Điểm nhấn trong dự thảo Luật Công chứng là việc giản lược thành phần hồ sơ bắt buộc. Đây là nỗ lực cải cách hành chính và xây dựng Chính phủ số - Ảnh: T.T.D.
Bộ Tư pháp vừa thẩm định dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi) ngày 29-12-2025 với nhiều điểm mới, đơn giản thủ tục công chứng cho người dân.
Các loại giao dịch phải công chứng
Một trong những thay đổi lớn tại dự thảo lần này chính là cách tiếp cận. Điều 3 của dự thảo quy định rõ các loại giao dịch bắt buộc phải công chứng. Trước đây quy định về các loại giao dịch bắt buộc phải công chứng thường nằm rải rác trong các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản. Ngay cả những người am hiểu pháp luật đôi khi cũng lúng túng khi áp dụng.
Trong bản dự thảo luật mới nhất, điều 3 đề xuất chuyển sang dạng liệt kê tập trung và cô đọng, phù hợp với số đông người dân.
Nếu quy định này được thông qua, người dân chỉ cần Luật Công chứng là có thể tự xác định giao dịch này có bắt buộc công chứng hay không.
Việc liệt kê rõ ràng không chỉ giúp minh bạch hóa các quan hệ dân sự mà còn giúp pháp luật trở nên gần gũi, dễ hiểu với đại đa số công chúng. Sự rõ ràng này giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ tài sản và quyền lợi của mình thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào các đơn vị tư vấn.
Ngoài việc tập hợp và hệ thống hóa các giao dịch bắt buộc công chứng theo quy định hiện hành, tài liệu thẩm định còn đề xuất bổ sung nhiều giao dịch quan trọng liên quan đến đất đai, vốn do các bên tự lập hoặc chỉ chứng thực, vào diện bắt buộc phải công chứng.
Đó là các loại giao dịch như: hợp đồng cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất, hợp đồng hợp tác kinh doanh bằng quyền sử dụng đất, văn bản chấp thuận của người sử dụng đất đồng ý cho xây dựng nhà ở và công trình xây dựng, văn bản thỏa thuận của các thành viên có chung quyền sử dụng đất đồng ý đưa quyền sử dụng đất vào doanh nghiệp.
Giảm giấy tờ trong hồ sơ công chứng
Điểm nhấn trong dự thảo Luật Công chứng chính là việc giản lược thành phần hồ sơ bắt buộc. Đây là minh chứng rõ nét nhất cho nỗ lực cải cách hành chính và xây dựng Chính phủ số.
Trong tài liệu thẩm định, thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng đã được rà soát và cắt giảm tối đa các giấy tờ không cần thiết.
Đặc biệt với sự hỗ trợ của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, người dân sẽ không còn phải cung cấp các loại giấy tờ mà Nhà nước đã quản lý trên hệ thống số.
Dự thảo cũng nói rõ nếu các loại giấy tờ yêu cầu trong thành phần hồ sơ đã có trong các cơ sở dữ liệu được công bố đủ điều kiện khai thác thì người yêu cầu công chứng không phải cung cấp các giấy tờ có chứa các thông tin đó.
Công chứng viên khai thác, sử dụng thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu đó để xem xét, giải quyết hồ sơ công chứng, không buộc người dân xuất trình bản chính các giấy tờ.
Công chứng viên chỉ được yêu cầu người dân bổ sung hồ sơ khi không khai thác được thông tin trong ngày giải quyết công chứng hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.
Việc giản lược này mang lại lợi ích kép. Người dân chấm dứt cảnh phải đi lại làm các loại giấy tờ như xác nhận cư trú, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hay giấy tờ tùy thân. Thời gian thực hiện một giao dịch công chứng sẽ được rút ngắn đáng kể, chi phí tuân thủ pháp luật của xã hội được kéo giảm tối đa.
Đối với công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng, đây thực sự là một cuộc "cởi trói" về mặt trách nhiệm và áp lực. Công chứng viên có thể tra cứu thông tin trên các cơ sở dữ liệu nhanh chóng để phục vụ người dân hiệu quả hơn.
Việc sử dụng dữ liệu số thay thế văn bản giấy giúp công chứng viên xác thực thông tin với độ tin cậy cao nhất, từ đó tập trung vào nội dung công chứng chính thay vì kiểm tra thủ tục hành chính hay căng thẳng soi xét các loại giấy tờ.
Một người dân muốn bán căn hộ chung cư trước đây phải đi nhiều nơi để làm giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, xin xác nhận cư trú. Theo quy định mới này, người muốn bán nhà chỉ cần... đi gặp công chứng viên và đọc số định danh cá nhân. Thủ tục hoàn thành trong tích tắc trên môi trường số.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận