Cả hai phim thực hiện nhân kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, gặp nhau ở điểm chung khá thú vị: hành trình tìm nguồn gốc tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh, bắt đầu từ những đề xuất xuất hiện rất sớm ngay sau Cách mạng Tháng Tám.

Một đề xuất lịch sử

Theo tư liệu được giới thiệu trong phim Một đề xuất lịch sử, tại cuộc gặp mặt đồng bào Nam Bộ ở Hà Nội ngày 25-8-1946, giáo sư, bác sĩ, nhà giáo nhân dân Trần Hữu Nghiệp đã đề nghị đổi tên Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh nhằm ghi nhớ công lao của vị lãnh tụ dân tộc.

Thông tin này được đăng trên báo Cứu Quốc số ra ngày 27-8-1946 và nhận được sự đồng thuận của 57 trí thức Nam Bộ tham dự cuộc gặp.

Từ một sáng kiến cá nhân, đề xuất ấy đã trở thành tiếng nói phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đông đảo Nhân dân Sài Gòn - Gia Định và Nam Bộ lúc bấy giờ.

Phim kể qua chia sẻ của bác sĩ Trần Kiều Miên, con gái bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, cùng những ký ức gia đình, lời kể của học trò, nhân chứng và các nhà nghiên cứu lịch sử.

Không chỉ lý giải nguồn gốc của một địa danh, Một đề xuất lịch sử còn khẳng định rằng việc thành phố mang tên Bác là sự kết tinh của khát vọng độc lập, thống nhất đất nước và niềm tin son sắt của Nhân dân miền Nam đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Phim dự kiến phát sóng trên VTV ngày 6-7.

Thành phố Hồ Chí Minh - nửa thế kỷ tên Người

Trong khi đó bộ phim tài liệu 5 tập Thành phố Hồ Chí Minh - nửa thế kỷ tên Người lần theo các dấu vết lịch sử để khám phá hành trình ra đời và sức sống của tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh.

Thông qua hệ thống tư liệu, nhân chứng, phim đưa ra thông tin liên quan đến bản kiến nghị năm 1946 của Nhân dân Nam Bộ, hé mở một góc nhìn đặc biệt: tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh đã xuất hiện từ rất sớm như một "tiếng gọi từ lòng dân", đi qua chiến tranh, chia cắt và tồn tại bền bỉ trong tâm thức người miền Nam suốt nhiều thập kỷ.

Một chi tiết lịch sử đáng chú ý được nhắc đến: tháng 3-1946, đại biểu Huỳnh Văn Tiểng được cho là đã đề xuất tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh tại Quốc hội khóa I.

Đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm thấy tư liệu lưu trữ chính thức xác nhận đầy đủ sự kiện này, theo những người làm phim Thành phố Hồ Chí Minh - nửa thế kỷ tên Người, thông tin dù thông tin là sự thật lịch sử hay một ký ức được lưu truyền thì phản ánh tình cảm đặc biệt mà Nhân dân Nam Bộ dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh từ rất sớm.

Không dừng lại câu chuyện quá khứ, bộ phim còn khắc họa hành trình 50 năm phát triển của thành phố thông qua những ca khúc tiêu biểu gắn với từng giai đoạn lịch sử. Ở những tập cuối, phim khẳng định tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là một định danh hành chính, mà trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của đô thị lớn nhất cả nước.

Tập 4, cái tên được ví như một "mệnh lệnh" thôi thúc con người nơi đây không ngừng vươn lên nhưng vẫn gìn giữ ký ức lịch sử. Còn tập 5, định danh Thành phố Hồ Chí Minh vượt ra ngoài biên giới quốc gia, hiện diện trong nhận thức của bạn bè quốc tế. Thành phố tiếp tục vươn mình hội nhập, hướng tới mục tiêu trở thành một siêu đô thị quốc tế trong tương lai.

Thành phố Hồ Chí Minh sáng tạo trên bản sắc Sài Gòn

Những ngày này, đi trên những con đường thành phố Hồ Chí Minh dưới ánh nắng sớm xiên qua hàng cây, hơi gió chướng lùa qua những tòa nhà làm cho thanh âm đường phố bỗng trở nên dịu dàng…