
Sâm Ngọc Linh tại xã Trà Linh, TP Đà Nẵng - Ảnh: ĐẠI CHÍ
Ngày 17-11, UBND TP Đà Nẵng ban hành quy chế quản lý, sử dụng chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" cho sản phẩm sâm củ. Theo đó, khu vực sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý này gồm 4 xã Trà Linh, Nam Trà My, Trà Leng và Trà Tập (thuộc huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cũ).
Những địa phương từng triển khai các mô hình trồng thử nghiệm, di thực sâm Ngọc Linh đều không nằm trong khu vực được cấp chỉ dẫn địa lý.
Di thực 8.000 cây sâm Ngọc Linh
Theo báo cáo về kết quả trồng thử nghiệm di thực sâm Ngọc Linh của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng), trong năm 2021, tỉnh Quảng Nam cũ bố trí 7 mô hình tại 4 huyện Bắc Trà My, Tây Giang, Nam Giang và Phước Sơn. Tháng 9-2022, Quảng Nam tiếp tục triển khai 2 mô hình tại huyện Núi Thành và Tiên Phước. Mỗi mô hình có quy mô 1.000 cây sâm Ngọc Linh, riêng Phước Sơn có 2 mô hình, mỗi mô hình 500 cây.
Kết quả theo dõi cho thấy khả năng thích nghi của sâm Ngọc Linh tại các khu vực di thực khá thấp và suy giảm theo thời gian. Với các mô hình trồng năm 2021, tỉ lệ cây phát triển thân, lá sau ngủ đông trong năm đầu dao động 1-65,6%. Đến năm thứ hai, tỉ lệ này giảm còn 4,3-41,5%, năm thứ ba chỉ còn 0-8,6%.

Sâm Ngọc Linh di thực xuống các vùng lân cận núi Ngọc Linh cho kết quả ban đầu khả quan nhưng khi ra khỏi dãy Ngọc Linh thì kết quả không như kỳ vọng - Ảnh: PHÚ THIỆN
Đối với hai mô hình triển khai năm 2022 tại Núi Thành và Tiên Phước, kết quả cũng không khả quan. Tại Núi Thành, sau một năm di thực, tỉ lệ cây phát triển thân, lá đạt 14,1%, nhưng đến năm thứ hai giảm còn 6,7%. Trong khi đó, toàn bộ cây tại mô hình ở Tiên Phước đã chết.
Sau ba năm, chiều cao trung bình của cây sâm di thực chỉ khoảng 4,5-6cm, trong khi cây trồng cùng thời điểm tại Nam Trà My đạt khoảng 25cm.
Đặc biệt, trọng lượng củ sâm tại các mô hình di thực chỉ đạt trung bình 2,5-3,5g/củ, bằng khoảng 15-25% so với củ sâm tại vùng trồng Nam Trà My (trung bình khoảng 15g/củ).
Trong tổng số 8.000 cây được di thực, chỉ có 8 cây ra hoa, đạt tỉ lệ 0,1%. Trong đó, mô hình tại xã Phước Lộc có 7 cây, mô hình của Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp huyện Tây Giang có 1 cây. Tuy nhiên, cả 8 cây đều không hình thành quả.
Từ tháng 2-2025, tỉnh Quảng Nam cho kết thúc 7 phương án di thực đã triển khai. Riêng mô hình tại Núi Thành được tiếp tục theo dõi trong năm 2025, nhưng được đánh giá không hiệu quả.
Một vùng có triển vọng

Hoạt động thi sâm Ngọc Linh tại lễ hội được tổ chức hàng năm tại vùng trồng sâm - Ảnh: TRẦN THƯỜNG
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Út, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng, cho biết nhìn chung các mô hình di thực sâm Ngọc Linh không đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Ông Út cho biết, sau khi kết thúc mô hình, tỉnh Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng) giao lại cho các địa phương, đơn vị tiếp nhận giống tiếp tục chăm sóc, theo dõi.
Đến nay, chỉ có khu vực núi Ngọc Lum Heo ở xã Phước Lộc cũ (nay là xã Phước Thành) được đánh giá có triển vọng.
Ông Đỗ Hoài Xoan, Chủ tịch UBND xã Phước Thành, cũng cho biết kết quả trồng sâm Ngọc Linh tại khu vực này bước đầu cho kết quả khả quan. Địa phương đã gửi mẫu kiểm nghiệm, cho thấy hàm lượng saponin tuy không bằng sâm trồng tại Nam Trà My nhưng ở mức khá cao.
Từ kết quả này, xã kiến nghị xem xét bổ sung Phước Thành vào diện được hưởng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu đặc hữu, cũng như bổ sung vào khu vực chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" cho sản phẩm sâm củ của TP Đà Nẵng.
Sẽ xem xét tính hiệu quả vùng trồng
Về đề xuất mở rộng vùng hưởng cơ chế chính sách và chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" tại xã Phước Thành, ông Trần Út cho rằng cần tiếp tục theo dõi, đánh giá cụ thể về tính hiệu quả vùng trồng, chất lượng sâm để có cơ sở khoa học và thực tiễn.
Hiện nay, cây sâm đang trong thời kỳ ngủ đông nên phải chờ đến khoảng tháng 3-2027, khi cây tái sinh thân, lá mới có thể đánh giá đầy đủ khả năng thích nghi, chất lượng cây sâm.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận