Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) để trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI. Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc thiết lập cơ chế đăng ký khai sinh và khai tử chủ động.

Đăng ký khai sinh không cần đến nộp hồ sơ trực tiếp

Theo dự thảo luật, cơ chế đăng ký chủ động được áp dụng cho các trường hợp sinh và chết tại các cơ sở y tế.

Đối với khai sinh chủ động, tại điều 18, dự thảo đề xuất khi trẻ em được sinh ra tại cơ sở y tế, thông tin từ giấy chứng sinh điện tử sẽ được liên thông ngay lập tức vào cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.

Cán bộ của cơ quan đăng ký hộ tịch căn cứ trên thông tin này để chủ động thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh mà không cần phải chờ cha mẹ đến nộp hồ sơ trực tiếp như trước đây.

Đối với khai tử chủ động, Bộ Tư pháp đề xuất trường hợp cá nhân chết tại cơ sở y tế thì cơ sở y tế này có trách nhiệm cấp giấy báo tử, cung cấp thông tin đăng ký khai tử qua kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử.

Cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ căn cứ vào dữ liệu liên thông để thực hiện đăng ký khai tử.

Như vậy, luật mới đề xuất sẽ chuyển từ cơ chế đợi người dân mang hồ sơ giấy đến trụ sở, sang tự động kết nối dữ liệu giữa các ngành: bệnh viện và cơ quan hộ tịch.

Nếu các bên đã cung cấp đủ nội dung cần thiết tại cơ sở y tế, công chức sẽ cập nhật vào cơ sở dữ liệu hộ tịch, lấy số định danh cá nhân và trình lãnh đạo ký cấp giấy tờ mà không cần người dân phải nộp hồ sơ trực tiếp.

Tránh trường hợp sót, quên khai sinh, khai tử  

Cơ chế mới sẽ giúp tối ưu hóa dữ liệu, tận dụng tối đa việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cơ sở dữ liệu ngành y tế, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Quyền công dân sẽ được đảm bảo khi mọi trẻ em sinh ra và người dân qua đời đều được ghi nhận kịp thời, tránh tình trạng bỏ sót hoặc chậm trễ do gia đình quên hoặc không có điều kiện đi đăng ký.

Lợi ích lớn nhất với người dân là được cắt giảm nhiều thủ tục, giảm bớt gánh nặng về hồ sơ, giấy tờ trong những thời điểm nhạy cảm (vừa sinh con hoặc có tang gia).

Ngoài ra, Bộ Tư pháp dự kiến với ba sự kiện hộ tịch quan trọng của cá nhân gồm: khai sinh, khai tử và kết hôn, sổ hộ tịch sẽ được duy trì cả dạng điện tử và sổ giấy, lưu giữ tại cơ quan đăng ký hộ tịch (công dân không phải giữ).

Điều này nhằm đảm bảo tính lưu trữ vĩnh viễn và an toàn tuyệt đối cho dữ liệu gốc của cá nhân trong trường hợp có sự cố công nghệ.

Khai sinh, kết hôn, khai tử sắp không cần nộp bản giấy khi làm thủ tục

Từ dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, nhiều giấy tờ như khai sinh, kết hôn, khai tử... được cơ quan chức năng tra cứu, thay thế bản giấy khi giải quyết thủ tục hành chính.