Tại Liên hoan phim (LHP) Cannes đang diễn ra, Nhật Bản được chọn là Country of Honour - Quốc gia danh dự - một chương trình đặc biệt của Marché du Film, tức khu chợ phim lớn nhất thế giới diễn ra song song với Cannes.

Mạnh trong nước, siêu mạnh quốc tế

Sau năm 2024 gây thất vọng khi ghi nhận khán giả đến rạp lần đầu tiên sụt giảm mạnh kể từ sau đại dịch, năm 2025 chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của điện ảnh Nhật Bản với 189 triệu lượt vé bán ra (tăng 31% so với 2024), đạt mức cao nhất kể từ năm 2019. Đây cũng là thị trường duy nhất trong top 5 thế giới đạt mức tăng trưởng ấn tượng như vậy.

Năm 2025, tổng doanh thu phòng vé của Nhật Bản đạt 274,45 tỉ yen (1,72 tỉ USD), xếp hạng 3 thế giới sau Bắc Mỹ và Trung Quốc.

Trong đó phim Nhật đạt 207,56 tỉ yen (1,30 tỉ USD), còn phim nước ngoài đạt 66,88 tỉ yen (419,05 triệu USD), đồng nghĩa với việc phim Nhật chiếm tới 75,6% tổng doanh thu phòng vé, cho thấy hiện tại khán giả Nhật hoàn toàn ưu tiên phim nội địa.

Phim nhập khẩu từ Mỹ chỉ còn chiếm 20% thị phần, so với mức trung bình 39% trước đại dịch.

Năm 2025 cũng ghi nhận số phim sản xuất tại Nhật Bản tiếp tục tăng trưởng ổn định với 694 bộ phim, mức cao nhất trong lịch sử, vượt kỷ lục 689 phim năm 2019. Tất nhiên, hơn một nửa trong số này là những bộ phim độc lập có kinh phí sản xuất thấp hoặc cực thấp.

Doanh thu phòng vé Nhật Bản chủ yếu đến từ các bộ phim thương mại có quy mô lớn, trong đó có 38 phim vượt mốc kinh phí 1 tỉ yen và tổng doanh thu của nhóm này đạt 167,22 tỉ yen - chiếm tới 80% tổng doanh thu phim Nhật. 656 phim còn lại chỉ thu tổng cộng 40,34 tỉ yen, chiếm 20% thị phần còn lại.

Trong số những phim Nhật thành công nhất năm ngoái, có ba phim vượt mốc 10 triệu lượt vé tại nước này. Dẫn đầu là Demon Slayer: Infinity castle (Thanh gươm diệt quỷ: Vô hạn thành) bán được 27 triệu lượt vé, với doanh thu lên đến 245 triệu USD. Đây là phần đầu của một trilogy (bộ ba), với phần tiếp theo dự kiến ra mắt năm 2027.

Kokuhō (Quốc bảo) bán được 13 triệu lượt vé, đạt doanh thu 122 triệu USD (kinh phí sản xuất chỉ 8 triệu USD). Phim là tác phẩm đậm tính nghệ thuật xoay quanh sân khấu kịch truyền thống Kabuki - ra mắt thế giới tại hạng mục Quinzaine des Cinéastes của LHP Cannes lần thứ 78, trước khi trở thành phim người đóng Nhật Bản có doanh thu nội địa cao nhất trong lịch sử.

Vị trí thứ ba thuộc về Detective Conan: One eyed flashback (Thám tử Conan: Dư ảnh độc nhãn) đạt doanh thu 92,4 triệu USD (không công bố kinh phí sản xuất).

Tất cả các phim này, cùng với Chainsaw Man The Movie: Reze Arc (bán hơn 7 triệu lượt vé), đều do Toho sản xuất - phát hành và riêng hãng này chiếm hơn một nửa doanh thu phòng vé tại Nhật Bản.

Nhật Bản cũng tiếp tục mở rộng xuất khẩu phim, một số tác phẩm thành công quốc tế vang dội. Phần lớn tăng trưởng xuất khẩu đến từ hoạt hình, với doanh thu ngoài Nhật Bản tăng 26% so với 2024.

