Trong bài viết có tựa "Iran nên chấm dứt chiến tranh như thế nào" đăng trên tạp chí Foreign Affairs hôm 3-4, cựu Phó tổng thống, cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cho rằng nước này đang nắm ưu thế trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel. Song Iran cần chấm dứt cuộc chiến để ngăn chặn thêm thương vong với dân thường và thiệt hại với hạ tầng.

"Iran nên sử dụng ưu thế của mình, nhưng không phải để tiếp tục chiến đấu, mà để tuyên bố chiến thắng và đạt được một thỏa thuận, vừa chấm dứt cuộc xung đột này vừa ngăn chặn cuộc xung đột tiếp theo", ông Zarif viết.

Theo ông, Iran nên đề nghị áp đặt giới hạn với chương trình hạt nhân của nước này và mở lại eo biển Hormuz, để đổi lấy việc chấm dứt toàn bộ các lệnh trừng phạt. Mỹ không chấp nhận kiểu thỏa thuận này trước đây, nhưng có thể sẽ thay đổi quan điểm vào lúc này.

Ông cho rằng Iran cũng nên sẵn sàng chấp nhận một hiệp ước "không xâm lược lẫn nhau" với Mỹ, trong đó cả hai nước cam kết không tấn công nhau trong tương lai, cũng như thiết lập quan hệ kinh tế nhằm đem lại lợi ích cho người dân hai nước. Tehran và Washington đã không có quan hệ ngoại giao kể từ ngay sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Trong bài viết, ông Zarif nói Tổng thống Donald Trump đang tiếp tục đưa ra những tuyên bố "mâu thuẫn và khó hiểu". Ông đe dọa sẽ đưa Tehran "trở về thời kỳ đồ đá" nếu không đạt được thỏa thuận, song cũng nói rằng chiến dịch của Washington sẽ hoàn tất trong vài tuần tới.

Cựu Ngoại trưởng Iran cho rằng Nhà Trắng rõ ràng lo ngại chi phí năng lượng tăng cao - hệ quả từ các cuộc tấn công của Mỹ - đang trở thành một gánh nặng chính trị. Do đó ông gợi ý rằng kế hoạch này có thể mang lại cho Mỹ một lối thoát đúng lúc.

Đây là lần hiếm hoi một nhân vật cấp cao ở Iran kêu gọi đạt thỏa thuận và chấm dứt cuộc xung đột hiện nay.

Ông Zarif từng giữ chức Ngoại trưởng Iran giai đoạn năm 2013 - 2021 và là một trong những kiến trúc sư của Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. Ông được xem là một nhân vật ôn hòa và hiện không giữ chức vụ gì trong chính phủ.

Theo Hãng tin AFP, viết trên mạng xã hội X hôm 3-4, ông Zarif nhấn mạnh: "Là một người Iran, phẫn nộ trước sự liều lĩnh và những lời lẽ của ông Donald Trump, nhưng đồng thời tự hào về lực lượng vũ trang và người dân kiên cường của chúng tôi, tôi cảm thấy giằng xé khi công bố kế hoạch hòa bình này trên Foreign Affairs. Tuy vậy, tôi tin rằng chiến tranh phải kết thúc theo những điều kiện phù hợp với lợi ích quốc gia của Iran".

Hội đồng Bảo an bàn nghị quyết lập lực lượng bảo vệ eo biển Hormuz, Iran cảnh báo 'đừng khiêu khích'

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dự kiến sẽ bỏ phiếu về một dự thảo nghị quyết cho phép các quốc gia thành viên sử dụng 'mọi biện pháp phòng vệ' để bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz.