Kỳ thi quốc gia: nên giao các trường đại họcThi kiểu gì cũng không nên vội vàngPhương án nào cho một kỳ thi quốc gia?

Bạn đọc quan tâm vui lòng gửi bài tham gia diễn đàn về giaoduc@tuoitre.com.vn hoặc báo Tuổi Trẻ, 60A Hoàng Văn Thụ, P.9, Q.Phú Nhuận, TP.HCM (vui lòng ghi rõ bài tham gia diễn đàn, địa chỉ, tài khoản ngân hàng...). Diễn đàn sẽ đăng tải các ý kiến bạn đọc trên nhật báo Tuổi Trẻ và trên Tuổi Trẻ Online (tuoitre.vn).

Nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp

Qua ý kiến đăng tải trên các báo, có những ý kiến cho rằng phương án “2 trong 1” là hay và nên áp dụng ngay trong kỳ thi năm 2015! Khách quan mà nói: chỉ có những ai đã dạy bậc THPT mới có thể hiểu được chính xác kỳ thi nào nên giữ, kỳ thi nào nên bỏ, có nên gộp “2 trong 1” hay không.

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy vừa đúng 30 năm, tôi thấy đã đến lúc cần phải bỏ thi tốt nghiệp THPT như trước kia từng bỏ thi tốt nghiệp tiểu học và THCS. Học sinh nào học hết lớp 12 mà cả hai mặt hạnh kiểm và học lực đều đạt loại khá trở lên thì hiệu trưởng trường hoặc giám đốc Sở GD-ĐT sẽ cấp cho học sinh đó giấy chứng nhận (hoặc bằng tốt nghiệp) THPT. Đừng sợ rằng không thi tốt nghiệp các em sẽ không học. Học sinh nào học hết lớp 12 cũng đều có nguyện vọng thi vào ĐH, CĐ. Bỏ thi tốt nghiệp, các em vẫn phải học và có khi học còn quyết liệt hơn để kiếm một vé vào ĐH. Chỉ nên giữ lại một kỳ thi quốc gia duy nhất là kỳ thi tuyển vào ĐH, CĐ. Tùy theo yêu cầu đào tạo của mình mà các trường ĐH, CĐ được phép quy định các môn thi, chứ không bắt buộc thi theo các khối thi “truyền thống” xưa nay.

Còn phương án tổ chức thi tốt nghiệp theo cụm như thi ĐH sẽ không khả thi từ trên giấy tờ. Ví dụ ở vùng đồng bằng sông Cửu Long tổ chức một cụm thi tại Cần Thơ cho 12 tỉnh trong vùng. Mỗi tỉnh mỗi năm có khoảng 10.000 thí sinh dự thi. Cả vùng gộp lại là khoảng 100.000 thí sinh. Trong những ngày thi tốt nghiệp, ít lắm có 200.000 người sẽ đổ về Cần Thơ (thí sinh, phụ huynh, giáo viên coi thi...). Tất cả trường học ở Cần Thơ có đủ chỗ để sắp xếp trên 4.000 phòng thi hay không? Tất cả nhà trọ, khách sạn ở Cần Thơ có đủ chỗ chứa cho 200.000 người hay không? Tình trạng này sẽ diễn ra tương tự ở các cụm thi khác trong cả nước. Và có thể nói các trường ĐH cũng không thể tin tưởng vào kết quả này trong việc dùng để xét tuyển!

Nói tóm lại, nên bỏ thi tốt nghiệp, chỉ giữ lại kỳ thi vào ĐH, CĐ.

Giữ lại kỳ thi nào được tổ chức thực chất!

TS Trần Đình Lý

Nếu lấy biểu quyết về việc chỉ tổ chức một kỳ thi quốc gia cho hai mục tiêu thì có lẽ chắc chắn gần như 100% đồng ý (trên Facebook của tôi, 100% người có ý kiến không đồng ý giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT). Chúng tôi ủng hộ phương án tổ chức tốt một kỳ thi quốc gia cho hai mục tiêu: một là công nhận tốt nghiệp THPT, và hai là sử dụng kết quả để tuyển sinh ĐH, CĐ.

Nhưng vấn đề là bỏ kỳ thi nào?

Mục tiêu hai trong một đã rõ. Vấn đề quan trọng là phải khả thi ở tất cả yêu cầu: thời gian (thi trong năm 2015), không ảnh hưởng đến các học sinh tốt nghiệp trong năm 2015 và những năm trước, yêu cầu thi hay xét tuyển của các trường ĐH, CĐ... Tôi có cân nhắc, tổng hợp tất cả cảnh báo về tính hai mặt của việc tổ chức kỳ thi hai trong một này và đề xuất rất cụ thể phương án như sau: Nếu là cuộc thi cho gần 100% người đậu thì không nên thi nữa. Trí tuệ, công sức và kinh phí đó cần dành cho kỳ thi quốc gia mang tên thi tuyển sinh ĐH, CĐ. Việc thi ĐH, CĐ là mục tiêu của số ít học sinh, còn có mục tiêu trước đó là để xét tốt nghiệp THPT. Việc xét tốt nghiệp THPT có thể dựa trên hai cách: hoặc xét kết quả quá trình học hoặc dựa vào kết quả thi ĐH, CĐ nếu đạt được mức điểm nào đó (quy định điểm tổng và thành phần).

Thi ĐH, CĐ theo bài và tất cả đề thi các môn đều có thể được thi trắc nghiệm khách quan. Tiêu chí điểm cần thể hiện và mô tả rõ sự cách biệt giữa các thứ hạng điểm. Điểm bài thi và thứ hạng có ý nghĩa quan trọng trong việc xét tuyển ở bậc ĐH, CĐ và tốt nghiệp THPT. Kỳ thi phải thật sự nghiêm túc như những gì mà các trường ĐH, CĐ đã tổ chức ba chung được đánh giá rất tốt trong hơn chục năm qua.

Các trường ĐH, CĐ có thể thi hoặc xét tuyển vào các ngành, theo điểm học sinh đạt được ở các bài thi phù hợp với yêu cầu của ngành học. Căn cứ trên thống kê điểm số và đặc thù ngành học cần những thế mạnh hoặc năng lực lõi của thí sinh mà các trường công khai tiêu chí xét tuyển. Ví dụ, ngành công nghệ kỹ thuật hóa học yêu cầu thí sinh đạt được ít nhất bài thi hóa học từ 7,5 điểm trở lên và các bài thi khác từ 6 điểm trở lên trong nhóm bài thi.

Chắc chắn Bộ GD-ĐT đang gấp rút hoàn thiện đề án cho việc tổ chức một kỳ thi quốc gia. Việc tổ chức một kỳ thi quốc gia chung này sẽ không mâu thuẫn, không chồng chéo với việc học sinh tốt nghiệp THPT, càng không mâu thuẫn với đề án tuyển sinh của các trường ĐH, CĐ. Thiết nghĩ, không cần thiết phải do dự chần chừ nữa. Không có sự bắt đầu nào là muộn cả!

* PGS.TSLÊ HỮU LẬP (nguyên phó giám đốc Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông): Năm 2015: không thể thi bằng bài thi tích hợp PGS.TS Lê Hữu Lập Tôi cho rằng nếu năm 2015 chỉ còn một kỳ thi quốc gia thì không thể thi ngay bằng các bài thi được. Điều kiện để thực hiện thi theo bài tích hợp là cả thầy và trò phải có thời gian chuẩn bị về dạy và học, rồi cách thức ra đề cũng phải được công bố công khai có thể trước một vài năm. Tôi cho rằng việc thi theo bài nên được thực hiện, nhưng cần phải có lộ trình cụ thể. Bài thi tích hợp chỉ nên triển khai khi toàn hệ thống giáo dục đã đổi mới cách dạy và học theo đề án đổi mới giáo dục căn bản, toàn diện. Vậy còn việc thành lập hội đồng coi thi, chấm thi nên theo cụm hay giao toàn quyền về địa phương? Xin khẳng định xã hội chưa tin tưởng và luôn ngập tràn lo lắng về tính trung thực của kỳ thi tốt nghiệp THPT khi hội đồng coi thi và chấm thi đặt ở các tỉnh. Đáng buồn là những lo lắng này có cơ sở và dễ dàng tìm ra dẫn chứng - như các clip vẫn được tung ra sau mỗi mùa thi. Muốn gây dựng niềm tin cho một kỳ thi quốc gia duy nhất, việc tổ chức phải được thực hiện gần như tổ chức kỳ thi ĐH - CĐ chính quy hằng năm, nhưng số cụm thi sẽ phải nhiều hơn. Còn chấm thi, Bộ GD-ĐT nên giao cho các trường ĐH có đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn học cơ bản lớn cũng như các trường ĐH sư phạm thực hiện. Bằng không, các trường ĐH đều phải tham gia như họ đã thực hiện trong kỳ thi tuyển sinh “ba chung” vừa qua. Nếu trong quý III này Bộ GD-ĐT thống nhất phương án tuyển sinh chung, thì năm 2015 có thể tiến hành tổ chức một kỳ thi hợp nhất được. Điều cần làm ngay sau khi Bộ GD-ĐT hoàn tất phương án tổ chức kỳ thi, các trường dựa vào kết quả kỳ thi quốc gia để tuyển sinh thì cũng cần đưa ra phương án tuyển sinh của từng ngành, nhóm ngành để công bố sớm cho thí sinh. Trong các phương án cụ thể, trường cần nêu rõ việc sử dụng kết quả kỳ thi quốc gia chung này ra sao, lựa chọn các môn thi thế nào (việc xét tuyển theo khối thi A, B, C, D... cứng như các năm qua có thể bị loại trừ). Riêng các trường không dựa vào kết quả kỳ thi này cần xây dựng phương án xét tuyển riêng trình Bộ GD-ĐT phê duyệt.

Phóng to

Đồ họa: V.Cường - Ảnh: Như Hùng

Mời bạn đọc tham gia thăm dò trên tuoitre.vn

Không chỉ lấy ý kiến nhằm đóng góp cho một kỳ thi quốc gia dự kiến thực hiện vào 2015, Tuổi Trẻ còn thực hiện thăm dò ý kiến bạn đọc trên Tuổi Trẻ Online. Mời bạn đọc truy cập địa chỉ tuoitre.vn, tại đây sẽ có ba phương án: “Thi theo môn”, “Thi theo bài” và “Ý kiến khác” để bạn đọc lựa chọn phần trả lời câu hỏi: “Bộ GD-ĐT đang hướng đến việc tổ chức một kỳ thi quốc gia. Theo bạn, phương án cho một kỳ thi quốc gia là:...”.