Năm 2025, ba phim Nhật lọt vào top 50 phim có doanh thu cao nhất toàn cầu, mang về tổng cộng 1,150 tỉ USD. Dẫn đầu trong số đó là Demon Slayer: Infinity castle xếp hạng 7 toàn cầu, với tổng doanh thu lên đến 781 triệu USD (kinh phí sản xuất chỉ 20 triệu USD).

Phim này đã trở thành phim Nhật Bản thành công nhất mọi thời đại trên thị trường quốc tế, vượt qua các kỷ lục trước đó của: Demon Slayer: Infinity train (2020), Your name (2016) và Spirited away (2001)...

Cannes tôn vinh điện ảnh Nhật

Danh hiệu "Country of Honour" thực ra không phải giải thưởng của phần thi chính thức của Liên hoan phim Cannes mà là một chương trình đặc biệt của Marché du Film - tức khu chợ phim lớn nhất thế giới diễn ra song song với Cannes.

Marché du Film mới lập từ năm 2022 để tôn vinh mỗi năm một quốc gia có đóng góp lớn cho điện ảnh thế giới, đồng thời thúc đẩy hợp tác sản xuất, đầu tư và giao lưu quốc tế.

Khi trở thành "Country of Honour", hình ảnh quốc gia đó sẽ được đặt ở trung tâm của Marché du Film với hàng loạt hoạt động riêng: đồng tổ chức đêm khai mạc của chợ phim Cannes, tổ chức các buổi showcase, trình chiếu, hội thảo công nghiệp điện ảnh, giới thiệu dự án mới, quảng bá IP, phim hoạt hình có độ nhận diện quốc tế cao...

Với Nhật Bản, đây gần như là một cột mốc rất lớn. Cannes chọn Nhật không chỉ vì di sản điện ảnh khổng lồ của nước này, từ các huyền thoại trước đây như Akira Kurosawa, Yasujirō Ozu, Kenji Mizoguchi đến các "auteur" đương đại như Hirokazu Kore-eda, Ryūsuke Hamaguchi hay Kiyoshi Kurosawa... mà còn vì điện ảnh Nhật đang có một giai đoạn hồi sinh và mở rộng quốc tế rất mạnh.

Năm nay yếu tố đó càng rõ hơn khi Nhật có tới năm phim được chọn trình chiếu tại Cannes, bao gồm ba phim tranh giải Cành cọ vàng: All of a sudden của Hamaguchi, Sheep in a box của Kore-eda và Nagi notes của Fukada. Đây là điều chưa có tiền lệ với điện ảnh Nhật nói riêng và điện ảnh châu Á nói chung.

Nếu các phim hoạt hình Nhật Bản xuất khẩu khắp toàn cầu nhờ sức lan tỏa mạnh mẽ của anime thì các bộ phim nghệ thuật tranh giải tại các LHP quốc tế lớn cũng gây ấn tượng mạnh tới lớp khán giả tinh hoa nhờ điện ảnh nước này luôn bắt đầu từ những chủ đề rất nhỏ như gia đình, ký ức, mất mát hay nỗi cô đơn của con người hiện đại... nhưng được xử lý theo cách tối giản, giàu tính chiêm nghiệm và không phán xét.

Ví dụ như bộ phim Sheep in the box của đạo diễn bậc thầy Kore-eda khai thác nỗi đau mất mát trong thời đại AI, trong khi tác phẩm tiếp theo của Hamaguchi (thắng giải tại Cannes và đoạt Oscar với Drive my car) mang tới một tác phẩm mới nói về sinh lão bệnh tử và sự kết nối của con người (All of a sudden)...

Một nghịch lý thú vị của điện ảnh Nhật Bản mà ngay cả Hollywood cũng phải học hỏi là các phim của nước này, ngay cả bom tấn cũng được sản xuất với ngân sách trung bình khá thấp nhưng doanh thu, giải thưởng và danh tiếng quốc tế cực cao.

Thấy gì từ thất bại của Demon Slayer tại Quả cầu vàng 2026?

Tân binh KPop Demon Hunters hạ gục gã khổng lồ Demon Slayer tại Quả cầu vàng 2026. Điều này có ý nghĩa gì trong làng anime?