Các nghệ sĩ, nhà làm phim chia sẻ với Tuổi Trẻ những kỳ vọng cũng như đưa ra nhiều giải pháp để thành phố không chỉ xứng đáng với danh hiệu đã có mà còn vươn xa hơn xứng với tiềm năng của một thành phố năng động bậc nhất khu vực.

* Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy:

Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích

Ngày 31-10, khi UNESCO công bố TP.HCM gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo (UCCN), Tổng giám đốc UNESCO - bà Audrey Azoulay - cho biết các thành phố được chọn vì cam kết thúc đẩy sáng tạo như một động lực cho phát triển bền vững, đồng thời thể hiện năng lực xây dựng cộng đồng năng động và giàu bản sắc văn hóa.

Theo thống kê, hiện thành phố có 935 doanh nghiệp điện ảnh, hơn 100 nhà sản xuất phim hoạt động thường xuyên với khoảng 9.000 lao động, đóng góp khoảng 500 triệu USD doanh thu, chiếm 40% thị phần điện ảnh Việt Nam.

TP có 10 hệ thống rạp, 52 cụm rạp, 295 phòng chiếu cùng 184 không gian sáng tạo và các trung tâm khởi nghiệp.

Khi trở thành thành phố điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á, TP.HCM còn mong muốn đóng góp hiệu quả và có trách nhiệm vào sự phát triển chung của điện ảnh khu vực.

Đây là động lực để thành phố triển khai hiệu quả các dự án phát triển điện ảnh chuyên nghiệp và hiện đại; tăng cường đào tạo và trao đổi chuyên gia, bổ sung thêm nguồn nhân lực chất lượng cao; tiếp tục các sự kiện về điện ảnh, đưa Liên hoan phim quốc tế TP.HCM (HIFF) trở thành sự kiện điện ảnh thường niên, nỗ lực khẳng định vị thế, uy tín đối với điện ảnh trong nước và quốc tế.

UBND TP sẽ ban hành kế hoạch triển khai các cam kết với UNESCO về phát triển điện ảnh, với những mục tiêu rất cụ thể hướng tới sự phát triển bền vững của điện ảnh nói riêng và văn hóa nói chung, đóng góp có trách nhiệm cho cộng đồng sáng tạo thế giới.

Đó là các cam kết đưa điện ảnh vào hệ thống trường phổ thông của TP.HCM; tổ chức các diễn đàn văn hóa quốc tế, các liên hoan phim tiêu biểu của thành phố; xây dựng cơ chế, chính sách để khuyến khích hoạt động sản xuất phim trên địa bàn thành phố; xây dựng những không gian sáng tạo văn hóa.

Sở Văn hóa và Thể thao cùng Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam đã hợp tác xây dựng ấn phẩm "Cẩm nang hướng dẫn quay phim tại TP.HCM" với mục tiêu không chỉ là tài liệu chuyên ngành hữu ích dành cho các nhà sản xuất phim, mà còn là thể hiện cam kết của thành phố về phát triển điện ảnh.

Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện tài liệu này, cập nhật bổ sung dữ liệu và các chính sách cụ thể nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận thông tin đối với các đoàn làm phim trong nước và quốc tế.

* Đạo diễn Phan Đăng Di:

Liên hoan phim quốc tế là một khâu then chốt

Tôi cho rằng UNESCO hướng tới một mục tiêu rộng hơn khi công nhận TP.HCM là thành phố điện ảnh. Đó là tôn vinh sự sáng tạo trong điện ảnh, sự đa dạng và khả năng xem điện ảnh như một nghệ thuật chứ không chỉ là một hoạt động kinh doanh thuần túy.

Cạnh tranh thị trường và phát triển thương mại không loại trừ các yếu tố nghệ thuật và sáng tạo; hai yếu tố này có thể và nên song hành để nuôi dưỡng nguồn lực và nhân lực cho các tác phẩm dù là thuộc dòng thương mại hay nghệ thuật.

Để nâng tầm, chúng ta cần hình thành các mô hình hỗ trợ sáng tác và mở rộng biên độ sáng tạo, nhằm tạo ra những tác phẩm hấp dẫn và có tính thẩm mỹ cao, đồng thời có khả năng đi ra thế giới.

Mô hình CJ Shorts do CJ Foundation và CGV hỗ trợ cho những nhà làm phim ngắn Việt Nam hàng năm với thành công không chỉ ở phim ngắn chất lượng cao mà còn ở việc hình thành thế hệ đạo diễn trẻ có phim ngắn được trình chiếu trong các sự kiện điện ảnh hàng đầu thế giới (Cannes, Berlin, Venice…), từ đó dần định vị Việt Nam trên bản đồ điện ảnh quốc tế.

Một mô hình như vậy có thể tái hiện ở TP.HCM với ngân sách vừa phải nhưng hiệu quả lớn: tập trung tìm kiếm, nuôi dưỡng và vận hành tài năng một cách chuyên nghiệp, chứ không phụ thuộc quá nhiều vào xã hội hóa hay những mô hình bị ràng buộc bởi các thủ tục hành chính rườm rà.

