trị đúng đắn, nâng cao tư duy phản biện, khả năng nhận diện thông tin và ý thức thượng tôn pháp luật cho người trẻ.

"Cần giúp giới trẻ hiểu rằng tiền bạc, quyền lực hay sự hung hãn không phải là thước đo của thành công, bản lĩnh. Giá trị của một con người phải được khẳng định bằng tri thức, nhân cách, cách ứng xử, trách nhiệm đối với cộng đồng", luật sư Thanh Lam nhấn mạnh.

Giang hồ mạng: Pháp luật đã nghiêm, vì sao vẫn hút giới trẻ? - Ảnh 6.Khởi tố 'Dũng trọc Hà Đông', YouTuber 'Thật Mạnh'

Nguyễn Văn Dũng (Dũng trọc Hà Đông), Phạm Tiến Mạnh (Thật Mạnh) cùng nhiều người khác bị khởi tố về tội "đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông".

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
google Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn.
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên
    Tải App

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất