Chiều 22-8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). 

Nêu ý kiến về việc thể chế hóa chính sách tiền lương, an sinh xã hội trong quy định thu, chi ngân sách, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) cho hay Nghị quyết số 27 của Trung ương đã xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

Thu nhập tối thiểu của người lao động khu vực công và tư đang chịu áp lực lớn

Mặc dù vậy, ông Vũ cho rằng việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự luật còn một số điểm chưa đồng bộ. Cụ thể, Điều 9 dự thảo quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Trong khi đó, điểm c khoản 2 Điều 70 xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu. Điều 62 lại coi chi tiền lương là khoản "không thể trì hoãn" trong cơ chế tạm cấp đầu năm. Theo đại biểu, đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là quản lý ngân sách chủ động.

Trong khi đó, mức lương cơ sở hiện nay của công chức là 2.530.000 đồng/tháng, còn ở khu vực tư nhân mức lương tối thiểu vùng dao động từ 3,7 triệu - 5,31 triệu đồng/tháng. Đại biểu cho rằng thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn.

Vì vậy, đại biểu đoàn Khánh Hòa đề nghị cần bổ sung nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công. Nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ Luật lao động với khu vực tư. Việc này bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Cùng đó, cần sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 70 theo hướng điều chỉnh nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước, chứ không để nguyên tắc chi tiền lương ở thứ tự sau cùng như dự luật.

Một trong những nội dung khác được các đại biểu quan tâm là phân cấp, phân quyền cho địa phương về ngân sách. Đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) đồng tình khi cho rằng việc phân cấp là phù hợp, giảm cơ chế xin. Tuy nhiên, cần quy định chặt chẽ, rõ tiêu chí, điều kiện nguyên tắc đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát giám sát đảm bảo kỷ luật, kỷ cương tài chính, sử dụng vốn đầu tư công.

Trong đó cần quy định rõ nguyên tắc, tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội của dự án công trình được đầu tư từ ngân sách nhà nước hoặc có yếu tố ngân sách. Xác định rõ trách nhiệm của người có thẩm quyền quyết định đầu tư sử dụng vốn đầu tư công nếu triển khai những dự án công trình chưa đảm bảo, không đạt mục tiêu, không xuất phát từ lợi ích chung, hoặc công trình dự án có dấu hiệu sai phạm…

Cần quy định rõ về phân cấp phân quyền, quyết định các khoản chi 

Về nội dung này, đại biểu Khánh Vũ cũng thống nhất với việc giao HĐND cấp tỉnh quyết định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ của ngân sách địa phương. Việc này phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Song đại biểu cho rằng riêng đối với khoản chi thường xuyên, cần xem xét bổ sung một khung tối thiểu áp dụng thống nhất. 

Lý do, chi thường xuyên là khoản chi bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và tổ chức chính trị - đây là điều kiện vận hành tối thiểu của hệ thống chính trị cơ sở, mang tính thống nhất toàn quốc, không phải khoản chi đặc thù của từng địa phương như chi đầu tư phát triển.

Vì thế, đại biểu cho rằng việc để cấp tỉnh hoàn toàn tự quyết định định mức phân bổ dẫn tới địa phương chưa tự cân đối ngân sách, phải xây dựng định mức thấp hơn so với các tỉnh, thành phố có nguồn thu dồi dào. Điều này tạo ra sự mất bình đẳng về điều kiện bảo đảm vận hành bộ máy hành chính công ở cấp cơ sở.

Theo đó, đại biểu đề nghị Quốc hội giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành khung nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên tối thiểu (mức sàn) áp dụng thống nhất toàn quốc. Có quy định hệ số điều chỉnh đối với các xã thuộc khu vực đặc thù. HĐND cấp tỉnh phân bổ cho cấp xã, đảm bảo không thấp hơn mức sàn.

Chủ tịch Quốc hội: Hợp nhất luật ngân sách để tăng tính chủ động cho các đô thị động lực như TP.HCM, Hà Nội

Đổi mới phân cấp ngân sách, tăng quyền chủ động cho địa phương, đặc biệt là các đô thị động lực như Hà Nội và TP.HCM.