Phát biểu mở màn phiên toàn thể sáng 30-5 tại Đối thoại Shangri-La (Singapore), Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ (Bộ trưởng Quốc phòng) Pete Hegseth đã nhắc đến Việt Nam như một ví dụ điển hình cho kiểu quan hệ đối tác mà Washington muốn xây dựng ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ông Hegseth khẳng định trong phần nhận xét một số đối tác của Mỹ tại khu vực: "Hà Nội đang nỗ lực hiện đại hóa năng lực trên biển, đồng thời mở rộng hợp tác quốc phòng thiết thực với Mỹ. 

Việt Nam là hình mẫu tuyệt vời cho thấy các quốc gia có lịch sử khác biệt và thể chế chính trị khác nhau vẫn có thể hợp tác theo những cách thiết thực, thúc đẩy những nỗ lực riêng lẻ ở nơi lợi ích của hai bên tương đồng, nhằm duy trì cán cân ổn định trong khu vực".

Mô hình "đối tác kiểu mới" của Mỹ

Xuyên suốt bài phát biểu của mình, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định cam kết của Washington với an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhắc lại luận điểm "Mỹ cũng là một quốc gia Thái Bình Dương".

Theo đó, Mỹ không rút lui mà vẫn coi khu vực này là địa bàn có ý nghĩa sống còn với an ninh và thịnh vượng của mình. Ông Hegseth cho biết Chiến lược Quốc phòng 2026 của nước này đặt mục tiêu thiết lập một cán cân quyền lực lâu dài và có lợi ở khu vực, không để bất kỳ cường quốc nào áp đặt quyền bá chủ.

Tuy vậy, ông nhấn mạnh đây không phải gánh nặng Mỹ có thể hoặc nên gánh một mình. Trên lập trường đó, việc chia sẻ gánh nặng được Washington nâng lên thành "một hướng trọng tâm" trong chiến lược quốc phòng, thay vì chỉ là chuyện bên lề như trước.

"Những ai khao khát hòa bình phải chuẩn bị cho chiến tranh", ông Hegseth nhắc lại khẩu hiệu cũ của đơn vị mình thời còn tại ngũ.

Ông cho rằng suốt thời gian dài an ninh khu vực đã "dựa quá nhiều vào sức mạnh quân sự Mỹ trong khi nhiều đối tác để mặc năng lực phòng vệ của mình mai một". Ông nhận xét điều này là "thỏa thuận tồi" đối với người dân Mỹ.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ nhắc lại "cán cân quyền lực có lợi" được nhắc đến ở trên đòi hỏi các đối tác phải có thực lực quân sự, năng lực công nghiệp và quyết tâm chính trị thực sự.

Theo ông, đây không phải cách làm áp đặt kiểu "theo tôi hoặc biến đi", mà Washington sẵn sàng hợp tác với từng nước "tùy theo hoàn cảnh, vị trí địa lý cũng như thực tế văn hóa, chính trị và kinh tế của mỗi bên".

"Chúng tôi cần đối tác, chứ không phải các nước được bảo hộ", ông tuyên bố, đồng thời khẳng định "thời mà Mỹ bao cấp quốc phòng cho các nước giàu có đã chấm dứt".

Thay vào đó, ông Hegseth đưa ra khái niệm "đối tác kiểu mẫu". Theo ông, đây là các nước có năng lực và sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia của mình.

Những nước này sẽ được Washington "đưa lên hàng đầu" trong ưu tiên hợp tác, cụ thể như được Mỹ bán vũ khí nhanh hơn, hợp tác sâu hơn về công nghiệp quốc phòng và mở rộng chia sẻ tình báo.

Ngược lại, ông cảnh báo những nước "tin rằng có thể tiếp tục đi ké vào sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ" rằng "những ngày đó đã qua".

Quan hệ Mỹ - Trung "tốt nhất trong nhiều năm"

Dù đơn phương khẳng định "có sự báo động chính đáng về sự mở rộng năng lực quân sự mang tính lịch sử của Trung Quốc trong và ngoài khu vực", bài phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ lại dành nhiều thời gian ca ngợi quan hệ Mỹ - Trung thời Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ông Hegseth nhấn mạnh mối quan hệ này "đang tốt đẹp hơn nhiều so với những năm qua", đồng thời nói chính quyền Mỹ tìm kiếm "một nền hòa bình ổn định, thương mại công bằng và quan hệ tôn trọng lẫn nhau" với Trung Quốc.

Ông cho biết Lầu Năm Góc đang tăng tần suất tiếp xúc với phía Trung Quốc nhằm duy trì kênh liên lạc quân sự để "phối hợp, giảm xung đột và hạ thấp nguy cơ tính toán sai lầm". Ông khẳng định đây "không phải dấu hiệu nhượng bộ", mà là một "lan can bảo vệ" thực tế.

Trung Quốc hiện chưa bình luận về phát biểu trên của ông Hegseth.

Báo chí quốc tế đánh giá tích cực thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Shangri-La

Nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đã dành sự quan tâm đặc biệt cho bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La, coi đây là một trong những điểm nhấn đáng chú ý của diễn đàn năm nay.