Việc trung tâm này dẫn lại điển chế về nhà hoàng ốc trong "Khâm định Đại Nam hội điển sự lễ" để nói về ngôi nhà gỗ dựng lên trước lăng mộ Hoàng thái hậu Từ Dụ cũng đang bị hiểu sai.

Tuy nhiên trong chuyện này, ông Hoa cũng cho rằng cần tôn trọng tấm lòng muốn góp sức bảo tồn, phát huy giá trị di tích của nhà tài trợ và cần có một giải pháp hài hòa, phù hợp với thực tế.

Nhà hoàng ốc trước lăng mộ Hoàng thái hậu Từ Dụ, hiểu thế nào?

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa, nhà hoàng ốc được Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế dẫn lại theo sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ tục biên hậu thứ (thời vua Thành Thái) là một ngôi nhà tạm, được dùng trong mỗi dịp triều đình, hoàng tộc nhà Nguyễn có tế lễ tự.

Ngôi nhà này được dựng từ cọc gỗ, được nối kết tạm với nhau, che bên ngoài phần mái và màn trướng bằng một tấm vải màu vàng. Trong tiếng Hán, từ "hoàng" nghĩa là màu vàng, từ "ốc" chỉ ngôi nhà tại nơi thờ cúng.

Ông Hoa cho biết dưới triều Nguyễn, nhiều lễ tế của triều đình xem nhà hoàng ốc như một món đồ táng, sau khi xong việc tế tự sẽ đốt để hóa vàng cho người đã khuất. Tại mỗi khu lăng mộ hoàng gia, triều đình đều cho xây nền hoàng ốc với các lỗ chôn trụ sẵn với mục đích như vậy.

Do đó việc xây dựng một ngôi nhà gỗ kiên cố trên nền móng hoàng ốc như ở lăng mộ Hoàng thái hậu Từ Dụ là việc… không có ý nghĩa.

"Quan trọng nhất đó là theo sử liệu, tư liệu ảnh còn lưu trữ thì tại công trình lăng mộ của Hoàng thái hậu Từ Dụ từ trước đến nay không tồn tại ngôi nhà này. Do đó theo Luật Di sản văn hóa, việc trùng tu, bảo tồn di tích cần tuân thủ yếu tố nguyên gốc của công trình. Vậy nên việc dựng ngôi nhà gỗ ấy lên đã vi phạm luật", ông Hoa nói.

Nên xử lý ra sao?

Theo ông Hoa, hiện nay việc quản lý, trùng tu di tích đang gặp phải một vấn đề là ít tôn trọng yếu tố nguyên gốc của công trình. Phần lớn là do đơn vị quản lý mong muốn di tích sau khi trùng tu phải đẹp mắt, dẫn đến việc có sự thay đổi về cảnh quan, làm mất đi yếu tố nguyên gốc và bản sắc, thậm chí là dụng ý của người xưa.

Về phần ngôi nhà gỗ, ông Hoa nói rằng cũng nên có sự xử lý thấu đáo bởi đây cũng là tấm lòng của hậu duệ của Hoàng thái hậu Từ Dụ muốn góp sức trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích triều Nguyễn ở Huế.

"Theo tôi, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế nên dời ngôi nhà gỗ này ra khu vực bên ngoài rừng thông, trước khu vực đặt 2 trụ biểu của lăng Hoàng thái hậu Từ Dụ và xem đó như một công trình phụ trợ, dùng làm nơi nghỉ ngơi, trú mưa cho khách tham quan. Điều này phù hợp với Luật Di sản văn hóa", ông Hoa nói.

Ông Hoa cũng nhấn mạnh rằng lăng mộ của Hoàng thái hậu Từ Dụ không phải là một di tích đơn lẻ, mà nằm trong khuôn viên của cụm di tích lăng vua Thiệu Trị.

Do đó ông đề xuất việc cần đóng lại con đường dân sinh tự mở dẫn lên khu vực lăng mộ Hoàng thái hậu, và mở thêm một lối đi từ cổng phụ phía sau của lăng Thiệu Trị đi đến khu vực lăng mộ của bà.

Dựng nhà gỗ trước lăng mộ Hoàng thái hậu Từ Dụ: Cục Di sản văn hóa yêu cầu báo cáo

Cục Di sản văn hóa vừa có văn bản yêu cầu Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế báo cáo về vụ việc ngôi nhà gỗ được dựng lên trước lăng mộ Hoàng thái hậu Từ Dụ.