Dịch hạch thể phổi nguy hiểm đến mức nào?

Theo Hãng tin Reuters, nữ nghiên cứu viên Darya Shipilova, 28 tuổi, làm việc tại Viện chống dịch hạch ở vùng Irkutsk, cơ sở chuyên nghiên cứu bệnh dịch hạch và các mầm bệnh nguy hiểm, được xác nhận đã tử vong sau khi mắc bệnh viêm phổi "chưa rõ nguyên nhân".

Một số người từng tiếp xúc với cô hiện đang được cách ly và theo dõi. Tuy nhiên, nguyên nhân cái chết chưa được xác nhận là do dịch hạch. 

Cơ quan giám sát sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng Nga (Rospotrebnadzor) cho biết chưa phát hiện bằng chứng cho thấy lý do tử vong liên quan đến công việc của cô tại viện nghiên cứu. Dù vậy, sự việc vẫn khiến dư luận quan tâm trở lại với căn bệnh dịch hạch thể phổi.

Dạng dịch hạch nguy hiểm nhất

Dịch hạch là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Yersinia pestis (Y. pestis) gây ra. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phân loại bệnh thành ba thể chính: dịch hạch thể hạch, thể nhiễm khuẩn huyết và thể phổi.

Dịch hạch thể phổi xảy ra khi loại vi khuẩn trên nhiễm vào phổi. Đây được đánh giá là dạng dịch hạch nguy hiểm nhất và cũng là dạng duy nhất có thể lây trực tiếp từ người sang người qua các giọt bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi.

Dịch hạch thể phổi có thể diễn tiến rất nhanh. Theo WHO, các triệu chứng thường xuất hiện chỉ sau 24 giờ. Người bệnh sẽ bị sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau nhức người, mệt mỏi, ho và khó thở.

Nếu không được điều trị, dịch hạch thể phổi có thể gây tử vong trong vòng 18-24 giờ sau khi bệnh khởi phát. Tuy nhiên, phác đồ điều trị kháng sinh có hiệu quả và việc chẩn đoán, điều trị sớm có thể cứu sống người bệnh.

Từng gây những đợt dịch nghiêm trọng

Dịch hạch từng gây ra những đại dịch chết chóc trong lịch sử, tiêu biểu là đại dịch "Cái chết đen" vào thế kỷ 14 đã khiến hơn 50 triệu người ở châu Âu tử vong.

Đầu thế kỷ 20, vùng Mãn Châu (Trung Quốc) từng xảy ra một đợt dịch hạch thể phổi nghiêm trọng. 

Theo nghiên cứu trên tạp chí Emerging Infectious Diseases, dịch bùng phát từ tháng 10-1910 và chỉ trong khoảng 6 tháng đã khiến hơn 60.000 người tử vong. Tỉ lệ tử vong trong đợt dịch này được ghi nhận là gần 100%.

Một đợt bùng phát đáng chú ý khác xảy ra tại Madagascar vào năm 2017. Từ tháng 8 đến tháng 11 năm đó có 2.348 ca dịch hạch nghi ngờ, có thể và xác nhận, trong đó 202 người tử vong. Có tới 1.791 ca được phân loại là dịch hạch thể phổi, theo số liệu của WHO.

Tại Mỹ, thành phố Los Angeles từng ghi nhận một đợt dịch hạch thể phổi vào năm 1924. Đây là lần cuối cùng Mỹ ghi nhận bệnh lây từ người sang người trong một đợt bùng phát dịch hạch thể phổi.

Quy trình kiểm soát mầm bệnh nghiêm ngặt

Việc nghiên cứu vi khuẩn Y. pestis phải được thực hiện với các biện pháp an toàn nghiêm ngặt vì nhân viên phòng thí nghiệm có thể bị phơi nhiễm với vi khuẩn, nhất là qua các hạt nhỏ trong không khí hoặc giọt bắn phát sinh khi làm việc.

Theo hướng dẫn về an toàn sinh học của CDC và Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), các phòng thí nghiệm khi làm việc với mẫu nghi nhiễm Y. pestis hoặc nghiên cứu vi khuẩn này trên động vật cần thực hiện trong điều kiện an toàn sinh học nghiêm ngặt, tương ứng cấp độ BSL-3 hoặc ABSL-3.

Đây là các cấp độ dành cho những tác nhân có nguy cơ gây bệnh nghiêm trọng và có thể lây qua đường hô hấp. BSL-3 áp dụng cho công việc trong phòng thí nghiệm sinh học, còn ABSL-3 áp dụng cho nghiên cứu có sử dụng động vật.

Nguy cơ với cộng đồng hiện nay

Dịch hạch vẫn tồn tại trong tự nhiên và tiếp tục gây bệnh ở người tại một số quốc gia. WHO từng thông tin trong những năm gần đây, phần lớn ca bệnh được báo cáo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Madagascar.

Trong vụ việc tại Siberia, Nga, WHO hiện đánh giá nguy cơ đối với cộng đồng nói chung ở mức thấp, trong khi nguyên nhân cái chết của nữ nghiên cứu viên vẫn đang được làm rõ.

Ca tử vong bất thường tại phòng nghiên cứu dịch hạch Nga khiến Mỹ chú ý

Một nữ kỹ thuật viên phòng thí nghiệm ở Nga đã tử vong bất thường nghi do mắc dịch hạch. Mỹ thông báo đang theo dõi vụ việc và kêu gọi Matxcơva công khai thông tin.