Chuyến thăm lần này đánh dấu Singapore là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á mà ông đến thăm cấp nhà nước trên cương vị người đứng đầu Đảng, Nhà nước.

Tăng cường tin cậy chính trị

Với những người quan sát kỹ quan hệ Việt Nam và Singapore, điểm đáng chú ý nhất lần này, về mặt chính trị, là sự nâng tầm hợp tác chiến lược thông qua thiết lập cơ chế Đối thoại chiến lược giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động nhân dân Singapore. 

Trước đây Việt Nam và Singapore chỉ mới có cơ chế gặp thường niên giữa hai Thủ tướng được thiết lập năm 2023 và diễn ra lần đầu tiên năm 2024.

Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh cho biết sự gắn kết tốt đẹp ở cấp lãnh đạo đã tạo nên nền tảng cho quan hệ song phương, thể hiện tầm quan trọng mà cả hai bên dành cho mối quan hệ này.

"Điều đó cũng cho thấy đà phát triển mạnh mẽ kể từ khi hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm ngoái", Đại sứ Rajpal Singh khẳng định trong cuộc phỏng vấn với báo chí Việt Nam.

Việc thiết lập cơ chế đối thoại giữa hai Đảng cầm quyền, do vậy có thể xem là một bước tiến lớn, cho thấy mức độ tin cậy chính trị mức cao hơn giữa hai bên, là nền tảng để các hợp tác thực chất trên những lĩnh vực khác được triển khai mạnh mẽ và hiệu quả hơn. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy cả hai bên đều không muốn quan hệ song phương dừng ở biểu tượng.

Nếu nhìn ở mặt kinh tế, kết quả chuyến thăm cho thấy quan hệ Việt Nam - Singapore đang dần được kéo ra khỏi lối mòn "thương mại tăng, đầu tư lớn". 

"Theo đánh giá của nước ngoài, nếu Việt Nam - Singapore gắn kết chiến lược cao về mặt kinh tế, việc Việt Nam tiến rất nhanh từ nước đang phát triển thành nước phát triển trong vòng 20 năm tới là điều chắc chắn", giáo sư Vũ Minh Khương (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore) nói với Tuổi Trẻ.

VSIP - biểu tượng hợp tác

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã cùng chứng kiến việc trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho năm Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) mới tại Huế, Nghệ An, Hải Phòng, Ninh Bình và TP.HCM. 

Các dự án này nâng tổng số khu VSIP tại Việt Nam lên 26, gần đạt mục tiêu 30 khu mà lãnh đạo hai bên đã đề ra nhân kỷ niệm 30 năm VSIP đầu tiên được triển khai.

Trong nhiều năm VSIP là biểu tượng thành công của hợp tác song phương với sự hiện diện trên khắp mảnh đất chữ S. Nói như Đại sứ Rajpal Singh thì "nếu muốn đi khắp Việt Nam, chỉ cần đến các khu VSIP là đủ". 

Việc trong chuyến thăm lần này hai bên cùng nhất trí thúc đẩy các khu VSIP thế hệ mới gắn với công nghệ cao, xanh hơn, thông minh hơn và gắn với chuyển giao công nghệ là một tín hiệu đáng giá.

Điều đó có nghĩa là Việt Nam không chỉ muốn tiếp tục hút vốn từ Singapore mà muốn đi xa hơn: kéo dòng vốn ấy vào những mắt xích có giá trị gia tăng cao hơn, tạo hiệu ứng lan tỏa về quản trị, công nghệ và năng lực sản xuất. Đây là chỗ phân biệt giữa tăng trưởng nhờ quy mô và phát triển nhờ chất lượng. 

"Cách chúng ta tiếp cận hợp tác với Singapore lần này không chỉ là vấn đề có đất, có nguồn lực nữa mà thực sự chúng ta đang ở một thực lực cao hơn, tức là có thể khai thác sức mạnh của công nghệ, của đổi mới sáng tạo để sức mạnh cộng hưởng của hai nước có thể tạo ra những bước chuyển biến rất quan trọng", giáo sư Vũ Minh Khương khẳng định.

Việc Diễn đàn Kết nối công nghệ Việt Nam và Singapore được tổ chức ngày 29-5 hay việc hai bên thúc đẩy các sáng kiến kết nối hệ sinh thái công nghệ Việt Nam - Singapore, sự hỗ trợ vận hành trung tâm dữ liệu quốc gia, trung tâm tính toán hiệu năng cao và trí tuệ nhân tạo… cũng cho thấy tư duy hợp tác đã dịch chuyển từ "mua công nghệ" sang "cùng xây năng lực công nghệ".

Chuyến thăm Nhà máy mẫu cho công nghệ sản xuất tiên tiến (A*Star Model Factory) - nơi giúp các doanh nghiệp Singapore vượt qua rào cản rủi ro đầu tư, cho phép họ "thử nghiệm trước khi áp dụng" các công nghệ tiên tiến - cũng là một minh chứng cho sự thay đổi này.

Tại nhà máy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ấn tượng với cách Singapore tạo môi trường để doanh nghiệp trực tiếp thử nghiệm công nghệ trước khi đầu tư lớn. Ông khẳng định đây là tư duy kiến tạo rất thực tiễn: Nhà nước chia sẻ rủi ro ban đầu, doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới, nhà khoa học gắn với nhu cầu sản xuất và năng suất của nền kinh tế. 

Theo ông, đây cũng là hướng tư duy mà Việt Nam đang thúc đẩy trong chính sách khoa học công nghệ: nếu chỉ chọn sự an toàn thì sẽ không có đột phá, do đó Việt Nam đang hoàn thiện cơ chế chấp nhận rủi ro hợp lý trong nghiên cứu, khuyến khích thử nghiệm công nghệ mới.

Nói cách khác điều này cho thấy Việt Nam không còn chỉ quan tâm đến công nghệ như một sản phẩm nhập khẩu mà nhìn công nghệ như một hệ sinh thái cần được thiết kế bằng thể chế, vốn mồi, cơ chế chấp nhận rủi ro và đào tạo nhân lực. Đây là khác biệt căn bản giữa một nền kinh tế gia công với một nền kinh tế muốn bước lên nấc thang sáng tạo.

Hợp tác công nghệ Việt Nam - Singapore

Tại hội đàm với Thủ tướng Singapore Lawrence Won ngày 29-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định hợp tác công nghệ Việt Nam - Singapore sẽ trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương thời gian tới.