Chuyên gia quốc tế chỉ ra những việc Việt Nam cần làm để trở thành nước giàu

Tại Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ những giải pháp giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng và nâng cao năng suất, từ cải thiện hiệu quả đầu tư, phát triển thị trường vốn đến nâng chất lượng nguồn nhân lực.

Cải thiện năng suất và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn

Tại phiên đối thoại chuyên sâu trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 ngày 28-10, một đại biểu đặt câu hỏi: “Theo các chuyên gia, các yếu tố khiến Việt Nam không đạt được mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao là gì?”.

Trả lời câu hỏi này, ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện thường trú Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào, cho rằng nâng cao năng suất là một trong những yêu cầu quan trọng để Việt Nam đạt được mục tiêu tăng trưởng.

Theo đại diện IMF, để nâng cao năng suất, Việt Nam không chỉ cần gia tăng đầu tư mà còn phải bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực. Trong đó, ông đề cập hai vấn đề là hiệu quả đầu tư công và sự phân bổ nguồn lực, tín dụng giữa các doanh nghiệp.

Các dự án đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng, theo đó cần mang lại kết quả và hiệu quả như kỳ vọng, qua đó góp phần nâng cao năng suất. Ông cho rằng khuôn khổ đầu tư công nếu chưa giải quyết đầy đủ yêu cầu này có thể trở thành một trong những trở ngại đối với mục tiêu phát triển của Việt Nam.

Bên cạnh đó, ông Jamaludin cũng cho rằng việc không bảo đảm doanh nghiệp tiếp cận được nguồn tài chính phù hợp với nhu cầu có thể cản trở quá trình phục hồi tăng trưởng TFP.

Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) là chỉ số phản ánh hiệu quả sử dụng kết hợp các nguồn lực như vốn và lao động trong quá trình sản xuất.

"Một trong những vấn đề mà chúng tôi xác định được là sự phân bổ không đồng đều các nguồn lực và tín dụng giữa các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam", ông cho hay.

Trong khi đó, ông Weichuan Xu, đại diện Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) phụ trách Việt Nam, cho rằng chi phí vốn là một trong những thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế hiện nay.

Theo ông, lãi suất cho vay ngân hàng ở mức 13-15% gây khó khăn cho doanh nghiệp khi đầu tư, cũng như người tiêu dùng khi vay vốn. Đây là vấn đề Chính phủ cần tìm giải pháp, bên cạnh việc từng bước cải thiện hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và cơ sở hạ tầng.

Về mục tiêu năm 2045, ông Xu nhận định Việt Nam có thể chưa đạt được ngưỡng thu nhập cao đúng thời hạn, nhưng nền kinh tế vẫn đang tăng trưởng và khẳng định vị thế tại Đông Nam Á cũng như trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông, đây là mục tiêu đầy tham vọng và cần có sự linh hoạt trong quá trình thực hiện.

Chuyển từ sản xuất khối lượng lớn sang tạo ra giá trị cao

Phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Anh - Việt Nam 2026, bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Cụm quốc gia Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào, nhận định mô hình tăng trưởng dựa vào lao động dồi dào, tích lũy vốn và hội nhập thương mại đã giúp Việt Nam phát triển mạnh trong bốn thập kỷ qua.

Tuy nhiên, những động lực này đang dần chạm tới giới hạn, đòi hỏi Việt Nam chuyển sang mô hình tạo ra giá trị cao hơn.

Bà dẫn số liệu cho thấy một lao động sản xuất tại Việt Nam tạo ra khoảng 6,70 USD giá trị gia tăng mỗi giờ, trong khi khoảng 85% việc làm trong khu vực xuất khẩu vẫn tập trung vào các hoạt động sản xuất như lắp ráp.

Theo đại diện Ngân hàng Thế giới, hàng xuất khẩu của Việt Nam ngày càng tinh vi hơn, nhưng việc làm dành cho người lao động trong nước chưa phát triển tương xứng.

Bà Sherman đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp nội địa nâng cấp công nghệ, năng lực quản lý và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế để tham gia sâu hơn vào những công đoạn có giá trị cao như thiết kế, kỹ thuật, logistics và nghiên cứu ứng dụng.

Cùng với nâng cấp doanh nghiệp, việc đào tạo nhân lực cũng cần theo sát nhu cầu thực tế. Theo bà Sherman, tỉ lệ doanh nghiệp xuất khẩu phản ánh tình trạng thiếu lao động được đào tạo phù hợp đã tăng từ 5% năm 2009 lên 20% năm 2023. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ số, là vấn đề cần được giải quyết.

Từ robot nhảy múa, pha cà phê tại Phố đi bộ Nguyễn Huệ đến bài toán làm chủ công nghệ

Nhiều mẫu robot hình người và dịch vụ được giới thiệu tại GRECO 2026 ở TP.HCM, cùng những hợp tác quốc tế về công nghệ và đào tạo nhân lực, đặt ra cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào ngành robot và tự động hóa.