Tỉ lệ này tương đương với việc Việt Nam có gần 40 triệu người tập luyện thể dục thể thao thường xuyên.

Xét ở góc độ tỉ lệ, Việt Nam chưa phải là một quốc gia năng động về mặt tập luyện thể dục thể thao. Nhưng nhìn nhận ở số lượng, Việt Nam nằm trong nhóm những quốc gia có đông người tập thể thao hàng đầu thế giới.

Phong trào chơi thể thao đang lên cao

Con số này đang trên đà bùng nổ trong những năm gần đây. Chạy bộ là môn thể thao chứng kiến rõ rệt sự bùng nổ nhất về số lượng người Việt chơi thể thao nhất. Một thống kê cho thấy vào năm 2023 có đến 41 giải chạy bộ cự ly marathon (42,195km) ở Việt Nam, tăng đến 25% so với năm 2022. Nhóm giải này thu hút sự tham gia của tổng cộng 264.000 người từ 27 tỉnh thành khác nhau.

Nhiều giải chạy lớn ở Việt Nam thu hút lượng người tham dự không hề kém cạnh các giải đấu tầm cỡ quốc tế, như Giải marathon quốc tế Techcombank TP.HCM 2025 có hơn 23.000 VĐV từ 81 quốc gia tham dự. Giải marathon Di sản Hà Nội 2024 có hơn 18.000 runner đăng ký...

Đây là con số cực kỳ ấn tượng, bởi đây là giai đoạn Việt Nam vừa trải qua đại dịch COVID-19, với mức độ ảnh hưởng nặng đến nền kinh tế, không khỏi khiến nhiều giải đấu thể thao vấp phải khó khăn khi tìm kiếm nhà tài trợ. Vào năm 2019 - thời điểm trước đại dịch, hầu hết các giải chạy bộ lớn đều chỉ thu hút 5.000 - 8.000 người tham dự.

Nhưng chạy bộ cũng chỉ là một phần của phong trào thể thao Việt Nam. Cầu lông, bóng bàn, bơi lội, thể hình, yoga, đạp xe và đặc biệt pickleball - môn thể thao mới nổi trong vài năm qua đã có lượng người chơi kỷ lục. Dù không có số lượng cụ thể, nhưng việc có lượng người theo dõi lên đến cả trăm ngàn trên các trang mạng xã hội phần nào cho thấy mức độ đông đảo của từng cộng đồng thể thao.

Làm sao để tận dụng tốt tiềm năng?

Nếu xét về số lượng, Việt Nam là một trong những quốc gia có đông người chơi thể thao hàng đầu thế giới. Đây cũng là điều dễ hiểu, bởi Việt Nam luôn nằm trong top 20 quốc gia đông dân. Ở châu Á, dân số Việt Nam đứng hạng 8, và lượng người chơi thể thao cũng nằm trong top 10.

Nhưng từ nền tảng phong trào đến thành tích đỉnh cao lại là câu chuyện khác. Ở SEA Games, Việt Nam bền vững ở vị trí top 3 qua nhiều kỳ đại hội thể thao khu vực. Nhưng khi bước ra các sân chơi cấp châu lục và thế giới như Asiad hay Olympic, thành tích của Việt Nam hiếm khi tương xứng với nền tảng phong trào.

Vậy làm thế nào để tận dụng tốt nền tảng thể thao phong trào này? Đây là một bài toán rất phức tạp với ngành thể thao, bởi lẽ đông người chơi cũng chưa đồng nghĩa với một nền tảng chắc chắn. 

Trong một lần giao lưu với đội bóng bàn TP.HCM, cựu HLV tuyển bóng bàn Nhật Bản - ông Murakami Yasuzaku - đã đưa ra những lời khuyên đáng chú ý như sau:

"Điều quan trọng là nền tảng phong trào cần được dịch chuyển về độ tuổi còn trẻ, cụ thể là giai đoạn học sinh tiểu học - trung học. Ở Nhật Bản, từ nhiều năm trước, chúng tôi đã cố gắng xây dựng nền tảng thể thao học đường. 

Có rất nhiều trường học chuyên về phát triển bóng bàn ở Nhật. Các học sinh ở đây được tạo điều kiện chơi nhiều, giao lưu cọ xát liên tục, và cả cử đi tham dự các giải quốc tế. Từ đó, khi vươn lên nhóm tuổi trẻ để tuyển chọn, Nhật Bản có rất nhiều tay vợt. Cả ở những môn thể thao khác cũng đi theo công thức này".

Đây có thể xem là điểm khác biệt mấu chốt về nền tảng thể thao phong trào của Việt Nam so với những cường quốc như Nhật Bản. Ở Việt Nam, nền tảng thể thao học đường còn khá kém. Việc đào tạo thể thao hầu như chỉ trông chờ vào mô hình trung tâm quận huyện, tỉnh thành, với số lượng VĐV trẻ là khá ít.

Các hội nhóm thể thao phong trào - đơn cử như chạy bộ - có đối tượng chủ yếu là người trưởng thành, thậm chí trung niên. Họ có thể là công nhân viên chức, nhân viên văn phòng, người kinh doanh tự do, chỉ bắt đầu đến với chạy bộ sau khi đã bước vào một độ tuổi nhất định, cần tập luyện để phòng chống bệnh tật.

Phong trào thể thao phát triển theo hướng cộng đồng này mang lại lợi ích lớn về sức khỏe toàn dân, nhưng không có đóng góp đáng kể vào nguồn lực đào tạo thể thao thành tích cao. Tất nhiên, khi ý thức chơi thể thao của toàn dân tăng lên, việc con em, học sinh được gia đình cho ra sân thể thao cũng sẽ tăng theo. Nhưng hệ thống thể thao học đường cần có sự phát triển tương xứng trong việc tạo sân chơi, tạo điều kiện cho các học sinh.

Cho đến nay ở Việt Nam, có thể nói mới chỉ có bóng đá là tương đối đạt đến đẳng cấp châu lục về đào tạo trẻ, nhờ vào mô hình học viện nở rộ. Còn với chạy bộ, bơi lội, bóng bàn, cầu lông..., bài toán "triệu người chơi, nhưng khan hiếm huy chương Olympic" vẫn là vấn đề nan giải.

Thể thao Việt Nam có thể vươn tới đỉnh cao châu lục và thế giới

Ông Nguyễn Danh Hoàng Việt - Cục trưởng Cục TDTT - cho biết với tiềm lực, khát vọng và định hướng đầu tư đúng đắn, thể thao Việt Nam có thể vươn tới những đỉnh cao của châu lục và thế giới.