Tuy nhiên sau đó tôi phát hiện gia đình này tự ý cho thêm một người khác vào thuê ở ghép mà không được sự đồng ý của tôi.

Tôi đã yêu cầu gia đình trả lại đất và rời đi trong thời hạn 45 ngày nhưng họ không đồng ý, còn có thái độ thách thức và gây sự.

Xin hỏi luật sư: Tôi có quyền yêu cầu họ trả lại nhà, đất hay không? Nếu họ không tự nguyện rời đi thì tôi cần làm gì để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình?

Luật sư Trần Nguyễn Bình Nguyên (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Theo luật sư, cần xác định rõ ở nhờ không đồng nghĩa với việc người được ở nhờ có quyền sở hữu hoặc quyền tự quyết định đối với căn nhà, thửa đất. Người ở nhờ chỉ được sử dụng tài sản trong phạm vi thỏa thuận với chủ nhà.

Nếu chủ nhà giao nhà cho người khác sử dụng miễn phí để ở thì quan hệ này có thể được xác định là hợp đồng mượn tài sản theo Điều 494 Bộ luật Dân sự 2015.

Tại khoản 2 Điều 496 Bộ luật Dân sự 2015 cũng có quy định: "không được cho người khác mượn lại nếu không có sự đồng ý của bên cho mượn".

Vì vậy, nếu chủ nhà chỉ đồng ý cho ba người trong gia đình ở thì việc họ tự ý đưa thêm người thứ tư vào thuê, ở ghép, đặc biệt có thu tiền là hành vi vượt quá phạm vi sử dụng tài sản được chủ nhà cho phép.

Khoản 2 Điều 499 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định bên cho mượn có quyền "đòi lại tài sản khi bên mượn sử dụng không đúng mục đích, công dụng, không đúng cách thức đã thỏa thuận hoặc cho người khác mượn lại mà không có sự đồng ý của bên cho mượn".

Do đó, nếu đúng như các tình tiết bạn cung cấp, chủ nhà có cơ sở pháp lý để yêu cầu chấm dứt việc ở nhờ và trả lại nhà, đất.

Việc chủ nhà cho thời hạn 45 ngày để trả nhà cần xem xét trên cơ sở thỏa thuận ban đầu. Nếu các bên có thỏa thuận về thời hạn ở thì thực hiện theo thỏa thuận. Nếu không xác định thời hạn cần căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự và hành vi vi phạm của bên mượn để xác định quyền đòi lại tài sản.

Trong mọi trường hợp, chủ nhà không nên tự ý khóa cửa, cắt điện nước, di chuyển hoặc vứt bỏ tài sản, dùng vũ lực hay thuê người cưỡng chế người đang ở.

Việc này có thể làm phát sinh tranh chấp và trách nhiệm pháp lý khác.

Chủ nhà nên gửi thông báo bằng văn bản về việc chấm dứt cho ở nhờ và yêu cầu bàn giao nhà, đất đồng thời lưu giữ giấy chứng nhận, giấy tờ về việc cho ở nhờ, xác nhận của địa phương và các chứng cứ về việc người ở nhờ tự ý đưa người khác vào thuê, ở.

Nếu hết thời hạn mà họ vẫn không bàn giao, chủ nhà có thể khởi kiện tại tòa án có thẩm quyền yêu cầu buộc người đang sử dụng, chiếm giữ phải trả lại nhà, đất và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp khác của mình nếu có.

Một điều đáng lưu ý, nếu người thứ tư chỉ được gia đình đang ở nhờ tự ý đưa vào ở mà không được chủ nhà đồng ý và không có căn cứ chỗ ở hợp pháp khác thì cần xem xét điều kiện đăng ký tạm trú theo pháp luật về cư trú.

Nếu thuộc trường hợp phải đăng ký tạm trú nhưng không thực hiện thì có thể bị xử phạt theo quy định về cư trú. Trong trường hợp này chủ nhà có thể thông báo cho công an cấp xã/phường nơi có nhà để đề nghị xác minh tình trạng cư trú, việc đăng ký tạm trú của người thứ tư và xử lý nếu có vi phạm về cư trú.

Cần phân biệt rõ: việc giải quyết vấn đề về cư trú, an ninh trật tự là của cơ quan công an, còn nếu người đang ở không tự nguyện trả nhà thì tranh chấp về quyền sử dụng, chiếm giữ nhà, đất cần được giải quyết theo trình tự dân sự tại tòa án.

Từ vụ việc này, người có nhà, đất khi cho người khác ở nhờ nên lập văn bản xác định rõ ai được ở, thời hạn ở, mục đích sử dụng, nếu cần thiết có thể nêu rõ vấn đề có được đưa người khác vào ở hoặc cho thuê lại hay không. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế tranh chấp về sau.

Mời bạn đọc gửi câu hỏi để được luật sư tư vấn

Với đội ngũ các luật sư và chuyên gia pháp lý dày dạn kinh nghiệm trên tất cả các lĩnh vực như hôn nhân - gia đình, kinh doanh - thương mại, mua bán đất đai, sở hữu trí tuệ, lao động, hộ tịch, thừa kế..., chuyên mục Tư vấn pháp luật trên Tuổi Trẻ Sao sẽ giải đáp thắc mắc của bạn một cách nhiệt tình, nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.

Bạn đọc vui lòng gửi câu hỏi (gõ bằng tiếng Việt có dấu, font chữ UNICODE) về Tuổi Trẻ Sao qua địa chỉ tuvanphapluat@tuoitre.com.vn.

Chủ bán nhà khi đang cho thuê, phải làm sao?

Tôi thuê mặt bằng để kinh doanh quán ăn trong 5 năm, có lập hợp đồng. Tôi đầu tư xây dựng quán và đang kinh doanh ổn định được 6 tháng thì chủ nói sẽ bán nhà.