Bên cạnh sản xuất phim, một thành phố sáng tạo điện ảnh phải xây dựng một hệ sinh thái văn hóa đa dạng và mở rộng tiếp cận nghệ thuật đến mọi tầng lớp xã hội.

Tạo điều kiện cho các liên hoan phim quốc tế và liên hoan phim nhỏ của địa phương giao thoa, lan tỏa đời sống điện ảnh vào các trường đại học và cộng đồng sáng tạo để duy trì và phát triển công chúng điện ảnh: các câu lạc bộ xem phim, chương trình chiếu phim độc lập và giao lưu giữa điện ảnh Việt Nam với điện ảnh thế giới.

Trong bối cảnh này, liên hoan phim quốc tế là một khâu then chốt: đó không chỉ là dịp trình chiếu mà còn là cầu nối, nơi các thế hệ làm phim có cơ hội tiếp cận chuẩn mực quốc tế và gặp gỡ nhà sản xuất, nhà phê bình, nhà phát hành trong và ngoài nước.

Các hoạt động điện ảnh quốc tế có tính chuyên nghiệp cao như thế phải tìm được đội ngũ vận hành chuyên môn đúng người đúng việc và cơ chế tài chính đủ linh hoạt ngay từ đầu.

Việc xây dựng một hệ sinh thái điện ảnh đa tầng, liên tục và có tầm nhìn dài hạn là nhiệm vụ sống còn để UNESCO có thể tin tưởng và đánh giá TP.HCM xứng đáng với danh hiệu này. Theo tôi, để biến danh hiệu này thành hiện thực và có tác động lâu dài, TP cần:

1. Xây dựng và thực thi một mô hình nuôi dưỡng tài năng và sản xuất phim ngắn/dài có sự giám sát chuyên môn và quy trình đánh giá minh bạch.

2. Mở rộng và cân bằng các hoạt động văn hóa - nghệ thuật, bao gồm liên hoan phim, chiếu phim độc lập và giao lưu quốc tế, nhằm phát huy sự đa dạng và sáng tạo.

3. Thiết lập một khung chính sách, một chiến lược dài hạn và ngân sách cố định để đảm bảo tính bền vững và độc lập của hệ sinh thái điện ảnh, tránh sự phụ thuộc quá mức vào xã hội hóa.

4. Đảm bảo vai trò chủ đạo của thành phố trong việc quản lý, hỗ trợ và điều phối các hoạt động này, đồng thời lắng nghe các chuyên gia và cộng đồng làm phim để điều chỉnh mục tiêu và phương tiện thực hiện.

Khi làm được như vậy, danh hiệu UNESCO sẽ trở thành một chỉ dấu cho sự phát triển đi lên của điện ảnh Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng, không chỉ là một biểu tượng mà là một hệ quả sống động của sự sáng tạo và nỗ lực bền bỉ.

* Nhà sản xuất phim Trần Thị Bích Ngọc:

TP có thể đồng hành cho các dự án điện ảnh

Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc. TP.HCM lại vừa trở thành thành phố điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á.

Những điều này mang đến một không khí phấn khởi, hào hứng mới cho những người hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh nói riêng và văn hóa nói chung.

Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa quá phổ biến, việc giữ gìn bản sắc riêng biệt của dân tộc trở thành tài sản, cũng là một điểm cạnh tranh vô cùng quý giá.

Trong bối cảnh liên kết giữa các TP điện ảnh với các liên hoan phim quốc tế và trong khu vực ngày càng chặt chẽ, Việt Nam không nên đứng ngoài mạng lưới giao lưu đó.

Vì thế song song với việc củng cố điện ảnh nội địa, ta cần hòa chung vào dòng chảy của khu vực và thế giới, vừa tạo sự kết nối vừa bổ sung những giá trị còn thiếu hoặc phát huy những gì mà thế giới hoặc khu vực xung quanh chưa có.

TP.HCM là nơi tập trung gần như toàn bộ hệ sinh thái điện ảnh của cả nước, từ nguồn nhân lực, phương tiện kỹ thuật đến các cơ sở đào tạo và các công ty phát hành lớn... Ngoài các chính sách chung từ T.Ư, TP hoàn toàn có thể đưa ra những cơ chế, chính sách đặc thù để vận hành công nghiệp điện ảnh tại đây phát triển hơn.

Tại Hàn Quốc và Nhật Bản, mỗi thành phố thường có một tổ chức hoặc cơ quan riêng biệt chuyên trách việc hỗ trợ và thúc đẩy phát triển điện ảnh của từng địa phương đó.

Không chỉ đóng vai trò quản lý, TP cũng có thể trở thành một đơn vị đồng hành và tài trợ trực tiếp cho các dự án điện ảnh. Nếu làm được, TP.HCM có thể hỗ trợ hiệu quả hơn hệ sinh thái điện ảnh đang tập trung phần lớn tại đây.

