Ngày 22-7, Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật chính sách quốc phòng trị giá 1.150 tỉ USD với tỉ lệ 216 phiếu thuận và 212 phiếu chống, đánh dấu chiến thắng của Đảng Cộng hòa trong nỗ lực thúc đẩy chương trình nghị sự quốc phòng của Tổng thống Donald Trump.

Mức ngân sách khổng lồ

Theo báo New York Times, chỉ có sáu nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu ủng hộ. Phần lớn Đảng Dân chủ phản đối, với lý do họ không thể ủng hộ một dự luật có thể tạo điều kiện để ông Trump tiếp tục chiến dịch quân sự nhằm vào Iran mà không cần sự cho phép hoặc giám sát đầy đủ của Quốc hội.

Dự luật quốc phòng hằng năm còn được gọi là Dự luật Ủy quyền quốc phòng quốc gia (NDAA). Nếu được thông qua tại Thượng viện, ngân sách NDAA năm 2027 sẽ cao hơn năm 2026 khoảng 227 tỉ USD, mức tăng hằng năm lớn nhất trong lịch sử Mỹ hiện đại.

Dự luật bao gồm các khoản tăng lương cho quân nhân, tăng ngân sách sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa, cũng như các nguồn lực bổ sung để thúc đẩy đầu tư chiến lược vào khoáng sản quan trọng.

Bên cạnh đó, dự luật đồ sộ này còn có điều khoản liên quan đến cách quân đội Mỹ triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động quân sự.

Một điểm đáng chú ý là dự luật đề xuất chính thức đổi tên Bộ Quốc phòng Mỹ thành Bộ Chiến tranh, phù hợp với chủ trương của Tổng thống Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nhằm phản ánh rõ hơn vai trò của quân đội.

Theo nhận định của tờ Washington Post, cuộc bỏ phiếu lần này cho thấy sự chia rẽ của liên minh lưỡng đảng, vốn lâu nay luôn ủng hộ các dự luật an ninh quốc gia hằng năm.

Lưỡng đảng chia rẽ

NDAA vốn là một trong số ít dự luật hằng năm nhận được sự đồng thuận của cả Đảng Cộng hòa lẫn Đảng Dân chủ, nhưng cuộc chiến Iran đã khiến điều đó thay đổi.

Theo Nghị sĩ Dân chủ Adam Smith tại Ủy ban Quân vụ Hạ viện, Đảng Cộng hòa đã biến một dự luật vốn mang tính đồng thuận cao thành vấn đề gây chia rẽ, đồng thời cho rằng dự luật sẽ tiếp tục hỗ trợ Bộ Chiến tranh thực hiện cuộc chiến với Iran.

Từ trước đến nay, Quốc hội Mỹ chưa từng thất bại trong việc thông qua NDAA, song phiên bản dự luật tại Thượng viện hiện bị đình trệ do phe Dân chủ cho rằng văn bản này không có bất kỳ cơ chế nào nhằm hạn chế việc chính quyền mở rộng can dự quân sự tại Iran.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng người dân Mỹ không được cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình chiến sự.

Thượng nghị sĩ Tim Kaine khẳng định chỉ Quốc hội mới có thẩm quyền tuyên chiến theo Hiến pháp.

Nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie cũng bày tỏ nghi ngờ về sự minh bạch của chính quyền trong việc công bố thông tin về thương vong và số binh sĩ tử trận.

Trong khi đó nhiều nghị sĩ Cộng hòa đi theo đường lối bảo thủ về tài khóa cũng phản đối, vì dự luật không đi kèm các khoản cắt giảm chi tiêu để bù đắp cho ngân sách mới.

Nếu không giành đủ 60 phiếu để thông qua tại Thượng viện, Đảng Cộng hòa có thể bỏ qua cuộc bỏ phiếu riêng và chuyển sang đàm phán với phe Dân chủ để thống nhất phiên bản cuối cùng của NDAA, dự kiến được thông qua vào cuối mùa thu năm nay.

Mỹ đổi phương thức tài trợ nghiên cứu, ưu tiên phát triển AI

Nhà Trắng công bố kế hoạch cải tổ nghiên cứu liên bang. Ngân sách sẽ được rót trực tiếp cho các nhà khoa học, thay vì qua trường đại học như trước. Trọng tâm mới là đẩy mạnh AI.