Giấc ngủ 'nói gì' về nguy cơ trầm cảm?

Theo Fox News, nghiên cứu được thực hiện trên 11.380 người trưởng thành Úc từng có tiền sử trầm cảm. Khoảng 23% số người tham gia đáp ứng các tiêu chí mà nhóm nghiên cứu sử dụng để xác định dạng được gọi là "trầm cảm theo nhịp sinh học" (circadian depression).

Giấc ngủ hé lộ khả năng mắc trầm cảm

Để được xếp vào nhóm này, người tham gia phải có ít nhất ba trong sáu đặc điểm liên quan đến giấc ngủ và nhịp sinh học.

Các đặc điểm gồm: thường hoạt động về đêm, thức dậy với cảm giác rất mệt, ngủ nhiều hơn trong những giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng nhất, có những thay đổi theo mùa, có thời điểm giữa lúc ngủ và thức dậy muộn hơn, hoặc gặp tình trạng "social jetlag" - sự thay đổi lớn về thời gian ngủ giữa ngày làm việc và ngày nghỉ.

Những thay đổi theo mùa được ghi nhận có thể liên quan đến giấc ngủ, tâm trạng, mức độ hoạt động, cảm giác thèm ăn, cân nặng hoặc năng lượng.

Nghiên cứu được công bố trên The British Journal of Psychiatry. Theo các nhà nghiên cứu, kết quả có thể góp phần hướng đến việc chăm sóc phù hợp hơn với từng bệnh nhân trầm cảm.

Emiliana Tonini, tiến sĩ tại Trung tâm Brain and Mind của Đại học Sydney, tác giả chính của nghiên cứu, cho rằng trầm cảm không phải một tình trạng đồng nhất và việc nhận diện đặc điểm của các dạng khác nhau có thể giúp người bệnh tiếp cận sớm hơn với phương pháp điều trị phù hợp.

Tuy nhiên các nhà nghiên cứu nhấn mạnh "trầm cảm theo nhịp sinh học" hiện chưa phải là một chẩn đoán chính thức, và cần được tái kiểm chứng độc lập cũng như nghiên cứu thêm.

Những người thuộc nhóm này cho biết trầm cảm xuất hiện sớm hơn và có các triệu chứng nghiêm trọng hơn so với những người không đáp ứng tiêu chí. Họ cũng có khả năng cho biết mình tăng cân trong các giai đoạn trầm cảm cao hơn.

Nhóm này đồng thời báo cáo đáp ứng kém hơn và gặp nhiều tác dụng phụ hơn khi sử dụng hai nhóm thuốc chống trầm cảm phổ biến là thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) và thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRI).

Thức khuya không đồng nghĩa chắc chắn mắc trầm cảm

Mặt khác, nghiên cứu không giải thích vì sao một số người đáp ứng kém với thuốc và cũng không thử nghiệm các phương pháp điều trị nhằm điều chỉnh đồng hồ sinh học.

Các nhà nghiên cứu cho biết những hướng tiếp cận như tiếp xúc với ánh sáng, duy trì lịch ngủ đều đặn và các phương pháp liên quan đến melatonin cần được nghiên cứu thêm.

Ian Hickie, giáo sư tâm thần học tại Đại học Sydney và đồng tác giả nghiên cứu, cho biết dạng trầm cảm được đề xuất này có những đặc điểm giao với các phân nhóm trầm cảm được xác định trước đây, do cùng có những đặc điểm như năng lượng thấp và ngủ nhiều.

Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý việc thường xuyên thức khuya hoặc khó thức dậy không đồng nghĩa một người mắc trầm cảm. Những người tham gia nghiên cứu đều đã có tiền sử trầm cảm, trong một số trường hợp tình trạng này nghiêm trọng, tái diễn hoặc kéo dài.

Nghiên cứu có một số hạn chế. Người tham gia tự báo cáo về thói quen ngủ và trải nghiệm điều trị; phân tích tại một thời điểm không thể xác định rối loạn giấc ngủ xảy ra trước hay sau các triệu chứng trầm cảm. Ngoài ra, do nguồn gốc của người tham gia, kết quả có thể không áp dụng cho các nhóm dân số khác.

Thêm trái cây, bớt ăn một mình có thể giúp giảm nguy cơ trầm cảm

Bổ sung một phần trái cây mỗi ngày giúp giảm 13% nguy cơ trầm cảm, trong khi việc duy trì các bữa ăn chung thay vì thường xuyên ăn một mình được xem là "liều thuốc" tự nhiên giúp xoa dịu tâm trí.