Được tổ chức thường niên từ năm 2023, cuộc thi ảnh của BMC Ecology and Evolution và BMC Zoology tập trung vào vẻ đẹp, sự đa dạng của thế giới tự nhiên cũng như công việc của các nhà khoa học đang nghiên cứu và bảo vệ các hệ sinh thái Trái đất. 

Năm nay, ban giám khảo lựa chọn các tác phẩm ở nhiều chủ đề, từ những mối quan hệ đặc biệt giữa các loài, bảo vệ hành tinh đến hình ảnh ghi lại hoạt động nghiên cứu ngoài thực địa.

Mỗi bức ảnh vì thế không chỉ có giá trị về mặt thị giác mà còn kể một câu chuyện khoa học phía sau: một loài vật, một hệ sinh thái hoặc một vấn đề bảo tồn đang diễn ra. 

Thông qua những khoảnh khắc đôi khi chỉ kéo dài vài giây, ban tổ chức kỳ vọng đưa những câu chuyện khoa học vốn khó tiếp cận đến gần hơn với công chúng, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc hiểu và bảo vệ đa dạng sinh học trên Trái đất.

Không chỉ tôn vinh những khoảnh khắc đẹp trong tự nhiên, cuộc thi còn cho thấy cách nhiếp ảnh có thể trở thành cầu nối giữa khoa học và công chúng

Bức ảnh chiến thắng năm nay được chụp tại một vùng đất ngập nước ở bang Odisha, miền đông Ấn Độ, một con chuồn chuồn kim đuôi cam (Ceriagrion cerinorubellum) xuất hiện ngay giữa một lỗ thủng trên chiếc lá xanh. 

Khoảnh khắc nhỏ bé tạo nên một hình ảnh đặc biệt: phần đầu và đôi mắt của con chuồn chuồn kim như đang "nhìn" thẳng qua chiếc lá, tạo cảm giác sinh vật này đang chủ động quan sát thế giới xung quanh. 

Tác giả Sritam Kumar Sethy, sinh viên Đại học Berhampur ở Odisha, cho biết bức ảnh mang đến một "cái nhìn thoáng qua" về thế giới đa dạng sinh học nước ngọt vốn thường bị bỏ qua.

Bức ảnh của Ryan Wagner, Đại học Bang Washington, ghi lại một đêm nghiên cứu thực địa trong điều kiện mưa tối gần Portland, Oregon. Trong ánh sáng từ những chiếc đèn đội đầu, hai nhà nghiên cứu đang gắn thiết bị phát tín hiệu vô tuyến lên một con ếch chân đỏ phương Bắc (Rana aurora).

Khoảnh khắc tưởng như rất bình thường này cho thấy một phần công việc thầm lặng phía sau nghiên cứu bảo tồn động vật hoang dã. Thiết bị phát tín hiệu giúp các nhà khoa học theo dõi chuyển động của ếch, từ đó tìm hiểu cách chúng di chuyển và sử dụng môi trường sống.

Ếch chân đỏ phương Bắc là loài bản địa ở miền Tây Bắc Mỹ và được xếp vào nhóm cần được quan tâm về bảo tồn. Việc hiểu rõ nơi chúng sinh sống, di chuyển và tìm kiếm môi trường phù hợp có thể cung cấp thêm dữ liệu để các nhà khoa học xác định những khu vực cần được bảo vệ.

Thông qua bức ảnh, cuộc thi không chỉ ghi lại vẻ đẹp của một loài động vật mà còn đưa người xem đến gần hơn với công việc thực địa của các nhà nghiên cứu - những người phải làm việc trong bóng tối, mưa gió và điều kiện không thuận lợi để thu thập dữ liệu phục vụ bảo tồn.

Bức ảnh của Victor Huertas, Đại học James Cook (Úc), ghi lại một cuộc đối đầu đầy kịch tính giữa hai con mực nang khổng lồ Úc (Ascarosepion apama) trong mùa sinh sản tại vùng thượng vịnh Spencer, Nam Úc.

Hàng năm, từ khoảng tháng 5 đến tháng 8, hàng chục nghìn con mực nang tập trung tại khu vực này để sinh sản. Trong thời gian đó, những con đực phải cạnh tranh để tiếp cận con cái. Chúng sử dụng khả năng thay đổi màu sắc và các hoa văn trên da để phô diễn cơ thể, đe dọa đối thủ và thu hút bạn tình.

Bức ảnh ghi lại đúng khoảnh khắc hai con đực lao vào cuộc chiến giành cơ hội giao phối, cho thấy một khía cạnh vừa dữ dội vừa phức tạp của đời sống sinh sản dưới biển. Theo David Ferrier, thành viên ban biên tập BMC Ecology and Evolution, tác phẩm thể hiện đồng thời sự gần gũi và tính khốc liệt của một màn giao phối đầy cạnh tranh.

Không chỉ là cuộc tranh giành giữa hai cá thể, cảnh tượng này còn phản ánh một trong những hiện tượng tập trung sinh vật biển đáng chú ý tại Úc, nơi số lượng lớn mực nang cùng xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn để hoàn thành chu kỳ sinh sản.

Bức ảnh của Alwin Hardenbol, thuộc Viện Tài nguyên thiên nhiên Phần Lan, ghi lại một cuộc đối đầu đầy kịch tính trên không trung giữa những con chích chòe ồn ào (Philemon corniculatus) và một con diều hâu nâu (Tachyspiza fasciata) tại Úc.

Thay vì đơn độc đối mặt với kẻ săn mồi, những con chim nhỏ cùng phối hợp lao vào tấn công và xua đuổi đối thủ. Đây là một dạng hành vi chống lại kẻ săn mồi theo nhóm, thường được nhiều loài chim sử dụng khi phát hiện mối đe dọa.

Trong những tình huống như vậy, việc nhiều cá thể cùng gây áp lực có thể giúp chúng bảo vệ bản thân hoặc cảnh báo các thành viên khác trong đàn về sự xuất hiện của kẻ săn mồi. Khoảnh khắc được Hardenbol ghi lại vì thế không chỉ cho thấy một cuộc rượt đuổi trên bầu trời mà còn phản ánh sự phối hợp giữa các cá thể để đối phó với nguy hiểm.

Christy Hipsley, thành viên cấp cao ban biên tập BMC Ecology and Evolution, ấn tượng với bố cục của bức ảnh, ví những con chim đang lao vào kẻ săn mồi như "những vết than lem trên nền giấy trắng". Tương phản mạnh giữa những con chim và bầu trời cũng khiến khoảnh khắc đối đầu trở nên đặc biệt nổi bật.

Bức ảnh của giáo sư Liam Brennan, Đại học New Brunswick (Canada), đưa người xem đến một lớp học đặc biệt dưới ánh trăng, nơi các sinh viên đại học trực tiếp tham gia nghiên cứu quần thể cá tại vùng nước ven biển nông ở New Brunswick.

Trong ảnh, nhóm sinh viên đang kiểm tra một tấm lưới thu mẫu để tìm hiểu về các loài cá sinh sống trong vùng ven biển. Thay vì chỉ tiếp cận kiến thức qua sách vở hay phòng thí nghiệm, các sinh viên được trực tiếp ra thực địa, thu thập mẫu và quan sát hệ sinh thái trong điều kiện tự nhiên.

Theo Edward Narayan, thành viên cấp cao ban biên tập BMC Zoology, những hoạt động như vậy tạo cơ hội để sinh viên biến kiến thức khoa học trên giảng đường thành kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời đóng góp dữ liệu cho các chương trình nghiên cứu, giám sát hệ sinh thái và môi trường.

Bức ảnh vì thế không chỉ ghi lại một buổi thực địa mà còn cho thấy vai trò của giáo dục thực hành trong đào tạo thế hệ các nhà khoa học tương lai. Những giờ nghiên cứu dưới ánh trăng có thể trở thành trải nghiệm quan trọng, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về hệ sinh thái mà họ đang nghiên cứu và những vấn đề môi trường cần được theo dõi lâu dài.

Bức ảnh của Brandon Güell, Đại học Quốc tế Florida, ghi lại các nhà nghiên cứu khảo sát đời sống thủy sinh tại Vườn quốc gia Everglades, miền nam Florida, Mỹ. Nhóm sử dụng lưới và thiết bị chuyên dụng để thu thập dữ liệu, phục vụ việc theo dõi những thay đổi của hệ sinh thái và đánh giá hiệu quả các dự án phục hồi.

Everglades là hệ sinh thái đất ngập nước đặc biệt nhưng đang chịu tác động từ các loài ngoại lai như trăn Miến Điện. Bức ảnh cho thấy công tác bảo tồn đòi hỏi theo dõi và nghiên cứu liên tục để hiểu rõ những thay đổi của thiên nhiên.

Bức ảnh chụp từ máy bay không người lái của Allen Tian, Đại học Queen's (Canada), ghi lại Long Sault Parkway ở phía tây tuyến đường thủy St. Lawrence.

Tác phẩm cho thấy những dấu vết môi trường do việc xây dựng đập trong quá khứ, đồng thời phản ánh khả năng phục hồi của thiên nhiên sau các nỗ lực bảo tồn. Tian thực hiện bức ảnh trong quá trình nghiên cứu đa dạng sinh học, sử dụng ADN môi trường (eDNA) và máy bay không người lái để theo dõi sức khỏe hệ sinh thái mà không cần tác động trực tiếp đến động vật hoang dã.

Bức ảnh của Abhijeet Bayani, MES Abasaheb Garware College (Ấn Độ), ghi lại một khoảnh khắc trong hoạt động bảo tồn rùa biển do cộng đồng địa phương thực hiện dọc bờ biển phía tây Ấn Độ.

Trong ảnh, một chú rùa biển Olive Ridley (Lepidochelys olivacea) non được người dân đưa ra biển sau khi họ bảo vệ tổ và hỗ trợ rùa con trở về môi trường tự nhiên.

Tác phẩm cho thấy vai trò của cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ các loài biển, đồng thời truyền tải thông điệp về sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên trong công tác bảo tồn.

Cuộc thi ảnh Nghệ thuật Quốc tế trao 107 giải thưởng, không nhận ảnh AI

Cuộc thi ảnh Nghệ thuật Quốc tế lần thứ 4 tại TP.HCM vừa phát động với thông điệp quảng bá hình ảnh Việt Nam, đồng thời siết quy định khi không chấp nhận ảnh tạo từ công nghệ AI.