Sau gần một tháng thực thi quyết định của UBND TP.HCM, việc chuyển giao thẩm quyền chứng thực 6 loại giao dịch từ UBND cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng đã chính thức đi vào vận hành.

Đây là một phần quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính và tái cấu trúc tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp. Việc chuyển giao mang lại lợi ích đồng thời cho cơ quan nhà nước và cả người dân.

Chuyển giao chứng thực là hợp lý

Việc UBND cấp xã được giao đảm nhiệm mảng chứng thực hợp đồng, di chúc, đất đai từ trước đến nay vốn là giải pháp tình thế khi hệ thống công chứng chưa đủ độ bao phủ để phục vụ nhu cầu giao dịch của người dân.

Hiện nay tại các địa phương đã có lực lượng tổ chức hành nghề công chứng bao phủ rộng và hoạt động ổn định, việc chuyển giao thẩm quyền chứng thực là tất yếu theo tinh thần phân cấp, phân quyền, chuyên biệt hóa chức năng hiện được, Nhà nước khuyến khích mạnh mẽ trong các lĩnh vực yêu cầu kỹ năng và chuyên môn sâu như lĩnh vực công chứng chứng thực.

Lợi ích khi giao lại mảng chứng thực giao dịch về cho các tổ chức hành nghề công chứng là định vị lại đúng vai trò và giảm tải cho cán bộ cơ sở.

Trước chuyển giao, công chức tư pháp phường, xã phải bao quát từ hộ tịch, chứng thực đến hòa giải, đồng thời kiêm nhiệm các công việc chứng thực giao dịch bất động sản hay di sản thừa kế, trong đó có nhiều trường hợp rất phức tạp và nặng tính pháp lý.

Sau đợt sáp nhập địa giới hành chính, khối lượng công việc càng đồ sộ khiến việc chuyển thẩm quyền chứng thực sang tổ chức hành nghề công chứng là nước đi hợp lý.

Khi không còn phải phân phối thời gian để kiểm tra, ký duyệt các hợp đồng dân sự hằng ngày, chính quyền cơ sở sẽ có thêm nguồn lực để tập trung vào các đầu việc thuần túy quản lý nhà nước: trật tự đô thị, an sinh xã hội, quản lý địa bàn và cải cách những thủ tục hành chính cốt lõi khác.

Chuyển từ chứng thực sang chứng nhận

Sau thời điểm chuyển giao có hiệu lực, người dân không còn đến UBND phường, xã để chứng thực các giao dịch phức tạp nữa.

Thay vào đó khi cần thực hiện các hợp đồng, giao dịch quan trọng (mua bán nhà đất, tặng cho, thế chấp, di chúc…), người dân sẽ đến các tổ chức hành nghề công chứng để được chứng nhận hợp đồng, giao dịch.

Việc chuyển từ "chứng thực" sang "chứng nhận" không chỉ là thay đổi thuật ngữ mà là sự thay đổi rõ rệt về mức độ trách nhiệm pháp lý.

Với chứng thực tại UBND, công chức chỉ xác nhận tính chân thực về thời gian, địa điểm, năng lực hành vi dân sự và chữ ký của các bên.

Còn tại văn phòng công chứng, công chứng viên phải kiểm tra, đánh giá tính hợp pháp của toàn bộ nội dung giao dịch, tính xác thực của các giấy tờ kèm theo và chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước người yêu cầu công chứng về văn bản công chứng mà mình thực hiện.

Hơn nữa Luật Công chứng quy định cụ thể, rõ ràng trách nhiệm bồi thường thiệt hại của tổ chức hành nghề công chứng và công chứng viên trong trường hợp xảy ra tranh chấp có thiệt hại, người dân có cơ sở pháp lý rõ ràng và dễ dàng hơn để yêu cầu bồi thường.

Đối với người dân, yếu tố được quan tâm nhất chính là chi phí, phí chứng thực tại UBND trước đây rất thấp, trong khi chi phí công chứng cao hơn đáng kể. Tuy nhiên bao gồm trong chi phí đó, ngoài văn bản công chứng, người dân còn nhận được các "dịch vụ" kèm theo có thể kể đến như:

Trách nhiệm pháp lý rõ ràng và cao hơn từ phía công chứng viên.

Dịch vụ chuyên nghiệp, tư vấn và hỗ trợ chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ ngay tại chỗ.

Thời gian linh hoạt hơn (nhiều văn phòng công chứng làm ngoài giờ hành chính, thậm chí hỗ trợ cả thứ bảy, chủ nhật và làm tại nhà trong một số trường hợp).

Giảm nguy cơ rủi ro tranh chấp sau này nhờ hợp đồng được soạn thảo và kiểm soát chặt chẽ hơn.

Việc chuyển giao thẩm quyền chứng thực lần này là minh chứng rõ nét cho tinh thần cải cách hành chính thực chất. Nhà nước chủ động rút khỏi lĩnh vực dịch vụ có thể xã hội hóa, để tập trung nguồn lực cho quản lý nhà nước.

Đây chính là cách làm đúng: giảm gánh nặng cho hệ thống hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, và từng bước xây dựng một môi trường giao dịch minh bạch, an toàn hơn cho người dân.

Bỏ công chứng bắt buộc 6 giao dịch, có bao gồm giao dịch đối với bất động sản?

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, có 6 loại giao dịch không còn bắt buộc công chứng. Đó là những giao dịch nào?