Ông Bùi Hồng Trung, nguyên Giám đốc Sở Giao thông vận tải Đà Nẵng, cho rằng giao thông không chỉ là câu chuyện hạ tầng mà còn là tấm gương phản chiếu văn hóa đô thị.

Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trao đổi với ông về việc xây dựng văn hóa giao thông trở thành bản sắc riêng của thành phố.

Giao thông phản chiếu rõ nhất văn hóa đô thị

* Thưa ông, vì sao ông cho rằng giao thông có thể phản chiếu rõ nhất văn hóa của một đô thị?

- Gần 30 năm công tác trong ngành giao thông, tôi luôn cho rằng giao thông không chỉ là chuyện đường sá, cầu cống hay phương tiện đi lại. Đây còn là nơi phản chiếu rõ nhất cách ứng xử của một cộng đồng dân cư.

Mỗi ngày, hàng triệu lượt người gặp nhau ở ngã tư, trên vỉa hè, tại bến xe hay trước đèn tín hiệu giao thông. Chính ở những không gian công cộng ấy, văn hóa của một đô thị được thể hiện chân thực nhất, là nơi kiểm nghiệm danh xưng "thành phố đáng sống" của Đà Nẵng.

Những hành động nhỏ trên đường phố thường tạo ra cảm nhận rất nhanh cho người dân, du khách và nhà đầu tư về một môi trường an toàn, trật tự và tử tế.

* Có những yếu tố nào góp phần hình thành nên những hình ảnh đẹp đó?

- Khi còn làm công tác quản lý, tôi có dịp nghiên cứu, học tập nhiều mô hình giao thông, trong đó có Đài Loan. Họ cũng có đặc điểm tương đồng với Việt Nam khi xe máy vẫn là phương tiện phổ biến dù hệ thống giao thông công cộng rất phát triển.

Từ những kinh nghiệm học hỏi đó, thành phố đã dành nhiều tâm sức xây dựng hạ tầng theo hướng "đô thị vị nhân sinh", lấy con người làm trung tâm.

Có thể thấy từ khu vực chờ dành cho xe máy trước đèn tín hiệu, hệ thống biển báo chỉ hướng phân luồng từ xa, cho đến các giải pháp hỗ trợ người đi bộ qua đường... tất cả đều hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường giao thông văn minh hơn.

Tôi cho rằng văn hóa Đà Nẵng có thể nhìn thấy trước tiên và rõ nhất ở văn hóa giao thông. Mà văn hóa giao thông có thể nhìn thấy dễ nhất ở việc nhường nhịn nhau trên đường, theo triết lý "phương tiện nào có lợi thế về thời gian thì nhường nhịn cho người ít có lợi thế về thời gian hơn".

Lấy người đi bộ làm thước đo của một đô thị văn minh

* Có những vấn đề nào cần cải thiện để tạo ra chuyển biến mạnh mẽ trong thời gian tới?

- Nhìn thẳng thực tế, tôi thấy còn nhiều việc phải làm. Tình trạng chen lấn, đi ngược chiều, sử dụng điện thoại khi lái xe, xả rác xuống đường, cãi vã sau va chạm gây ùn tắc hay lấn chiếm vỉa hè vẫn còn xuất hiện. Những hành vi tưởng nhỏ nhưng làm giảm chất lượng môi trường giao thông và hình ảnh đô thị.

Đang có một vấn đề nổi lên mà thành phố cần làm là siết chặt quản lý dịch vụ du lịch và ứng dụng công nghệ. Trong đó cần quản lý gắt gao dịch vụ cho thuê xe máy, bắt buộc các cơ sở phải kiểm tra bằng lái, hướng dẫn luật giao thông đa ngôn ngữ cho du khách và liên thông dữ liệu vi phạm để xử lý nghiêm. Đây là cách bảo vệ du khách, nhất là khách quốc tế và hình ảnh thành phố.

Đồng thời sớm thực hiện chuyển đổi số trong quản lý giao thông. Trong đó xây dựng bản đồ số an toàn giao thông cho phép người dân phản ánh điểm đen, vỉa hè bị chiếm dụng. Mọi phản ánh phải được xử lý công khai để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

* Như vậy, Đà Nẵng cần chuẩn bị những "món ngon" nào để thực sự có đặc sản riêng cho giao thông thành phố?

- Đã đến lúc Đà Nẵng không chỉ xem văn hóa giao thông là nhiệm vụ của ngành chức năng mà cần coi đây là một phần của bản sắc thành phố. Khi người dân tự hào về cách ứng xử văn minh trên đường phố, văn hóa giao thông sẽ trở thành một "thương hiệu mềm" của Đà Nẵng, giống như sự thân thiện, hiếu khách mà thành phố đã gây dựng trong nhiều năm qua.

Muốn làm được điều đó, cần bắt đầu từ những hành động rất cụ thể: tôn trọng luật giao thông, nhường nhịn nhau khi tham gia giao thông, trả lại vỉa hè cho người đi bộ và giáo dục ý thức giao thông cho thế hệ trẻ ngay từ trường học và gia đình.

Những "đặc sản" cần xây dựng và lan tỏa như một "chuẩn văn hóa giao thông Đà Nẵng" mới với những quy tắc ngắn gọn, dễ nhớ, tập trung vào các hành vi cốt lõi như dừng đúng vạch, không sử dụng điện thoại khi lái xe, nhường người đi bộ, không leo vỉa hè, biết xin lỗi khi xảy ra va chạm...

Có thể nâng tầm các phong trào hiện nay bằng những thông điệp gần gũi như "Người Đà Nẵng ra đường văn minh - về nhà an toàn".

Song song đó là cá thể hóa trách nhiệm đến từng khu dân cư, trường học, khu du lịch và doanh nghiệp vận tải. Mỗi nơi đều phải có phần việc cụ thể trong việc xây dựng văn hóa giao thông.

'Sốc văn hóa giao thông' khi tới Đà Nẵng: Dừng đèn đỏ ngay ngắn, ô tô lùi 5m nhường đường xe máy

Không ít video trên mạng xã hội gần đây thu hút hàng trăm ngàn lượt xem khi ghi lại cảnh giao thông ở Đà Nẵng trạng thái như "sốc văn hóa", "thành phố kỳ lạ", hay "đi xe ở đây thấy mình tự nhiên… hiền lại".