Một buổi tối tại thủ đô Copenhagen, thực khách bước vào nhà hàng Alchemist không chỉ để ăn tối. Dưới mái vòm chiếu hình ảnh đại dương, họ trải qua khoảng 50 "ấn tượng" - chuỗi món nhỏ nối tiếp nhau trong nhiều giờ, được bao bọc bởi ánh sáng, âm nhạc và những thông điệp về môi trường, xã hội. 

Đây là hình mẫu cho một cuộc tranh luận đang nóng lên ở Đan Mạch: liệu ẩm thực có nên được công nhận là một loại hình nghệ thuật chính thức?

Từ Noma đến nghị trường

Theo báo The Independent, Đan Mạch hiện có 37 nhà hàng đạt sao Michelin - con số đáng kể với quốc gia chỉ khoảng 6 triệu dân. Nhiều nhà phê bình cho rằng bước ngoặt bắt đầu từ năm 2003 khi nhà hàng Noma mở cửa, thúc đẩy phong trào Ẩm thực Bắc Âu kiểu mới (New Nordic cuisine) với triết lý đề cao nguyên liệu địa phương theo mùa, kỹ thuật lên men và hái lượm trong tự nhiên. Từ đó, Copenhagen trở thành điểm đến của giới sành ăn khắp thế giới suốt hai thập niên.

Tháng 1-2026, Bộ trưởng Văn hóa Đan Mạch Jakob Engel-Schmidt tuyên bố chính phủ đang nghiên cứu khả năng công nhận ẩm thực là loại hình nghệ thuật chính thức. Phát biểu tại hội nghị ẩm thực quốc tế Convergence ở Copenhagen, ông Engel-Schmidt cho rằng ẩm thực trình độ cao nên được xem là biểu đạt văn hóa, không thuần túy là nghề thủ công.

Theo tạp chí The Times, ông nhấn mạnh một món ăn có thể mang ký ức, cảm xúc và bản sắc giống như một tác phẩm nghệ thuật. Nếu đề xuất được thông qua, Đan Mạch sẽ là quốc gia đầu tiên xếp nấu ăn ngang hàng với hội họa hay văn học.

Tuy nhiên, về mặt pháp lý, đề xuất vẫn còn một chặng đường dài. Mọi thay đổi phải được Quốc hội 179 ghế thông qua, trong bối cảnh cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào hạ tuần tháng 3. Đáng chú ý những quốc gia lâu đời về ẩm thực như Pháp, Nhật Bản hay Ý vẫn chưa có bước đi tương tự - ngay cả UNESCO cũng chỉ ghi nhận ẩm thực Ý ở cấp độ di sản văn hóa, chứ không phải nghệ thuật.

Ranh giới không dễ xác lập

Những người ủng hộ đề xuất kỳ vọng vào tác động thực tế: nếu ẩm thực được công nhận là nghệ thuật, các đầu bếp có thể tiếp cận nguồn tài trợ vốn chỉ dành cho nghệ sĩ, nhà văn hay nhạc sĩ. Bếp trưởng Rasmus Munk của Alchemist chia sẻ với Hãng tin AP rằng "món ăn là phương tiện biểu đạt". 

Ông cũng cho rằng sẽ rất tích cực nếu ẩm thực đủ điều kiện nhận hỗ trợ như opera, khi đó những trải nghiệm ẩm thực đắt đỏ sẽ dễ tiếp cận hơn với công chúng. Đầu bếp Nicolai Nørregaard của nhà hàng Michelin Kadeau cũng mô tả việc tạo thực đơn giống như sáng tác một tác phẩm nghệ thuật hay viết một câu chuyện.

Song không phải ai cũng đồng tình. Đầu bếp Nick Curtin của nhà hàng Alouette lập luận rằng nghệ thuật tồn tại để biểu đạt cảm xúc, còn thức ăn phải được ăn và đánh giá qua vị giác. 

"Nghệ thuật có thể khơi gợi sự ghê tởm, thất vọng, đau khổ, u sầu, niềm vui hay khát khao. Sự thật là ẩm thực không thể biểu đạt bằng hết những cảm xúc ấy. Dù có thể đấy, nhưng không nên làm như vậy", ông Curtin nhận định.

Nhà phê bình nghệ thuật Holger Dahl của báo Berlingske thậm chí gọi đề xuất này là "ngớ ngẩn và vô ích", ví ẩm thực và nghệ thuật như xe đạp và ô tô - dù cùng có bánh xe, cùng di chuyển được, nhưng xe đạp tốt mấy cũng không thể trở thành ô tô. 

Một số nghệ sĩ cũng lo ngại ranh giới của nghệ thuật và quỹ hỗ trợ văn hóa sẽ bị kéo giãn, khi nghệ thuật hướng tới sự lưu giữ lâu dài còn ẩm thực vốn mang tính tạm thời.

'Ẩm thực Anh đâu chỉ có cá và khoai chiên'

Nhân dịp “Tuần lễ ẩm thực Anh”, hơn 100 sản phẩm chất lượng được giới thiệu tới người tiêu dùng Việt Nam, góp phần thay đổi những định kiến về ẩm thực xứ sở sương mù.