Theo đề xuất của Bộ Tài chính, từ năm nay người làm công ăn lương sẽ được giảm trừ thêm chi phí y tế, giáo dục và đào tạo khoảng 47 triệu đồng/năm cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc khi tính thuế thu nhập cá nhân. Cùng với mức giảm trừ nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc, số thuế phải nộp sẽ giảm đi đáng kể.

Lo không được giảm trừ

Nhiều người nộp thuế cho rằng nếu được trừ thêm khoản học phí, viện phí, mua thuốc chữa bệnh... sẽ là hỗ trợ rất thiết thực cho người làm công ăn lương đang nộp thuế thu nhập cá nhân. Tuy vậy điều kiện bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ của cơ sở ở trong nước mà Bộ Tài chính đề xuất khiến không ít người lo ngại khó tiếp cận chính sách.

Chị Hạnh (ở Đống Đa, Hà Nội) cho biết tuần trước có nộp học phí kỳ 2 hơn 20,7 triệu đồng cho con đang học tại trường đại học công lập (phường Láng Thượng), bằng hình thức chuyển khoản. Sau khi hoàn tất, trường xác nhận con không còn nợ học phí, không xuất hóa đơn điện tử mà chỉ xác nhận đã nộp đủ học phí.

"Khi tôi trao đổi với nhà trường, phía bộ phận kế toán cho biết chỉ xuất hóa đơn điện tử trong ngày khi có yêu cầu của người nộp. Còn đến nay, trường có thể cấp giấy xác nhận cho con đã nộp học phí. Vậy, biên lai chuyển khoản và hay giấy xác nhận của nhà trường có được coi là chứng từ hợp lệ để giảm trừ khi tính thuế hay không?", chị Hạnh băn khoăn.

Theo chị Hạnh, để tạo thuận lợi cho người nộp thuế, Bộ Tài chính cần hướng dẫn thật rõ ràng. Theo đó, các chứng từ như xác nhận nộp học phí của nhà trường, biên lai chuyển khoản ngân hàng nên được chấp nhận là chứng từ hợp lệ. Thậm chí, có thể kết hợp thêm thẻ sinh viên, học sinh của con để chứng minh con đang học ở trường. 

"Trên cơ sở đó những khoản học phí này sẽ được trừ trước khi tính thuế cho cha hoặc mẹ. Như vậy, vừa tạo thuận lợi cho nhà trường và cũng đảm bảo quyền lợi của người nộp thuế", chị Hạnh gợi ý.

Tương tự, chị Nguyên (Hà Đông, Hà Nội) cho biết con chị đang học lớp 11 ở trường dân lập với mức học phí 4,5 triệu đồng/tháng. Mỗi lần đóng tiền, chị đều chuyển khoản theo mã học sinh do nhà trường cấp cho con. Tuy nhiên trường không gửi hóa đơn điện tử hay phiếu thu thể hiện con đã nộp đủ học phí.

Ngoài ra chị còn cho con học đàn ở trung tâm trên địa bàn phường Hà Đông. Sau khi nộp học phí, cơ sở chỉ cấp phiếu thu tiền mà không xuất hóa đơn điện tử do là cơ sở thuộc hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, không thuộc đối tượng được sử dụng hóa đơn điện tử. 

"Nếu vậy chúng tôi sẽ lấy gì làm bằng chứng để được giảm trừ học phí của con trước khi tính thuế thu nhập cá nhân? Phiếu thu tiền, biên lai chuyển khoản học phí có được xem là chứng từ hợp lệ để được trừ thuế hay không?", chị Nguyên đặt vấn đề.

Cần linh hoạt chứng từ

Trao đổi với chúng tôi, chuyên gia lĩnh vực thuế Nguyễn Ngọc Tú cho rằng trong thực tế, trường hợp của chị Hằng, chị Nguyên... khá phổ biến. Do đó cơ quan quản lý cần có hướng dẫn cụ thể về loại chứng từ để được chấp nhận, tránh gây lúng túng cho người nộp thuế. Đừng để chính sách ưu đãi đưa ra mà người dân không thể thực hiện được.

Theo ông Tú, bước đầu cho phép chứng từ hợp lý là thanh toán không tiền mặt. Như khám chữa răng thì đâu cần phải đến bệnh viện. Người dân có thể đến các phòng khám và có chứng từ, có hóa đơn, thanh toán không tiền mặt, có bảng kê các khoản chi khám bệnh, chữa bệnh sử dụng tại phòng khám là được giảm trừ.

"Trước mắt giấy thanh toán, phiếu thu tiền học, khám chữa bệnh... có dấu đỏ của đơn vị cung cấp dịch vụ, có họ tên, căn cước của người sử dụng dịch vụ... đều được chấp nhận là chứng từ hợp lệ. Như vậy, người nộp thuế dùng chứng từ này để giảm trừ khi tính thuế thu nhập cá nhân", ông Tú đề nghị.

Ông Lê Văn Tuấn (Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas) cho biết theo quy định hiện hành, hộ và cá nhân có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm không bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử mà chỉ khuyến khích sử dụng. Với doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, theo dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử, không thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử.

"Việc không được sử dụng hóa đơn điện tử có thể vô tình hạn chế khả năng tiếp cận khách hàng của bên bán, cung cấp dịch vụ. Do đó, thay vì quy định cứng về việc cấm sử dụng hóa đơn điện tử theo ngưỡng doanh thu, chính sách nên trao quyền lựa chọn cho người kinh doanh để vừa đảm bảo lợi ích của người mua và người bán", ông Tuấn nói.

Do vậy, theo ông Nguyễn Thái Sơn - nguyên Trưởng Phòng thuế thu nhập cá nhân, Cục Thuế TP.HCM (nay là Thuế TP.HCM), nếu buộc phải có hóa đơn chứng từ mới được giảm trừ, Bộ Tài chính phải quy định các cơ sở giáo dục, y tế của Nhà nước phải xuất hóa đơn điện tử cho người nộp thuế.

"Tuy nhiên với những hộ kinh doanh có doanh thu hằng năm dưới 500 triệu đồng không sử dụng hóa đơn (thường rơi vào những trường hợp thầy cô giáo dạy thêm, dạy năng khiếu...), dù có thực chi cho con đi học nhưng phụ huynh cũng rất khó đưa vào chi phí được trừ. Đề nghị Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể hơn nhằm tháo gỡ nút thắt này", ông Sơn đề nghị.

Giảm trừ chi y tế, giáo dục khi tính thuế: Cần 'rộng tay' hơn

Người làm công ăn lương khá vui khi Bộ Tài chính đề xuất mức trừ chi phí y tế và giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân. Thế nhưng niềm vui chưa trọn vì mức giảm trừ này được xem là khá khiêm tốn trong bối cảnh hiện nay.