AMOC đóng vai trò điều hòa nhiệt độ, đặc biệt giúp châu Âu duy trì khí hậu ôn hòa. Tuy nhiên biến đổi khí hậu khiến băng tan, nước ngọt đổ vào đại dương và nhiệt độ biển tăng, làm hệ thống này mất ổn định trong hơn một thế kỷ qua.

Nghiên cứu mô phỏng mới cho thấy nếu AMOC sụp đổ, nó có thể khiến Đại Tây Dương giải phóng một lượng lớn khí CO₂, từ đó làm nhiệt độ toàn cầu tăng thêm khoảng 0,2 độ C (ngoài mức tăng do con người gây ra).

Nguyên nhân chính là sự xáo trộn mạnh ở Nam Đại Dương, nơi các dòng nước sâu giàu carbon bị đẩy lên bề mặt và giải phóng vào khí quyển, theo trang IFLScience ngày 14-4.

Đáng chú ý, khả năng phục hồi của AMOC phụ thuộc lớn vào nồng độ CO₂ trong khí quyển.

Ở mức CO₂ của thời tiền công nghiệp (280ppm), hệ thống có thể tự phục hồi sau khi bị gián đoạn. Tuy nhiên ở mức 350ppm, vốn đã bị vượt qua từ năm 1988, AMOC có thể sụp đổ và không thể hoạt động trở lại trong hàng thế kỷ. 

Hiện nay nồng độ CO₂ đã đạt khoảng 430ppm, làm gia tăng đáng kể nguy cơ này.

Nhóm nghiên cứu cảnh báo khi nồng độ CO₂ cao, AMOC có thể rơi vào trạng thái "lưỡng ổn định" (bistable), tức là sau khi suy yếu dần trong hàng trăm năm thì nó có thể chuyển sang trạng thái sụp đổ hoàn toàn và duy trì lâu dài. Điều này sẽ tạo ra những biến đổi khí hậu cực đoan trên toàn cầu.

Cụ thể, mô hình dự báo cho thấy nếu AMOC ngừng hoạt động ở mức CO₂ khoảng 450ppm, nhiệt độ tại Nam Cực có thể tăng tới 6 độ C, trong khi Bắc Cực lại giảm khoảng 7 độ C. Sự đảo chiều này sẽ gây xáo trộn lớn cho hệ sinh thái và thời tiết toàn cầu.

Các chuyên gia nhấn mạnh đại dương hiện là "đồng minh" quan trọng, hấp thụ khoảng 1/4 lượng CO₂ do con người thải ra. Tuy nhiên nếu AMOC sụp đổ, Nam Đại Dương có thể chuyển từ "bể hấp thụ carbon" thành nguồn phát thải, làm tình trạng nóng lên toàn cầu trở nên nghiêm trọng hơn.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh việc tiếp tục gia tăng lượng phát thải hiện nay sẽ làm tăng nguy cơ kích hoạt những phản ứng khí hậu khó đảo ngược trong tương lai.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Communications Earth & Environment.

Phát hiện chấn động: Hồ nước ngọt lớn chưa từng có dưới đáy Đại Tây Dương

Ẩn sâu dưới đáy biển ngoài khơi Mỹ là cả một 'đại dương nước ngọt' khổng lồ, phát hiện mới này khiến giới khoa học kinh ngạc và thắp lên hy vọng giải quyết cơn khát toàn cầu.