* Diễn viên, đạo diễn Thu Trang:

Cần đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp

Hôm nghe tin TP.HCM trở thành thành phố điện ảnh đầu tiên của khu vực, tôi thật sự rất vui và tự hào nhưng đồng thời cũng thấy được trách nhiệm lớn.

Có danh hiệu là việc mừng nhưng giữ hoặc phát triển danh hiệu đó hơn cần nỗ lực, cố gắng và nhiều yếu tố đi kèm, không chỉ ở phía các nhà làm phim.

Là người hoạt động điện ảnh tại TP.HCM, tôi chỉ mong Nhà nước và TP xây dựng các chính sách hỗ trợ sản xuất phim một cách rõ ràng, minh bạch và có tầm nhìn dài hạn hơn.

Đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến cấp phép sản xuất phim cũng như tạo điều kiện về bối cảnh…

Các nhà làm phim chúng tôi cũng chờ đợi các quỹ đầu tư hoặc thiết lập các cơ chế ưu đãi cụ thể cho các dự án điện ảnh có quy mô lớn và chất lượng cao.

Đặc biệt rất cần đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp bài bản ở mọi vị trí, từ diễn viên, biên kịch, đạo diễn cho đến đội ngũ kỹ thuật để xây dựng một thị trường điện ảnh Việt Nam bền vững và vươn xa hơn.

* Đạo diễn Trịnh Đình Lê Minh:

Kết nối quốc tế một cách thực chất

TP.HCM vốn mạnh về thị trường, nhưng để xứng với danh hiệu, cần nuôi dưỡng cả phim độc lập; phim thử nghiệm; phim tài liệu. Một nền điện ảnh khỏe là nền điện ảnh đa dạng, không chỉ dựa vào phòng vé.

Cần đầu tư cho con người, không chỉ cơ sở vật chất. Đó là đào tạo biên kịch, đạo diễn, nhà sản xuất trẻ; kết nối sinh viên với dự án thực tế; tạo điều kiện để các tài năng mới được sai, được thử. Điện ảnh không phát triển nếu thiếu thế hệ kế cận.

Danh hiệu của UNESCO mở ra cơ hội hợp tác.

Nhưng thay vì chỉ dừng ở liên hoan phim, cần các chương trình trao đổi nghề nghiệp dài hạn để TP.HCM không chỉ là nơi "chiếu phim", mà là nơi "làm phim".

Tôi nghĩ cũng cần giữ được câu chuyện của chính thành phố bởi khi phát triển nhanh, rất dễ đánh mất bản sắc. Thế nên TP.HCM cần khuyến khích những câu chuyện rất địa phương, rất đời sống, rất "Sài Gòn", bởi đó chính là thứ khiến điện ảnh Việt Nam có tiếng nói riêng trên bản đồ quốc tế.

* Ông Nguyễn Khánh Dương - Box Office Vietnam:

Nhà làm phim không thể tự bơi mãi

Tốc độ phát triển của điện ảnh Việt Nam liên tục tăng trưởng qua các năm với những kỷ lục mới về số lượng phim phát hành và doanh thu phòng vé.

Xu hướng này sẽ tiếp tục "thống lĩnh" ít nhất trong vài năm tới.

Dư địa phát triển còn rất lớn do tỉ lệ số rạp trên số dân tại Việt Nam vẫn đang ở mức có thể mở rộng thêm.

TP.HCM được xác định là "đầu não" và trung tâm dẫn dắt nền điện ảnh cả nước với những lợi thế vượt trội, tập trung hầu hết các studio, đơn vị sản xuất lớn, hạ tầng kỹ thuật và đội ngũ nhân sự chuyên môn cao.

Đây cũng là thị trường tiêu thụ trọng điểm, chiếm khoảng 20% tổng doanh số phòng vé của cả nước. Các nhà làm phim và đơn vị sản xuất luôn dồn lực đầu tư và ưu tiên tổ chức các buổi ra mắt tại TP.HCM trước khi triển khai ở các tỉnh thành khác. Một số phim thậm chí chỉ chọn ra mắt duy nhất tại thị trường này.

TP.HCM được UNESCO công nhận là thành phố điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á, càng khẳng định vai trò trung tâm trong bức tranh điện ảnh quốc gia và khu vực. Nhiều tín hiệu tích cực là thế song để nói sự phát triển ấy có bền vững không, rất khó để trả lời.

Để điện ảnh phát triển bền vững và TP.HCM bảo vệ được danh hiệu thành phố điện ảnh, tôi cho nguồn lực nội tại của người làm nghề là chưa đủ mà cần có sự đồng hành của chính sách nhà nước. Các nhà làm phim không thể tự bơi mãi được.

Khai mạc Liên hoan phim Việt Nam: TP.HCM chính thức đón nhận danh hiệu thành phố điện ảnh

Lễ khai mạc Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 24 và lễ công bố TP.HCM gia nhập Mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO (lĩnh vực điện ảnh) diễn ra vào tối 21-11 tại TP.HCM.