Cá mó kho dưa là một món ăn dân dã, lặng lẽ nằm giữa đời sống thường nhật, nhưng đủ sức níu người ta bằng mùi thơm bếp lửa và ký ức quê nhà.

Những ngày gió mùa tràn về, biển ngoài khơi dậy sóng, làng chài Thọ Quang (phường Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) lại rì rầm câu chuyện cá tôm. 

Trong những gian bếp nhỏ, nồi cá mó kho dưa sôi liu riu, khói bếp quyện mùi biển mặn, mùi dưa chua và mùi nghệ tươi, tạo nên thứ hương vị rất riêng của miền duyên hải.

Cá mó là loài cá quen thuộc với ngư dân Đà Nẵng - Quảng Nam. Người địa phương còn gọi cá mó bằng những cái tên mộc mạc như cá mèo, cá lưỡi vẹt. Cá sống quanh các rạn san hô ngoài khơi, xuất hiện quanh năm, nhưng ngon nhất là từ tháng 3 - 10 âm lịch, khi thịt cá chắc, béo và ngọt.

Ngoại hình cá mó không khiến người ta trầm trồ. Thân cá dài, đầu tròn, miệng hơi méo, hai bên thân thường có nhiều sọc ngang đen sẫm. 

Nhiều người lần đầu thấy cá mó dễ lắc đầu vì dáng vẻ thô kệch, không “bắt mắt”. Nhưng với người miền biển, cái ngon không nằm ở dáng, mà nằm ở thịt cá trắng, mềm, ít xương và vị ngọt hậu rất riêng.

Cá mó lành tính, dễ ăn. Người lớn tuổi, trẻ con hay người mới ốm dậy đều dùng được. Cá nhiều thịt, hơi bở nhưng không nhạt, càng kho lâu càng thấm. 

Ở chợ cá Quảng Nam - Đà Nẵng, cá mó có giá khá dễ chịu, khoảng hơn 150.000 đồng mỗi ký, vì vậy thường xuyên có mặt trong bữa cơm gia đình, nhất là những ngày biển động, ít cá đắt tiền.

Từ cá mó, người miền biển sáng tạo ra đủ món ngon: cá mó nấu canh chua, cá mó kho nghệ, cá mó chiên giòn, cá mó kho tiêu, lẩu cá mó… Mỗi món một vẻ. Nhưng nếu hỏi món nào gợi nhớ bếp nhà nhất, nhiều người sẽ chọn cá mó kho dưa đèo muối chua.

Dưa đèo - hay còn gọi là dưa gang nhỏ - là “linh hồn” của món ăn này. Trái dưa nhỏ, sần sùi, ruột đặc, khi muối lên rất giòn. Ở chợ quê, người bán dưa vẫn hay đọc vui vài câu thơ mộc mạc, nghe vừa buồn cười vừa thương: “Dây dưa yếu ớt lại cong queo/ Nhỏ nhắn thon thon, phận bọt bèo…”

Dưa đèo được rửa sạch, để ráo, xếp từng lớp mỏng với muối hột, chần đá rồi đậy kín. Sau khoảng một tuần, dưa bắt đầu chua dịu, giòn, thơm. Dưa đạt là dưa không mềm, không hăng mùi, ăn vào nghe rõ tiếng “rốp” nơi đầu lưỡi. Với nhiều gia đình, hũ dưa đèo muối đặt góc bếp chẳng khác gì một phần ký ức được cất giữ.

Kho cá mó với dưa tươi đã ngon, nhưng kho với dưa đèo muối chua mới thật sự “ra hồn”. Cá được chọn phải tươi, mắt trong, mang đỏ, thân chắc. Cá mua về làm sạch, khử tanh bằng muối và chanh, để ráo rồi cắt khúc vừa ăn.

Dưa đèo muối chua rửa sơ cho bớt mặn, vắt ráo, cắt lát. Dưa được xếp xuống đáy nồi, cá xếp lên trên. Cách xếp này giúp dưa không bị nát mà còn hút trọn vị ngọt từ cá.

Gia vị không cầu kỳ nhưng phải chuẩn: nước mắm ngon, chút đường, bột ngọt, hành tím giã dập, tiêu, ớt chín và nghệ tươi. Một vài muỗng dầu phộng cho vào sau cùng để dậy mùi. Cá được ướp chừng mười phút, vừa đủ để gia vị thấm mà không lấn át vị cá.

Nồi cá được bắc lên bếp, lửa để thật nhỏ. Khi mùi thơm bắt đầu lan ra gian nhà, thêm chút nước sôi, đậy nắp, tiếp tục kho liu riu. Cá chín từ từ, nước kho sánh lại, dưa thấm đều gia vị. Trước khi nhấc bếp, người nấu thường để cá “nghỉ” vài phút để vị ngấm sâu hơn.

Người Bình Định ở TP.HCM thích thú chơi bài chòi, ăn món quê hương

Hàng trăm người Bình Định tại TP.HCM háo hức tham gia chơi bài chòi, ăn các món ăn chân quê tại Ngày hội người Bình Định tổ chức ở công viên hồ Kỳ Hòa (quận 10, TP.HCM).