Theo báo New York Times, ba nguồn thạo tin cho biết Hội đồng Chuyên gia Iran - cơ quan gồm 88 giáo sĩ Shiite cấp cao có thẩm quyền bổ nhiệm lãnh tụ tối cao - đã tổ chức hai cuộc họp trực tuyến trong ngày 3-3 để thảo luận nhân sự kế nhiệm.

Trong đó, con trai lãnh tụ tối cao Ali Khamenei - ông Mojtaba Khamenei - đang là ứng viên hàng đầu cho vị trí kế nhiệm.

Một số ý kiến cân nhắc công bố ông sẽ kế vị cha mình ngay trong sáng 4-3, nhưng số khác vẫn còn lo ngại việc công khai quá sớm có thể khiến ứng viên trở thành mục tiêu của Mỹ hoặc Israel.

Nghi vấn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran hậu thuẫn

Theo giới phân tích, ông Mojtaba Khamenei (56 tuổi) lâu nay được xem là nhân vật có ảnh hưởng lớn nhưng kín tiếng, hoạt động phía sau hậu trường quyền lực của cha mình.

Ông được cho là có quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - lực lượng được cho là đang thúc đẩy việc bổ nhiệm ông, cho rằng ông có đủ năng lực để dẫn dắt đất nước trong giai đoạn khủng hoảng.

Ông Mehdi Rahmati, nhà phân tích tại Tehran, nhận định ông Mojtaba "am hiểu việc điều hành và phối hợp các cơ quan an ninh - quân sự, và thực tế đã tham gia điều phối từ trước".

Vì thế, ông Mojtaba được xem là "lựa chọn sáng suốt nhất" trong bối cảnh bất ổn hiện nay.

Trong khi đó, ông Vali Nasr - chuyên gia về Iran và Hồi giáo Shiite tại Đại học Johns Hopkins - nhận định việc lựa chọn ông Mojtaba sẽ là điều bất ngờ nhưng mang nhiều hàm ý.

"Ông ấy từng được xem là người kế nhiệm trong thời gian dài, nhưng hai năm gần đây dường như không còn được nhắc tới. Nếu ông ấy được bầu, điều đó cho thấy phe cứng rắn hơn - thân với Vệ binh Cách mạng - hiện đang nắm quyền kiểm soát", ông Nasr nói.

Lo ngại phản ứng trong nước

Tuy nhiên, giới phân tích dự báo quyết định này có thể gây chia rẽ trong xã hội Iran. Những người ủng hộ chính quyền có thể xem ông Mojtaba là sự tiếp nối của một lãnh tụ mà họ coi là "tử vì đạo".

Ngược lại, phe đối lập có thể coi đây là sự duy trì nguyên trạng của bộ máy cầm quyền bị các tổ chức nhân quyền cáo buộc đã khiến ít nhất 7.000 người biểu tình thiệt mạng trong những tháng gần đây.

Ngoài ông Mojtaba Khamenei, hai ứng viên khác được nhắc tới là ông Alireza Arafi - một giáo sĩ và luật gia, thành viên hội đồng chuyển tiếp ba người được chỉ định sau khi ông Ali Khamenei thiệt mạng; và ông Seyed Hassan Khomeini - cháu nội của lãnh tụ cách mạng Hồi giáo Ruhollah Khomeini.

Cả ông Arafi và ông Khomeini đều được xem là những nhân vật ôn hòa hơn, trong đó ông Khomeini có quan hệ gần gũi với phe cải cách vốn đang bị gạt ra bên lề chính trường Iran.

Ông Abdolreza Davari, chính trị gia thân cận với ông Mojtaba, từng nhận định nếu ông kế nhiệm cha mình, ông có thể trở thành hình mẫu cải tổ tương tự Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman. Tuy nhiên, đánh giá này vẫn gây tranh cãi.

Ông Trump: Nhân vật bên trong Iran có thể lên nắm quyền sau chiến dịch của Mỹ và Israel

Ông Trump cho biết thái tử lưu vong Reza Pahlavi không được Mỹ cân nhắc để trở thành lãnh đạo Iran. Vị trí này nên thuộc về 'một nhân vật từ bên trong và nhận được sự ủng hộ' ở Iran.