Khoảng 7h sáng hằng ngày, tại các giao lộ Tân Kỳ Tân Quý, Ấp Bắc, 18E..., lực lượng cảnh sát giao thông túc trực điều tiết xe theo phương án tổ chức giao thông mới trên đường Cộng Hòa.

Nên áp dụng các đường lớn khác

Hai bảng báo điện tử đặt gần đường C12 hiển thị thông báo cho phép ô tô, xe máy đi thẳng vào làn đảo chiều theo hướng về đường Út Tịch. 

Ở chiều ngược lại, hai bảng báo điện tử tại khu vực Út Tịch phát cảnh báo đường một chiều để ngăn xe đi ngược vào làn này. Hằng ngày người dân được đi trên bốn làn đường để ra vào trung tâm TP buổi sáng và buổi chiều, chiều ngược lại còn hai làn.

Sau những ngày đầu áp dụng, phương án tổ chức giao thông cũng dần được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp thực tế hơn. Một số đoạn dải phân cách được mở hở để người đi bộ thuận tiện qua đường, đồng thời tạo lối cho xe trong làn đảo chiều thoát ra ngoài khi cần thiết.

Chị Thùy Mai (ngụ xã Xuân Thới Sơn), người thường xuyên di chuyển qua đường Cộng Hòa để vào trung tâm TP.HCM làm việc, cho biết sau vài ngày đi lại, chị nhận thấy tình hình giao thông có cải thiện trên một số đoạn.

"Hai làn ngoài cùng bên phải đã thông thoáng hơn. Nhiều vị trí dải phân cách được mở để xe từ làn giữa có thể thoát sang làn phải. Tuy nhiên khu vực dốc cầu vượt Hoàng Hoa Thám lúc đổ xuống về phía đường Út Tịch xe vẫn dồn ứ, di chuyển chậm", chị Mai nhận định.

Còn chị Thy Nga (sống trên đường Hoàng Hoa Thám, phường Tân Bình) cho biết thời gian gần đây giao thông có cải thiện rõ so với trước.

"Khoảng 2 ngày gần đây khi làn đảo chiều vận hành ổn định hơn, xe không còn kẹt cứng kéo dài như trước. Giờ cao điểm sáng cũng bớt ùn hơn, dù khu vực gần điểm cuối làn đảo chiều đoạn gần đường Út Tịch vẫn còn dồn xe", chị Nga nói.

Chị Nga đề nghị các con đường lớn khác ở TP.HCM cũng nên áp dụng làm làn đảo chiều như đường Cộng Hòa để giải quyết trước mắt nạn kẹt xe hiện nay.

Nhiều người dân đi lại hằng ngày ở khu vực này cũng đề xuất cơ quan chức năng tiếp tục điều chỉnh phương án theo hướng mở thêm các khoảng hở trên dải phân cách để xe linh hoạt chuyển làn khi cần, thoát khỏi dòng xe dồn theo một hướng.

Tiếp tục hoàn thiện phương án

Theo đại diện Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng TP.HCM), mô hình làn đảo chiều trên đường Cộng Hòa có tham khảo kinh nghiệm quốc tế về tổ chức giao thông linh hoạt theo lưu lượng xe. 

Tuy nhiên điều kiện hạ tầng tại TP.HCM khác với nhiều nước đang sử dụng hệ thống dải phân cách "mềm" và xe chuyên dụng có thể di chuyển dải phân cách tức thời. "Chúng ta tiếp thu ý tưởng của nước ngoài nhưng phải thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của TP", đại diện trung tâm cho biết.

Một số góp ý của người dân đã được đơn vị bổ sung như vạch qua đường cho người đi bộ. Cơ quan chức năng cũng sẽ sớm đánh giá tổng thể để tiếp tục hoàn thiện phương án trong thời gian tới.

Bàn thêm về làn đảo chiều, TS Nguyễn Bảo Thành, chuyên gia quy hoạch - xây dựng Trường đại học Văn Lang, cho biết về bản chất, đây là cách "mượn" làn đường theo thời gian, thay vì phải đầu tư mở rộng đường vốn rất tốn kém, đặc biệt tại tuyến có mật độ dân cư đông đúc như Cộng Hòa.

Ông đánh giá mô hình làn đảo chiều linh hoạt theo thời điểm đang áp dụng tại đường Cộng Hòa có thể giúp tối ưu mặt đường hiện hữu, giảm nhu cầu mở rộng đường tốn kém, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác giao thông.

"Xu hướng hiện nay đang chuyển từ điều khiển "cứng" sang điều khiển "động", tức không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thiết kế phân làn ban đầu mà dựa nhiều hơn vào dữ liệu lưu lượng theo thời gian thực. 

Giao thông vì vậy không chỉ quản lý bằng biển báo hay quy định cố định, mà còn tính đến yếu tố thời gian, mật độ xe và khả năng thay đổi theo từng khung giờ trong ngày", ông nói.

