Đi chân trần thực sự mang lại lợi ích gì?

Bàn chân có hàng trăm cơ, gân và dây chằng cùng tham gia vào việc nâng đỡ cơ thể, giữ thăng bằng và tạo lực khi bước đi. Khi thường xuyên mang giày có đệm và hỗ trợ tốt, một phần công việc của các cơ nhỏ ở bàn chân được giảm bớt. Đi chân trần trên bề mặt phù hợp khiến những cơ này phải hoạt động tích cực hơn.

Đây được xem là một trong những lợi ích có cơ sở rõ ràng nhất của việc đi chân trần: giúp tăng cường hoạt động của các cơ ở bàn chân và hỗ trợ khả năng vận động tự nhiên.

Ngoài ra, lòng bàn chân chứa rất nhiều đầu dây thần kinh có nhiệm vụ truyền thông tin về áp lực, bề mặt và vị trí của bàn chân đến não. Khi không bị ngăn cách bởi lớp đế giày, các tín hiệu này được cảm nhận trực tiếp hơn. Nhờ đó, đi chân trần có thể hỗ trợ khả năng cảm nhận vị trí cơ thể và giữ thăng bằng.

Đi chân trần ngoài trời cũng có thể mang lại cảm giác thư giãn. Việc đi bộ trên cỏ hoặc cát đồng nghĩa với việc cơ thể được vận động nhẹ nhàng, dành thời gian ở ngoài trời và giảm thời gian ngồi một chỗ. Tuy nhiên, không nên nhầm những lợi ích này với các tuyên bố rằng "tiếp đất" có khả năng chữa bệnh.

Một số quảng cáo về grounding hay earthing cho rằng khi da tiếp xúc với mặt đất, các electron từ Trái đất truyền vào cơ thể, từ đó giúp giảm viêm, cải thiện giấc ngủ và mang lại nhiều lợi ích sức khỏe khác.

Về mặt vật lý, cơ thể có thể trao đổi điện tích với mặt đất khi tiếp xúc trực tiếp. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc đi chân trần đã được chứng minh là phương pháp điều trị viêm hoặc các bệnh lý khác.

Cho đến nay, những bằng chứng về tác dụng y khoa của "da tiếp đất" vẫn chưa đủ thuyết phục. Một số nghiên cứu có quy mô nhỏ và cần thêm bằng chứng độc lập để xác nhận những tuyên bố này.

Vì vậy, nếu thích đi chân trần, bạn hoàn toàn có thể xem đây là một hình thức vận động và rèn luyện bàn chân. Nhưng không nên mua các thiết bị "tiếp đất" hoặc coi việc đi chân trần là phương pháp chữa bệnh chỉ dựa trên quảng cáo.

Ai không nên đi chân trần?

Đi chân trần khi đi lại hàng ngày có thể phù hợp với người khỏe mạnh, nhưng không phải ai cũng nên áp dụng. Đặc biệt, một số nhóm có nguy cơ gặp biến chứng nếu bàn chân không được bảo vệ.

Đáng chú ý nhất là người mắc bệnh tiểu đường. Theo hướng dẫn chăm sóc bàn chân của Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ (ADA), người mắc tiểu đường cần tránh đi chân trần do nguy cơ tổn thương bàn chân, đặc biệt khi đã có bệnh thần kinh ngoại biên.

Bệnh thần kinh ngoại biên có thể làm giảm khả năng cảm nhận đau, nóng, lạnh hoặc áp lực ở bàn chân. Một vết cắt nhỏ, vết phồng rộp hoặc vật sắc nhọn đâm vào chân vì thế có thể không được phát hiện ngay.

CDC Hoa Kỳ lưu ý rằng gần một nửa số người mắc bệnh thần kinh ngoại biên do tiểu đường có thể không xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc không cảm thấy đau không có nghĩa bàn chân không bị tổn thương.

Một vết thương nhỏ nếu không được phát hiện và xử lý sớm có thể tiến triển thành nhiễm trùng hoặc loét bàn chân.

Người đang có bệnh lý bàn chân, chấn thương, đau chân hoặc các vấn đề về thần kinh cũng nên thận trọng. Việc chuyển đột ngột từ giày có đệm sang đi chân trần có thể làm thay đổi cách bàn chân chịu lực, gây thêm áp lực lên cơ, gân và xương.

Đây cũng là lý do những người khỏe mạnh không nên chuyển sang đi chân trần quá nhanh.

Nếu đã quen mang giày trong thời gian dài, việc đột ngột đi chân trần hoặc chạy chân trần đường dài có thể làm tăng nguy cơ đau cân gan chân, viêm gân Achilles hoặc chấn thương do quá tải, thậm chí gãy xương do căng thẳng trong một số trường hợp.

Ngoài ra, sàn hồ bơi, nhà tắm công cộng hoặc những nơi ẩm ướt cũng không phải địa điểm lý tưởng để đi chân trần. Đây có thể là môi trường thuận lợi cho một số loại nấm và vi rút gây mụn cóc lây lan.

Người lớn tuổi cũng nên cân nhắc kỹ vì khả năng giữ thăng bằng và cảm nhận ở bàn chân có thể giảm theo tuổi. Đi chân trần trên nền trơn, gồ ghề hoặc không ổn định có thể làm tăng nguy cơ té ngã.

Đi chân trần thế nào để nhận lợi ích, không gây hại?

Nếu bạn khỏe mạnh và muốn thử đi chân trần, nguyên tắc quan trọng nhất là chọn đúng bề mặt và tăng dần thời gian.

Bạn có thể bắt đầu bằng vài phút đi chân trần trong nhà hoặc trên bãi cỏ sạch, bằng phẳng và không có vật sắc nhọn. Khi bàn chân đã quen, mới từ từ tăng thời gian và cường độ.

Không nên ngay lập tức chạy bộ đường dài hoặc tập luyện cường độ cao bằng chân trần nếu trước đó bạn luôn sử dụng giày có đệm.

Trong quá trình tập, nếu xuất hiện đau kéo dài, sưng, phồng rộp hoặc cảm giác bất thường ở bàn chân, nên dừng lại và để cơ thể có thời gian hồi phục.

Một lựa chọn khác là giày tối giản (minimalist shoes). Loại giày này cho phép bàn chân chuyển động tự nhiên hơn nhưng vẫn tạo một lớp bảo vệ giữa bàn chân và mặt đất. Đây có thể là giải pháp trung gian cho những người muốn tăng hoạt động của bàn chân nhưng không muốn hoàn toàn đi chân trần.

Tập thể dục chân trần có tốt không?

Không thể phủ nhận vai trò của những loại giày cần thiết khi tham gia các hoạt động thể thao. Tuy nhiên, theo Women’s Health, đi chân trần khi tập thể dục có thể mang lại lợi ích.