Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc đẩy kế hoạch cải tổ nghiên cứu liên bang. Theo đó, ngân sách sẽ ưu tiên hỗ trợ trực tiếp các nhà khoa học, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thay vì thông qua các trường đại học như trước.

Theo báo Wall Street Journal, đây là nỗ lực mới nhất của Washington nhằm tăng tốc phát minh công nghệ để cạnh tranh với Trung Quốc.

Trong báo cáo và bản ghi nhớ công bố ngày 21-7, Văn phòng Chính sách khoa học và công nghệ Nhà Trắng khẳng định các nhà khoa học cá nhân có thể giúp nước Mỹ tiến nhanh hơn. Mục tiêu là đẩy mạnh ứng dụng AI vào nghiên cứu.

Các chỉ thị này sẽ định hình ngân sách R&D liên bang hằng năm, trị giá khoảng 200 tỉ USD.

Hướng dẫn mới có thể gây khó khăn cho các trường đại học lớn, vốn phụ thuộc nguồn kinh phí liên bang. Lý do là chính quyền muốn ưu tiên học bổng, giải thưởng cho cá nhân, thay vì cấp vốn cho tổ chức.

"Trong 20 hoặc 30 năm qua, chúng ta đã rơi vào lối mòn khi cho rằng phải tiếp tục tài trợ cho cùng một đề tài nghiên cứu, theo cùng một phương thức, tại cùng một tổ chức", ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách khoa học và công nghệ, phát biểu.

Theo kế hoạch mới, các nhà nghiên cứu cá nhân sẽ nhận kinh phí trực tiếp, thay vì chuyển tiền qua trường như cách làm phổ biến hiện nay.

Một trọng tâm khác của Mỹ là đưa AI thành hạt nhân của nghiên cứu khoa học. Các mục tiêu đi kèm cũng quyết liệt hơn: triển khai máy tính lượng tử mạnh vào năm 2028, khởi công 10 lò phản ứng hạt nhân lớn trước năm 2030.

Chính quyền cũng kết hợp chuyên môn khoa học với hệ thống siêu máy tính của Bộ Năng lượng trong chương trình Genesis Mission. Chương trình này dùng AI để giải quyết các thách thức nghiên cứu, thông qua hợp tác với khu vực tư nhân.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia cảnh báo việc quá chú trọng vào AI có thể hạn chế phạm vi đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học.

Theo báo South China Morning Post, kế hoạch mới của Mỹ xuất hiện trong bối cảnh Trung Quốc đã vươn lên ngang hàng với Mỹ về chi tiêu R&D sau 20 năm. Năm ngoái, con số này đạt 3,93 nghìn tỉ nhân dân tệ (khoảng 551 tỉ USD).

Dù báo cáo không nêu tên Trung Quốc, Washington đã thể hiện rõ quyết tâm giành chiến thắng trong cuộc đua công nghệ Mỹ - Trung. Cuộc đua này trải dài từ AI, tính toán nâng cao đến công nghệ lượng tử.

Theo bản ghi nhớ đính kèm, các bộ và cơ quan liên bang phải trình kế hoạch hành động trong vòng 90 ngày, nêu rõ các bước triển khai những khuyến nghị trong báo cáo.

Lãnh đạo cơ quan an toàn AI của Mỹ từ chức sau ba tháng nhậm chức

Ông Chris Fall, Giám đốc Trung tâm Tiêu chuẩn và đổi mới AI (CAISI) thuộc Bộ Thương mại Mỹ, đã từ chức chỉ khoảng ba tháng sau khi được bổ nhiệm.