Một số chuyên gia cho rằng việc tổ chức làn đảo chiều chỉ là giải pháp tình thế nhằm tận dụng mặt đường hiện hữu, khó xử lý triệt để bài toán ùn tắc nếu lưu lượng xe tiếp tục tăng cao.

Theo các chuyên gia, nguy cơ lớn nhất là tình trạng kẹt xe không mất đi mà chỉ dịch chuyển từ vị trí này sang vị trí khác. Cụ thể như khi đường Cộng Hòa lưu lượng xe đông đúc được "thoát nhanh" thì cũng có thể vô tình tạo thêm áp lực cho những tuyến đường xung quanh hoặc lân cận.

Vì vậy về lâu dài TP.HCM vẫn cần những giải pháp mang tính căn cơ như phát triển giao thông công cộng, làm đường trên cao và đồng bộ hạ tầng kết nối quanh khu vực sân bay Tân Sơn Nhất.

Các nước dùng xe, robot di chuyển dải phân cách

Trung Quốc: Đây là quốc gia triển khai mô hình làn đường linh hoạt bài bản và rộng rãi nhất. Tháng 9-2013, Bắc Kinh đưa vào vận hành làn đảo chiều đầu tiên trên đoạn dài 3km của đường Chaoyang.

Theo Thời Báo Hoàn Cầu, trong khung giờ cao điểm 17h - 20h, chiều xe rời TP - đoạn từ cầu Jingguang đến cầu Ciyunsi - được sử dụng làn thứ ba tạm thời, nâng tổng số làn hướng ra thành ba, trong khi hướng còn lại chỉ còn một. Giải pháp này giúp giảm áp lực cho đại lộ Trường An - một trong những trục giao thông huyết mạch của thủ đô.

Tuyến đường có đèn tín hiệu, biển báo điện tử cập nhật trạng thái làn và bố trí cảnh sát giao thông tại các nút giao trọng điểm.

Ông Wang Hongjun, đại diện Sở Cảnh sát giao thông TP Chaoyang, cho biết người lái xe vi phạm các quy định liên quan đến làn đảo chiều sẽ bị xử phạt nghiêm.

Theo báo China Daily, chỉ sau thời gian ngắn vận hành, tình trạng ùn tắc giờ cao điểm trên tuyến Chaoyang đã cải thiện đáng kể.

Đến tháng 10-2016, Thâm Quyến trở thành TP đầu tiên tại Trung Quốc triển khai "zipper lane" - mô hình làn đảo chiều sử dụng xe chuyên dụng để di chuyển dải phân cách. Các xe này dài khoảng 15m với cánh tay cơ học chạy dọc tuyến ở tốc độ 8km/h, nâng và dịch chuyển từng đoạn dải phân cách để mở rộng chiều có lưu lượng lớn.

Theo báo SCMP, đến năm 2017, Thâm Quyến tiếp tục nâng cấp hệ thống khi thay thế xe kéo bằng các "robot" dải phân cách có thể tự di chuyển theo lệnh từ trung tâm điều khiển.

Thành công tại Bắc Kinh và Thâm Quyến tạo tiền đề để mô hình nhân rộng. Đến năm 2025, hàng chục TP tại đất nước tỉ dân vận hành ít nhất một tuyến làn linh hoạt, trong đó Bắc Kinh dẫn đầu với hơn 20 tuyến.

Hàn Quốc: Từ năm 1981, các TP lớn như Seoul đã triển khai hệ thống làn đường linh hoạt như một giải pháp giảm ùn tắc do hiện tượng "giao thông thủy triều" (tidal flow) - tức lưu lượng bất đối xứng giữa hai chiều trong giờ cao điểm. Kết quả cho thấy mô hình phát huy hiệu quả rõ rệt, đặc biệt trong khung giờ cao điểm buổi sáng.

Hiện hệ thống tại Hàn vẫn đang được nghiên cứu nâng cấp, hướng tới mô hình dải phân cách di động (Barrier Transfer System - BTS) tương tự Thâm Quyến.

Singapore: Thay vì triển khai làn đảo chiều vật lý, đảo quốc sư tử tối ưu hóa năng lực hạ tầng hiện có thông qua hệ thống điều phối tín hiệu thông minh GLIDE.

Theo Cơ quan Quản lý giao thông đường bộ Singapore, các vòng cảm biến được lắp ngầm dưới mặt đường để phát hiện xe và phân tích điều kiện giao thông theo thời gian thực. Dựa trên dữ liệu thu được, hệ thống sẽ tự động điều chỉnh thời gian đèn xanh, ưu tiên chiều có lưu lượng xe lớn hơn.

Đường Cộng Hòa hoàn tất lắp dải phân cách, biển báo trước ngày phân làn đảo chiều

Trước ngày áp dụng làn đảo chiều từ 15-5, đường Cộng Hòa (TP.HCM) đã hoàn tất lắp dải phân cách, biển báo và hệ thống hướng dẫn giao thông.